مدیرکل توسعه گردشگری داخلی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با اشاره به تحولات ماه‌های اخیر و قرار گرفتن نام ایران در صدر توجه رسانه‌ها و افکار عمومی جهان، گفت این کنجکاوی جهانی می‌تواند به یک فرصت کم‌نظیر برای جهش گردشگری ورودی تبدیل شود؛ فرصتی که تنها با برنامه‌ریزی به‌موقع و توسعه زیرساخت‌ها قابل بهره‌برداری خواهد بود.

مصطفی فاطمی عصر جمعه در جمع خبرنگاران در زنجان، وضعیت کنونی گردشگری کشور را تشریح کرد و اظهار داشت: زیرساخت‌های موجود اقامتی و خدماتی تا حد زیادی پاسخگوی حجم سفرهای داخلی در طول سال است، اما شرایط پس از جنگ اخیر متفاوت خواهد بود و باید برای سناریوی افزایش تقاضای خارجی آماده شد.

زیرساخت فعلی پاسخگوی داخل است؛ نگرانی برای موج خارجی

به گفته فاطمی، اگرچه ظرفیت‌های فعلی برای پوشش سفرهای داخلی کفایت می‌کند، اما هم‌زمانی تقاضای مستمر داخلی با ورود احتمالی گردشگران خارجی می‌تواند کشور را با تنگنای زیرساختی مواجه کند. او توضیح داد: «اتفاقاتی که در جریان جنگ اخیر رخ داد باعث شد موضوع ایران بیش از هر زمان دیگری در کانون اخبار جهان قرار گیرد و امروز بسیاری از مردم دنیا علاقه‌مندند ایران را از نزدیک ببینند. برآورد ما این است که پس از پایان جنگ، با حجم قابل توجهی از گردشگران خارجی روبه‌رو شویم.»

وی افزود در شرایط جنگی طبیعی است که تمرکز دستگاه‌ها بر حفظ وضع موجود و استمرار خدمات به گردشگران فعلی باشد، اما غفلت از آینده می‌تواند هزینه‌زا باشد. به تأکید او، برنامه‌ریزی برای تکمیل هتل‌ها، اقامتگاه‌ها، ناوگان حمل‌ونقل گردشگری و خدمات پشتیبان باید از اکنون آغاز شود تا کشور در لحظه اوج تقاضا غافلگیر نشود.

تسهیل سرمایه‌گذاری حتی در شرایط جنگی

مدیرکل توسعه گردشگری داخلی با بیان اینکه وزارت میراث فرهنگی توسعه زیرساخت و تسهیل سرمایه‌گذاری را با جدیت دنبال می‌کند، گفت: در ماه‌های اخیر بسترهای حقوقی و اجرایی برای جذب سرمایه‌های جدید فراهم شده و حتی با وجود شرایط جنگی، در سفرهای استانی شاهد تداوم اجرای طرح‌های گردشگری هستیم.

فاطمی تأکید کرد جذابیت سرمایه‌گذاری در گردشگری همچنان بالاست و وزارتخانه با کاهش موانع اداری، تسهیل صدور مجوزها و حمایت از پروژه‌ها، به دنبال افزایش حضور سرمایه‌گذاران است. به گفته او، سیاست فعلی وزارتخانه تنها به پروژه‌های بزرگ محدود نیست و انواع گردشگری از جمله گردشگری روستایی نیز به‌صورت ویژه در دستور کار قرار دارد.

از کمیت بوم‌گردی تا کیفی‌سازی خدمات

فاطمی توسعه اقامتگاه‌های بوم‌گردی را یکی از تحولات مهم سال‌های اخیر توصیف کرد که موجب شکل‌گیری زیرساخت اقامتی در شهرهای کوچک و روستاها و توزیع بهتر سفر در پهنه کشور شده است. او گفت این ظرفیت همچنان رو به گسترش است و می‌تواند نقش کلیدی در رونق گردشگری روستایی و کاهش تمرکز سفر در چند مقصد پرازدحام ایفا کند.

وی در عین حال هشدار داد توسعه بوم‌گردی نباید کمیت را فدای کیفیت کند: «در شرایط فعلی بخش مهمی از تمرکز وزارتخانه بر کیفی‌سازی خدمات بوم‌گردی‌هاست؛ آموزش میزبانان، ارتقای استانداردهای بهداشتی و خدماتی و یکپارچه‌سازی تجربه اقامت برای گردشگر داخلی و خارجی.»

هزینه سفر داخلی گران است یا مدل مقایسه نادرست؟

در پاسخ به انتقادها درباره گرانی سفر داخلی نسبت به برخی مقاصد خارجی، فاطمی گفت مقایسه باید بر مبنای مدل هم‌سنگ انجام شود؛ برای نمونه هتل پنج‌ستاره با هتل پنج‌ستاره و پرواز با پرواز مقایسه شود تا قضاوت دقیق باشد. با این حال او پذیرفت که فشارهای اقتصادی و معیشتی، امکان سفر را برای همه اقشار مانند گذشته فراهم نمی‌کند و باید برای آن چاره‌اندیشی شود.

به گفته وی، مجموعه‌ای از ابزارهای حمایتی برای کاهش هزینه سفر طراحی و فعال شده است:

  • ارائه تخفیف‌های متنوع از سوی پلتفرم‌های خدمات سفر و مراکز اقامتی
  • توسعه طرح تقسیط هزینه سفر برای افزایش دسترسی خانوارها
  • اجرای کارت سفر به عنوان ابزار حمایتی جدید در کنار دو مورد پیشین

فاطمی تأکید کرد هدف از ترکیب این سه ابزار، ساخت یک بسته حمایتی منسجم است تا اقشار بیشتری بتوانند از ظرفیت‌های اقامتی و گردشگری کشور بهره‌مند شوند.

آمار سفر؛ رشد مستمر اما نیازمند سنجش استاندارد

مدیرکل توسعه گردشگری داخلی درباره حجم سفرهای داخلی نیز گفت تعداد گردشگران داخلی بسیار بالاست؛ به‌طوری که در برخی مقاطع اوج سفر، بر اساس آمار تردد، بالغ بر یک‌سوم جمعیت کشور به سفر می‌روند و همین حجم، گردش مالی قابل توجهی ایجاد می‌کند.

او افزود محاسبه دقیق این گردش مالی باید مبتنی بر شاخص‌ها و استانداردهای معتبر بین‌المللی، از جمله روش‌های مورد استفاده سازمان جهانی گردشگری، انجام شود تا آمار شفاف و قابل اتکا به دست آید. به گفته فاطمی، وزارتخانه آمار بخش‌های مختلف را به‌صورت مستمر دریافت و بررسی می‌کند و تلاش دارد گزارش‌ها را شفاف ارائه دهد.

وی خاطرنشان کرد: «آنچه با اطمینان می‌توان گفت این است که هر سال نسبت به سال قبل، رشد سفر را شاهد هستیم؛ هرچند مدل و شیوه سفر مردم نسبت به گذشته تغییر کرده است.»

فرصتی که نباید از دست برود

فاطمی در پایان تأکید کرد شرایط کنونی نباید موجب غفلت از فرصت‌های پساجنگ شود. به باور او، تلاقی افزایش کنجکاوی جهانی نسبت به ایران و تقاضای پایدار گردشگران داخلی می‌تواند پیشران توسعه صنعت گردشگری، رونق اقتصادی و اشتغال در استان‌های مختلف باشد؛ به شرط آنکه از امروز برای ظرفیت‌های اقامتی، سرمایه‌گذاری و کیفیت خدمات برنامه‌ریزی شود.

وی گفت: «برنامه‌ریزی برای دوره پیش‌رو باید از امروز آغاز شود تا در صورت افزایش ورود گردشگران خارجی، با کمبود زیرساخت و خدمات مواجه نشویم و بتوانیم این موج توجه را به رونق پایدار گردشگری تبدیل کنیم.»