مسعود پزشکیان شامگاه جمعه به مناسبت آغاز سومین سال فعالیت دولت چهاردهم در یک گفت‌وگوی تلویزیونی زنده با مردم، به پرسش‌ها درباره شرایط جنگ و صلح، روند بازسازی آسیب‌های جنگ، سرنوشت تفاهم‌نامه اسلام‌آباد، وضعیت تنگه هرمز و برنامه‌های کلیدی دولت از جمله کالابرگ، ارتقای نظام آموزشی و اجرای پزشک خانواده پاسخ داد.

رئیس‌جمهور در ابتدای این گفت‌وگو با گرامیداشت یاد رهبر انقلاب و همه شهدای جنگ اخیر، از فرماندهان و دانشمندان تا دانش‌آموزان و مردم عادی، یاد شهیدان رجایی و باهنر و شهدای دولت را گرامی داشت و تقارن هفته دولت با هفته وحدت را نشانه‌ای از اهمیت انسجام ملی دانست.

تفاهم‌نامه اسلام‌آباد؛ محصول عقل جمعی

پزشکیان در پاسخ به پرسشی درباره اینکه کشور به جنگ نزدیک‌تر است یا صلح، به روند شکل‌گیری تفاهم‌نامه اسلام‌آباد در شورای عالی امنیت ملی اشاره کرد و آن را دستاوردی بزرگ و حتی استثنایی خواند. به گفته او، این تفاهم پیش از رسیدن به اسلام‌آباد، در شورای عالی امنیت ملی با حضور فرماندهان نیروهای مسلح، رؤسای قوای مقننه و قضائیه و اعضای دولت و با نگاهی کارشناسانه و عقلانی بررسی و جمع‌بندی شد.

رئیس‌جمهور توضیح داد که بر اساس نظر رهبر انقلاب مبنی بر اینکه اگر سه‌چهارم اعضا به جمع‌بندی برسند، ایشان نیز خواهند پذیرفت، از مجموع ۱۳ عضو، ۱۲ نفر به این تفاهم رأی مثبت دادند. او تأکید کرد: «بر مبنای عقل جمعی توانستیم به یک تفاهم‌نامه برسیم که به باور همه تحلیلگران داخلی و خارجی که با نگاه سیاسی آن را بررسی کرده‌اند، ایران در آن پیروز و برنده است.»

به گفته پزشکیان، در این سند بیش از ۹ بند ناظر به تعهدات طرف مقابل و تنها دو تا سه بند مربوط به اقدامات ایران است و یک بند باقی‌مانده نیز به موضوع هسته‌ای اختصاص دارد که باید در مسیر گفت‌وگو نهایی شود.

از لغو محاصره تا سرمایه‌گذاری ۳۰۰ میلیارد دلاری

رئیس‌جمهور با تشریح روند اجرای اولیه تفاهم‌نامه گفت در مقطعی، طرف مقابل اجرای تعهدات خود را آغاز کرده بود؛ محاصره برداشته شده، تحریم‌ها لغو شده و حتی جنگ لبنان متوقف شده بود. هم‌زمان روند آزادسازی منابع مالی ایران آغاز شد و گروه‌های کارشناسی در داخل کشور در حال تدوین برنامه‌های سرمایه‌گذاری تا سقف ۳۰۰ میلیارد دلار بودند.

او افزود در مقابل، ایران نیز قرار بود مسیر تنگه هرمز را بر اساس چارچوب‌های مصوب به وضعیت عادی بازگرداند. پزشکیان تصریح کرد: «در بندی که به تنگه هرمز مربوط بود، طرف مقابل باید چارچوب‌های جمهوری اسلامی را رعایت می‌کرد. چون این چارچوب‌ها رعایت نشد، تفاهم‌نامه دوباره به هم خورد.»

نقشه جدید تنگه هرمز و توافق با عمان

بخش دیگری از گفت‌وگو به آخرین وضعیت تنگه هرمز اختصاص داشت. پزشکیان گفت نقشه مسیر عبور از تنگه هرمز با مشارکت کارشناسان، سپاه پاسداران، نیروهای امنیتی و نظامی و تیم مذاکره‌کننده تهیه و خدمت رهبر انقلاب ارائه شده و مورد توافق قرار گرفته است.

به گفته رئیس‌جمهور، بر اساس توافق انجام‌شده، بازگشایی مسیر باید با موافقت جمهوری اسلامی صورت گیرد و این موافقت حاصل شده است. او ادامه داد عمان در ابتدا همراهی نسبی داشت اما بعد اعتراض‌هایی مطرح کرد که در نهایت طی روزهای اخیر دوباره به تفاهم منجر شد. «عمانی‌ها پذیرفتند که ایران و عمان بر اساس نقشه هماهنگ‌شده و در همان چارچوب، مسیر را با هم باز کنند.»

پزشکیان تأکید کرد پیگیری‌ها اکنون بر این متمرکز است که اگر مسیر بر اساس همان چارچوب‌ها بازگشایی شود، آمریکا نیز به تعهدات خود عمل کند: «برداشتن محاصره و تحریم‌ها، رفع محدودیت‌های نفتی و پتروشیمی، آزادسازی پول‌های ایران و از سرگیری سرمایه‌گذاری، و همچنین وادار کردن اسرائیل به پایبندی به چارچوب‌ها و توقف اقداماتش در لبنان.»

رئیس‌جمهور در پاسخ به پرسشی درباره ارتباط مذاکرات جاری با عمان و موضوع تنگه هرمز، تصریح کرد که گفت‌وگوهای فعلی با طرف‌های مقابل بر مبنای همان تفاهم‌نامه است و طرف مقابل پذیرفته که باید به تفاهم‌نامه بازگردد و چارچوب‌های مورد نظر ایران را اجرا کند.

ضرورت تحول در دیپلماسی و تمرکز بر همسایگان

پزشکیان در واکنش به اظهارات دبیر شورای عالی امنیت ملی درباره لزوم تحول در ساختار دیپلماسی کشور، گفت تقویت دیپلماسی و اختصاص زمان بیشتر به آن کاملاً ضروری است. او با اشاره به تأکید رهبر انقلاب بر ارتباط خوب با همسایگان، اذعان کرد که در این حوزه تا حدی کند عمل شده و بعضاً صداهای ناهماهنگ شنیده می‌شود.

رئیس‌جمهور از نقش محسن رضایی در ایجاد زبان و نگاه مشترک برای تعامل با کشورهای منطقه سخن گفت و اظهار داشت: «همه این کشورها، کشورهای اسلامی هستند و این هفته، هفته وحدت است. چرا باید با کشورهای اسلامی دعوا کنیم؟ امنیت منطقه را باید با هم تضمین کنیم.»

او با برشمردن کشورهایی چون پاکستان، افغانستان، عربستان سعودی، ترکیه، امارات، قطر، عمان، مصر، آذربایجان و ترکمنستان گفت زمینه تفاهم با همه این کشورها فراهم است: «از دور برای یکدیگر پیام فرستادن مشکلی را حل نمی‌کند. در گفت‌وگو باید دغدغه‌های طرف مقابل را دید. اینکه هرچه من گفتم طرف مقابل بپذیرد ولی هرچه او گفت من نپذیرم، وحدت نمی‌شود.»

پزشکیان تأکید کرد ایران بر اصول اعتقادی خود خواهد ایستاد اما در مسائل فرعی می‌توان با برادران مسلمان به توافق رسید و با همکاری مشترک، مانع تجاوز رژیم صهیونیستی به کشورهای اسلامی شد.

وحدت؛ رمز ایستادگی مقابل فشارها

رئیس‌جمهور در بخش پایانی سخنان خود، قدرت امروز کشور را حاصل وحدت و انسجام ملی دانست و گفت اگر ایران با وجود تورم، مشکلات اقتصادی و چالش‌های اشتغال همچنان ایستاده، به دلیل حفظ همین انسجام است. او هشدار داد که بدون وحدت، حتی در اختیار داشتن پیشرفته‌ترین تسلیحات نیز کارساز نخواهد بود، چنان‌که برخی کشورها با وجود برخورداری از تسلیحات هسته‌ای، به دلیل فروپاشی انسجام داخلی از هم پاشیدند.

پزشکیان ابراز امیدواری کرد با اصلاح و تقویت ارتباطات خارجی و پرهیز از سخنان تفرقه‌انگیز، هم در داخل و هم در تعامل با کشورهای اسلامی، بر اشتراکات تکیه شود: «به جای بزرگ کردن عیب یکدیگر، خوبی‌های هم را ببینیم و دست به دست هم به مردم عزیزمان خدمت کنیم.»