علیرضا زاکانی، شهردار تهران روز جمعه در جمع مردم قم با تبریک میلاد پیامبر اکرم (ص) و امام جعفر صادق (ع) تأکید کرد که کشور همچنان در شرایط جنگی قرار دارد، هرچند شکل جنگ تغییر کرده است. به گفته او، تهدید نظامی هنوز به‌طور کامل رفع نشده و در کنار آن، فشارهای اقتصادی دشمن با شدت بیشتری ادامه دارد.

زاکانی با اشاره به اهداف آمریکا در عرصه نظامی گفت واشنگتن در ماه‌های اخیر اهدافی چون تغییر نظام، تجزیه ایران، به اسارت گرفتن ملت و همچنین محدودسازی توان هسته‌ای، موشکی و منطقه‌ای کشور را دنبال می‌کرد اما به هیچ‌یک از این اهداف نرسید و در میدان نظامی با شکست مواجه شد.

تغییر میدان فشار از نظامی به اقتصادی

شهردار تهران تصریح کرد پس از ناکامی در حوزه نظامی، آمریکا همین رویکرد را با جدیت بیشتر در عرصه اقتصادی دنبال می‌کند. به گفته وی، ایجاد محدودیت در فروش نفت، اخلال در ارزآوری و تجارت خارجی و دشوار کردن تأمین منابع، ابزارهایی است که واشنگتن برای تضعیف توان ایستادگی مردم به کار گرفته است.

او افزود شرایط امروز با گذشته تفاوت کرده و آنچه از آن به عنوان هیبت آمریکا یاد می‌شد، پس از ناکامی در برابر ایران تا حد زیادی فرو ریخته است. زاکانی مدعی شد حتی برخی متحدان سابق واشنگتن نیز فاصله خود را با سیاست‌های آمریکا افزایش داده‌اند، در حالی که جایگاه جمهوری اسلامی در منطقه و در میان ملت‌ها با اتکا به خون شهدای جنگ اخیر، مقاومت مردم و توان نیروهای مسلح ارتقا یافته است؛ دستاوردی که به گفته او نیازمند صیانت و مراقبت مستمر است.

تاب‌آوری اجتماعی؛ نقطه کانونی راهبرد دشمن

زاکانی با اشاره به تأکید رهبر انقلاب بر لزوم جلوگیری از شکسته شدن تاب‌آوری مردم و پرهیز از اختلال محاسباتی در میان مسئولان، گفت شناخت دقیق نقشه دشمن و طراحی مسیرهای تقویت مقاومت اجتماعی، ضرورتی انکارناپذیر است.

وی با برشمردن چالش‌های ساختاری کشور اظهار کرد بسیاری از مشکلات امروز ریشه در سال‌های گذشته دارد و ناترازی در حوزه‌هایی مانند انرژی، بودجه، نظام پولی و مالی و مسئله آب، اداره کشور را دشوار کرده است. به گفته او، این مشکلات ساختاری در کنار محدودیت‌های تحمیلی در فروش نفت، صادرات و ارزآوری و همچنین فشار بر تأمین کالاهای اساسی، اهمیت تاب‌آوری جامعه را دوچندان کرده است.

ارزیابی ظرفیت‌های ارزی کشور

شهردار تهران در بخش دیگری از سخنان خود به برآوردها از ظرفیت ارزی کشور اشاره کرد و گفت حتی در بدبینانه‌ترین سناریو حدود ۴۹ میلیارد دلار و در خوش‌بینانه‌ترین حالت حدود ۶۶ میلیارد دلار امکان ارزآوری در سال جاری وجود دارد. او برای مقایسه یادآور شد که کشور در سال ۱۳۹۹ با وجود شرایط بسیار دشوار آن مقطع، با حدود ۳۸.۸ میلیارد دلار اداره شد؛ بنابراین حتی در سخت‌ترین برآوردها نیز ظرفیت لازم برای مدیریت امور وجود دارد.

زاکانی منابع طلا و ارز در اختیار بانک مرکزی را حداقل ۳۶ میلیارد دلار عنوان کرد که به گفته او برای روزهای سخت پیش‌بینی شده و امروز نیز می‌تواند به عنوان یکی از ظرفیت‌های مدیریت شرایط به کار گرفته شود. وی همچنین از وجود حداقل هشت میلیارد دلار ارز در اختیار مجموعه‌های واسط و تراستی‌ها خبر داد که در انتظار تخصیص است. به گفته او، اگر این ظرفیت‌ها در کنار یکدیگر دیده شود، روشن می‌شود که با وجود جنگ و محدودیت‌های صادراتی، امکان اداره کشور تا پایان سال فراهم است.

او تأکید کرد مسئله اصلی، نظم، انضباط و تخصیص صحیح منابع است و نباید شرایط دشوار به گونه‌ای روایت شود که تصور ناتوانی مطلق یا بن‌بست در میان مسئولان و مردم شکل بگیرد.

عبور از اقتصاد نفت‌محور و نقش مردم

زاکانی شرایط جنگی کنونی را فرصتی برای اصلاح رویکردهای قدیمی دانست و گفت اقتصاد کشور طی دهه‌های گذشته همچنان به درآمدهای نفتی وابسته بوده و در کنار آن، توسعه درآمدهای مالیاتی دنبال شده است، اما اکنون زمان تصمیم‌های جدی برای تغییر این الگو فرا رسیده است.

وی یکی از راهکارهای اساسی را فراهم کردن زمینه حضور مؤثر مردم در اقتصاد عنوان کرد و افزود بخش قابل توجهی از ظرفیت اقتصادی کشور خارج از اراده مستقیم دولت و در اختیار مردم و بخش خصوصی است. به گفته او، نقدینگی موجود در جامعه حدود ۲۰ هزار همت برآورد می‌شود که با نرخ ۱۵۰ هزار تومان برای هر دلار، ظرفیتی معادل حدود ۱۳۰ میلیارد دلار ایجاد می‌کند؛ منابعی که با سیاست‌گذاری صحیح می‌تواند در خدمت اقتصاد ملی قرار گیرد.

شهردار تهران تصریح کرد حرکت به سمت مردمی‌سازی اقتصاد، آسیب‌پذیری کشور را کاهش می‌دهد و این مسیر مورد تأکید امام خمینی (ره) نیز بوده است. او ادامه داد الگویی که در آن نفت فروخته شود، درآمد آن به ریال تبدیل و هزینه‌های کشور از این محل تأمین شود، نمی‌تواند تحول اساسی ایجاد کند و کشور نیازمند تصمیم‌های بزرگ در شیوه مدیریت اقتصادی است.

زاکانی با تأکید بر لزوم صیانت از فرآیند واگذاری اقتصاد به مردم گفت واگذاری نباید به معنای اختصاصی‌سازی به نفع مجموعه‌های خاص باشد. به گفته وی، نقش دولت، دستگاه قضایی و نهادهای نظارتی در این مسیر بسیار مهم است تا اطمینان حاصل شود واگذاری‌ها واقعاً به حضور مردم در اقتصاد منجر می‌شود. او همچنین به دارایی‌های دولت اشاره کرد و گفت دولت حداقل حدود ۲ هزار همت سهام در اختیار دارد که با واگذاری آن به مردم می‌توان ضمن جذب نقدینگی، بخشی از نیازهای اقتصادی را مدیریت کرد؛ رقمی که به گفته او حدود یک‌سوم بودجه کشور را تشکیل می‌دهد.

هشدار درباره دوقطبی‌های اجتماعی و ضرورت گفت‌وگو

شهردار تهران با تأکید بر اینکه شرایط کشور آسان نیست اما بن‌بست نیز وجود ندارد، گفت ظرفیت‌های اقتصادی، ارزی، داخلی و منطقه‌ای امکان عبور از این گردنه را فراهم کرده و آنچه امروز اهمیت دارد، تقویت امید و تاب‌آوری جامعه است. به گفته او، مسئولان نباید با روایت نادرست شرایط یا گرفتار شدن در اختلال محاسباتی، ناامیدی را به جامعه منتقل کنند.

وی با اشاره به مشکلات معیشتی و تورم فزاینده تصریح کرد این مسائل قابل چشم‌پوشی نیست و بی‌دقتی در مدیریت آن می‌تواند شرایط را دشوارتر کند. زاکانی گفت حدود ۱۰ روز پیش نیز در جمع برخی مسئولان دولتی تأکید کرده که برخی امور نیازمند تدبیر پیش از وقوع حادثه است و مسائل اقتصادی و معیشتی مردم از جمله مواردی است که باید با نگاه پیشگیرانه مدیریت شود.

او در بخش فرهنگی و اجتماعی نیز نسبت به بی‌دقتی در حوزه فرهنگ و وضعیت پوشش در برخی شهرها هشدار داد و گفت این مسائل می‌تواند زمینه شکل‌گیری دوقطبی‌های اجتماعی را فراهم کند؛ شکاف‌هایی که به گفته وی، دشمن تلاش می‌کند از آن برای ایجاد اختلاف بهره ببرد.

به گفته زاکانی، اختلافات سیاسی و بگومگوهای داخلی در شرایط جنگی وضعیت را پیچیده‌تر می‌کند و جامعه بیش از هر زمان به گفت‌وگو، نقد منصفانه، ارائه راهکار و مطالبه‌گری نیاز دارد. او تأکید کرد حمایت از مسئولان به معنای تأیید همه اقدامات آنان نیست و می‌توان در کنار حمایت، نقد واقع‌بینانه نیز داشت تا از بروز خطای محاسباتی جلوگیری شود.

  • مدیریت معیشت خانوارها در کنار اصلاحات فرهنگی
  • تقویت گفت‌وگو و مطالبه‌گری در چارچوب حفظ وحدت ملی
  • نظارت مردمی بر عملکرد مسئولان بدون تضعیف انسجام اجتماعی

راهبرد آمریکا؛ تکرار چرخه مذاکره و فشار

شهردار تهران در پایان با تأکید بر ضرورت شناخت دشمن گفت دشمن همچنان دشمن است و نباید در محاسبات دچار خوش‌بینی شد. به گفته او، واشنگتن پس از شکست نظامی، به دنبال آن است که با ترکیب فشار اقتصادی، تهدید نظامی و پیشنهاد مذاکره، چرخه‌ای از جنگ، آتش‌بس و مذاکره را تکرار کند تا از این طریق امتیاز بگیرد.

زاکانی تأکید کرد تجربه گذشته نشان داده است که ایستادگی و حفظ تاب‌آوری، مهم‌ترین عامل ناکامی این راهبرد بوده و اکنون نیز نباید اجازه داد این چرخه دوباره تحمیل شود. او خواستار هوشیاری مسئولان، انسجام ملی و تکیه بر ظرفیت‌های داخلی و مردمی برای خنثی‌سازی فشارها شد.