مسعود پزشکیان به مناسبت آغاز سومین سال فعالیت دولت چهاردهم و هم‌زمانی هفته دولت با هفته وحدت و میلاد پیامبر اکرم (ص) و امام جعفر صادق (ع)، در یک گفت‌وگوی تلویزیونی با مردم حاضر شد و به پرسش‌ها درباره چشم‌انداز جنگ و صلح، بازسازی آسیب‌های جنگ، سرنوشت تفاهم اسلام‌آباد، وضعیت تنگه هرمز و مهم‌ترین طرح‌های اقتصادی و اجتماعی دولت پاسخ داد.

رئیس‌جمهور در ابتدای این گفت‌وگو با گرامیداشت یاد شهدای دولت به‌ویژه شهیدان رجایی و باهنر و همچنین شهدای جنگ اخیر از جمله فرماندهان، دانشمندان، دانش‌آموزان و مردم عادی، تأکید کرد که آنچه کشور را تاکنون سرپا نگه داشته، وحدت و انسجام داخلی و همبستگی با جهان اسلام بوده است. به گفته او، بدون این سرمایه اجتماعی، حتی برخورداری از توان نظامی نیز ضامن پایداری کشور نخواهد بود.

تفاهم شورای عالی امنیت ملی؛ ایران برنده ۹ بند از ۱۲ بند

پزشکیان تفاهم اخیر را که پیش از رسیدن به اسلام‌آباد در شورای عالی امنیت ملی شکل گرفته، «دستاوردی بزرگ و حتی استثنایی» توصیف کرد. او گفت این جمع‌بندی با حضور همه ارکان تصمیم‌گیر از جمله فرماندهان نظامی، رؤسای قوای مقننه و قضائیه و اعضای دولت و با نگاهی کارشناسی و عقلانی به دست آمده است.

به گفته رئیس‌جمهور، بر اساس رهنمود رهبر انقلاب مبنی بر پذیرش نظر سه‌چهارم اعضا، از مجموع ۱۳ عضو شورا، ۱۲ نفر به این تفاهم رأی مثبت داده‌اند و همین اجماع، پشتوانه مشروعیت و قدرت اجرایی آن شده است.

پزشکیان درباره محتوای تفاهم توضیح داد:

  • در بیش از ۹ بند، طرف مقابل متعهد به انجام اقدامات مشخص شده است.
  • در ۲ تا ۳ بند، تعهدات مربوط به ایران آمده است.
  • یک بند باقی‌مانده نیز به موضوع هسته‌ای اختصاص دارد و قرار است در ادامه گفت‌وگوها تعیین تکلیف شود.

او تأکید کرد که از نگاه تحلیلگران داخلی و خارجی، برآیند این تفاهم‌نامه به سود ایران بوده و کارشناسان آن را نشانه موفقیت دیپلماسی مبتنی بر عقل جمعی می‌دانند.

از لغو محاصره تا سرمایه‌گذاری ۳۰۰ میلیارد دلاری؛ چرا تفاهم متوقف شد؟

رئیس‌جمهور با تشریح روند اجرای اولیه تفاهم گفت پس از توافق، طرف مقابل گام‌هایی برای برداشتن محاصره و تحریم‌ها برداشت، جنگ در لبنان متوقف شد و آزادسازی بخشی از دارایی‌های بلوکه‌شده ایران در دستور کار قرار گرفت. هم‌زمان، تیم کارشناسی ایران برنامه جذب و تدوین طرح‌های سرمایه‌گذاری تا سقف ۳۰۰ میلیارد دلار را آغاز کرد.

در مقابل، ایران متعهد شده بود مسیر تنگه هرمز را بر اساس چارچوب‌های مصوب نظام بازگشایی کند. پزشکیان گفت: «ما مسیر را بر اساس مصوبات نظام باز می‌کردیم، اما چون طرف مقابل چارچوب‌های جمهوری اسلامی را در بند مربوط به تنگه هرمز رعایت نکرد، تفاهم دوباره به هم خورد.»

به گفته او، اکنون مذاکرات برای بازگشت به همان چارچوب اولیه از سر گرفته شده است.

نقشه جدید تنگه هرمز و توافق تازه با عمان

پزشکیان اعلام کرد نقشه مسیر عبور از تنگه هرمز با همکاری کارشناسان، سپاه پاسداران، نیروهای امنیتی و تیم مذاکره‌کننده تهیه و به رهبر انقلاب ارائه شده و مورد توافق قرار گرفته است. بر اساس این نقشه، بازگشایی مسیر تنها با موافقت جمهوری اسلامی و در چارچوب تعیین‌شده انجام خواهد شد.

او درباره نقش عمان گفت: «عمانی‌ها در ابتدا همراهی کردند، سپس ملاحظاتی داشتند، اما دو روز پیش دوباره به تفاهم رسیدیم و پذیرفتند که ایران و عمان بر اساس نقشه هماهنگ‌شده، مسیر را به‌صورت مشترک باز کنند.»

رئیس‌جمهور تأکید کرد مذاکرات جاری با عمان ارتباط مستقیمی با اصل بازگشایی تنگه هرمز ندارد، بلکه گفت‌وگوها برای بازگشت آمریکا به تعهدات تفاهم‌نامه قبلی ادامه دارد. به گفته او، انتظار تهران این است که واشنگتن:

  • محاصره و تحریم‌ها به‌ویژه محدودیت‌های نفتی و پتروشیمی را لغو کند
  • دارایی‌های بلوکه‌شده ایران را آزاد کند
  • مسیر سرمایه‌گذاری را دوباره فعال سازد
  • به اقدامات خود در لبنان پایان دهد و رژیم صهیونیستی را به رعایت چارچوب‌ها ملزم کند

در صورت تحقق این شروط، ایران نیز مسیر تنگه هرمز را طبق مصوبات نظام بازگشایی خواهد کرد.

دیپلماسی همسایه‌محور و پرهیز از تفرقه

در بخش دیگری از گفت‌وگو، پزشکیان از ضرورت تحول در دستگاه دیپلماسی سخن گفت و تقویت ارتباط با همسایگان را اصلی اجتناب‌ناپذیر خواند. او با اشاره به تأکید رهبر انقلاب و رویکرد شهید رئیسی در توسعه روابط منطقه‌ای، از حضور محسن رضایی برای ایجاد زبان و نگاه مشترک در سیاست خارجی قدردانی کرد.

رئیس‌جمهور با انتقاد از کندی در تعامل منطقه‌ای و برخی صداهای تفرقه‌انگیز داخلی گفت: «این کشورها همه اسلامی هستند و هفته وحدت بهترین بهانه برای همگرایی است. چرا باید با کشورهای اسلامی دچار تنش باشیم؟ امنیت منطقه تنها با گفت‌وگو، رفت‌وآمد و درک متقابل دغدغه‌ها تأمین می‌شود، نه با پیام‌رسانی از راه دور و اصرار یک‌جانبه.»

او فهرستی از شرکای منطقه‌ای ایران شامل پاکستان، افغانستان، عربستان سعودی، ترکیه، امارات، قطر، عمان، مصر، آذربایجان و ترکمنستان را برشمرد و افزود بستر تفاهم با همه این کشورها فراهم است، به شرط آنکه گفت‌وگو بر مبنای احترام متقابل و پذیرش تفاوت در مسائل فرعی باشد. به گفته پزشکیان، «ما برادریم نه حاکم یکدیگر؛ باید دست به دست هم دهیم تا منطقه آرام شود و مجال تجاوز رژیم صهیونیستی به کشورهای اسلامی از بین برود.»

از کالابرگ تا بنزین؛ سقف ۱۰ هزار تومان برای نرخ آزاد

پزشکیان در پاسخ به پرسش‌های اقتصادی، اجرای طرح‌هایی مانند کالابرگ، ارتقای نظام آموزشی و اجرای سراسری پزشک خانواده را از اولویت‌های دولت چهاردهم برشمرد، هرچند به گفته او فشار تورم، اشتغال و آثار جنگ، چالش‌های بزرگی پیش روی این برنامه‌هاست.

رئیس‌جمهور در مهم‌ترین بخش اقتصادی سخنان خود، خیال مردم را درباره قیمت بنزین آسوده کرد و گفت: نرخ سوم بنزین که به عنوان نرخ آزاد مطرح است، بیش از ۱۰ هزار تومان نخواهد بود. این اظهارنظر در حالی مطرح می‌شود که گمانه‌زنی‌ها درباره سه‌نرخی شدن بنزین و افزایش شدید قیمت آزاد، نگرانی‌هایی در افکار عمومی ایجاد کرده بود.

او در پایان بار دیگر وحدت را رمز عبور از مشکلات جاری دانست و گفت: «اگر این انسجام حفظ شود، با وجود تورم و تنگناهای اقتصادی، مردم همچنان همراه دولت خواهند بود؛ اما اگر وحدت آسیب ببیند، حتی برخورداری از پیشرفته‌ترین تسلیحات نیز کشور را حفظ نخواهد کرد، چنان‌که تاریخ نشان داده برخی کشورها با وجود داشتن بمب، از هم پاشیدند.»