با حلول ماه ربیعالاول، حال و هوای روستاهای شهرستان سراوان در جنوب شرق کشور رنگ و بویی دیگر میگیرد. ماهی که در فرهنگ مردم این دیار، ماه شادی، مهربانی و ابراز ارادت به پیامبر اسلام حضرت محمد مصطفی (ص) است و آیینهای سنتی آن، پیوندی عمیق میان باورهای دینی و همبستگی اجتماعی ایجاد کرده است.
یکی از جلوههای ماندگار این ارادت، آیین سنتی نعتخوانی است؛ مراسمی معنوی که هر سال از دوازدهم ربیعالاول آغاز میشود و در طول این ماه مبارک، در روستاهای مختلف سراوان ادامه مییابد. آیینی که به گفته اهالی، سینه به سینه از گذشتگان به یادگار مانده و با وجود گذر زمان، اصالت و صمیمیت خود را حفظ کرده است.
محافلی به رنگ ارادت و لباسهای نو
در این روزها، اهالی روستا با پوشیدن لباسهای نو و آراسته، در محافل نعتخوانی گرد هم میآیند. در این محافل، مداحان و ذاکران محلی اشعار و نعتهایی در وصف سیره و صفات پیامبر اکرم (ص) میخوانند و حاضران با دل و جان، عشق و ارادت خود را به پیامبر رحمت ابراز میکنند.
فضای این مراسم، سرشار از صمیمیت و معنویت است. نعتخوانی فقط یک برنامه مذهبی نیست، بلکه بهانهای برای دیدار دوباره خانوادهها، احوالپرسی اهالی و تقویت پیوندهای خویشاوندی و اجتماعی است. بسیاری از کسانی که در طول سال به دلیل کار و زندگی پراکنده شدهاند، در این محافل دوباره کنار یکدیگر جمع میشوند و همین گردهمایی، به آیین، کارکردی اجتماعی نیز بخشیده است.
مشارکت خودجوش و جلوهای از همدلی
یکی از ویژگیهای برجسته آیین نعتخوانی در سراوان، مردمی بودن آن است. این مراسم بدون تشریفات رسمی و با مشارکت کاملاً خودجوش اهالی برگزار میشود. هر خانواده به سهم خود برای برپایی هرچه باشکوهتر محفل تلاش میکند و این حس مشارکت، آیین را به نمادی از وحدت و همدلی تبدیل کرده است.
در کنار مدح و منقبتخوانی، تهیه و توزیع نذورات بخش جداییناپذیر این سنت است. اهالی روستا متناسب با توان خود، غذاها و نذریهای مختلف تهیه میکنند و پس از پایان مراسم، آن را میان خانوادهها بهویژه نیازمندان و اقشار کمبرخوردار توزیع میکنند. به این ترتیب، جنبه عبادی مراسم با جلوهای روشن از نوعدوستی و دستگیری از همنوعان گره میخورد و فرهنگ احسان و کمک مؤمنانه در عمل به نمایش گذاشته میشود.
میراثی معنوی که نسل به نسل میماند
نعتخوانی در سراوان فراتر از یک مراسم مناسبتیِ گذرا، بخشی از میراث معنوی و هویت فرهنگی مردم منطقه به شمار میرود. بزرگان و ریشسفیدان، آداب و رسوم، شیوه خواندن نعتها و نظم برگزاری محافل را به فرزندان و نوجوانان منتقل کردهاند و حضور پررنگ کودکان و نوجوانان در کنار بزرگترها، نویدبخش تداوم این سنت اصیل در سالهای آینده است.
مردم منطقه معتقدند این آیین، فرصتی ارزشمند برای بازخوانی آموزههای پیامبر اسلام است؛ آموزههایی همچون مهربانی، برادری، گذشت، کمک به نیازمندان و تأکید بر وحدت و انسجام اسلامی. در واقع، هر بیت از نعتهایی که خوانده میشود، یادآور سیرهای است که پیامبر رحمت برای زندگی فردی و اجتماعی مسلمانان به یادگار گذاشته است.
از ناهوک تا کلپورگان؛ طنین نعت در روستاهای سراوان
بر اساس گزارشها، این آیین سنتی هر سال در روستاهایی همچون ناهوک، دهک، هیرآباد، قلعه ماشکید، کلپورگان و هوشک با شور و استقبال گسترده برگزار میشود. هر روستا با همان سبک و سیاق قدیمی، محفل خود را برپا میکند و اهالی روستاهای همجوار نیز برای شرکت در مراسم به یکدیگر میپیوندند.
تداوم این آیین در طول سالها نشان میدهد که نعتخوانی همچنان جایگاه ویژهای در دل مردم سراوان دارد؛ جایگاهی که نه تنها یاد پیامبر اکرم (ص) را زنده نگه میدارد، بلکه سرمایهای اجتماعی و فرهنگی برای تقویت همبستگی، انتقال ارزشها به نسل جدید و حفظ هویت بومی منطقه نیز محسوب میشود.
نظرات (0)