وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران با انتقاد از همراهی ژاپن با تحرکات نظامی آمریکا در منطقه غرب آسیا، از مردم این کشور خواست دولت توکیو را نسبت به تبعات این همکاری مورد بازخواست قرار دهند.

سید عباس عراقچی روز شنبه در گفت‌وگو با خبرگزاری ژاپنی «کیودو» به گزارش‌های منتشرشده درباره اعزام جنگنده‌های اف-۱۶ نیروی هوایی آمریکا از پایگاه هوایی «میساوا» در شمال ژاپن به غرب آسیا برای اجرای عملیات علیه ایران واکنش نشان داد و این اقدام را قابل تأمل از منظر مسئولیت بین‌المللی ژاپن توصیف کرد.

پیام عراقچی به افکار عمومی ژاپن

عراقچی در این گفت‌وگو تصریح کرد: «مردم صلح‌طلب ژاپن باید دولت ژاپن را در قبال جنایات آمریکا پاسخگو کنند.» وزیر امور خارجه ایران با اشاره به جایگاه تاریخی ژاپن به‌عنوان کشوری که خود قربانی سلاح‌های کشتار جمعی بوده و جنبش‌های ضدجنگ در آن ریشه‌دار است، تأکید کرد که استفاده از خاک ژاپن برای پشتیبانی از عملیات نظامی علیه کشوری دیگر، با ادعای صلح‌طلبی دولت توکیو در تعارض قرار دارد.

به گفته وی، افکار عمومی ژاپن که همواره نسبت به جنگ و مداخله نظامی حساس بوده است، حق دارد بداند پایگاه‌های آمریکایی مستقر در این کشور در چه مسیری و با چه اهدافی به کار گرفته می‌شوند و آیا دولت ژاپن نسبت به پیامدهای منطقه‌ای و انسانی این بهره‌برداری‌ها مسئولیتی می‌پذیرد یا خیر.

پایگاه میساوا در کانون توجه

پایگاه هوایی میساوا در استان آئوموری، یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های مشترک آمریکا و ژاپن در شرق آسیا به شمار می‌رود و میزبان بخشی از ناوگان جنگنده‌های اف-۱۶ آمریکاست. گزارش‌های اخیر حاکی از آن است که شماری از این جنگنده‌ها برای تقویت حضور نظامی آمریکا در غرب آسیا به منطقه اعزام شده‌اند؛ موضوعی که در فضای رسانه‌ای ژاپن نیز بازتاب یافته و پرسش‌هایی درباره حدود همکاری نظامی توکیو و واشنگتن ایجاد کرده است.

دولت ژاپن بر اساس قانون اساسی صلح‌طلب خود، به طور رسمی از مشارکت مستقیم در جنگ‌های برون‌مرزی پرهیز می‌کند، اما حضور گسترده نیروهای آمریکایی در خاک این کشور و توافق‌های امنیتی دوجانبه، همواره این مرز را محل بحث و تفسیر حقوقی و سیاسی قرار داده است. اظهارات عراقچی نیز ناظر بر همین نقطه است؛ اینکه آیا میزبانی از پایگاه‌هایی که مبدأ عملیات فرامنطقه‌ای می‌شوند، به معنای شریک شدن ضمنی در مسئولیت آن عملیات نیست؟

پاسخگویی توکیو در قبال همراهی با واشنگتن

وزیر امور خارجه ایران با بیان اینکه جمهوری اسلامی تحولات مربوط به جابه‌جایی تجهیزات نظامی آمریکا را به دقت رصد می‌کند، خاطرنشان کرد که هرگونه استفاده ابزاری از سرزمین کشور ثالث برای تهدید یا اقدام علیه ایران، از نظر حقوق بین‌الملل و مسئولیت دولت میزبان قابل پیگیری است.

عراقچی همچنین بر این نکته تأکید کرد که انتظار ایران از ژاپن به‌عنوان کشوری با سابقه فرهنگی و دیپلماتیک در ترویج صلح، آن است که اجازه ندهد قلمرو آن به سکویی برای تشدید تنش در خاورمیانه تبدیل شود. از نگاه تهران، سکوت یا بی‌عملی دولت ژاپن در برابر بهره‌برداری نظامی آمریکا از پایگاه‌های مستقر در این کشور، می‌تواند به عنوان همراهی تلقی شود و تبعات سیاسی و اخلاقی آن متوجه توکیو خواهد بود.

این موضع‌گیری در شرایطی مطرح شده که منطقه غرب آسیا همچنان صحنه آرایش‌های نظامی و هشدارهای متقابل است و هرگونه جابه‌جایی جنگنده‌ها و تجهیزات راهبردی آمریکا با حساسیت ویژه از سوی کشورهای منطقه دنبال می‌شود. پیام تهران به افکار عمومی ژاپن نیز در همین چارچوب قابل تفسیر است: فراخواندن جامعه مدنی و رسانه‌های ژاپنی به مطالبه شفافیت از دولت خود درباره نقش پایگاه‌های آمریکایی در تحولات خاورمیانه.