حریم کاخ مروارید در استان البرز پس از سالها بلاتکلیفی و چالشهای پیدرپی برای مالکان و مدیریت شهری، سرانجام با مصوبه شورای حریم وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی بازنگری و تعیین تکلیف شد. این تصمیم که نتیجه بررسیهای کارشناسی در سطح استان و دفاع از پیشنهادهای استانی در سطح ملی است، هم حفاظت از این بنای شاخص تاریخی را تضمین میکند و هم محدودیتهای غیرضروری پیشروی مردم را کاهش میدهد.
شهباز محمودی، معاون میراث فرهنگی ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی البرز با اعلام این خبر، تأکید کرد که پرونده عرصه و حریم کاخ مروارید یکی از مهمترین و زمانبرترین پروندههای حوزه میراث فرهنگی استان بوده که به دلیل همپوشانی حریم اثر با معابر و املاک پیرامونی، مشکلات متعددی برای ساکنان و مالکان ایجاد کرده بود.
گرههای سهگانه در اطراف کاخ مروارید
به گفته محمودی، موقعیت خاص کاخ مروارید باعث شده بود حریم آن در سه جبهه اصلی با چالش مواجه شود:
- ضلع غربی: تداخل حریم با مسیر بلوار یادگار امام
- ضلع شمالی: موضوع تعریض خیابان ۳۴۱ که سالها محل اختلاف و ابهام بود
- ضلع شرقی: قرارگیری در محدوده حریم درجه دو با ضوابط سختگیرانه ساختوساز
همین همپوشانیها سبب شده بود هرگونه ساختوساز، تعریض معبر یا فعالیت عمرانی در این محدوده با تردیدهای حقوقی و محدودیتهای میراثی روبهرو شود و پرونده تعیین حریم به موضوعی چالشبرانگیز برای استان تبدیل گردد.
از بررسی کارشناسی در استان تا تصویب در شورای وزارتخانه
معاون میراث فرهنگی البرز درباره روند بازنگری توضیح داد که ابتدا تمامی ابعاد موضوع در سطح استان بهصورت کارشناسی بررسی شد و شورای حریم استان تشکیل جلسه داد. پس از تکمیل مستندات و تهیه پیشنهادهای اصلاحی، پرونده برای بررسی نهایی به شورای حریم وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ارسال شد.
وی افزود: «در اسفندماه سال ۱۴۰۴ این پرونده در شورای حریم وزارتخانه مطرح شد و از سوی استان بهطور کامل از پیشنهادهای ارائهشده دفاع کردیم. خوشبختانه با همراهی اعضای شورا، بازنگری حریم به تصویب رسید و بخش مهمی از مشکلات موجود در این محدوده تعیین تکلیف شد.»
به گفته محمودی، این مصوبه حاصل ماهها پیگیری و کار کارشناسی مستمر در استان بوده و نه یک تصمیم مقطعی، بلکه نتیجه انباشت مطالعات میدانی، بررسی نقشهها و تطبیق ضوابط حفاظتی با واقعیتهای بافت شهری پیرامون کاخ است.
مهمترین نتایج مصوبه برای مردم و مالکان
مهمترین دستاورد مصوبه جدید، حلوفصل دو گره اصلی پیرامون کاخ است. محمودی تأکید کرد که مشکل مربوط به خیابان ۳۴۱ و بلوار یادگار امام که از موضوعات مناقشهبرانگیز حریم کاخ مروارید بود، با این بازنگری بهطور کامل حل شده و مسیر برای اجرای طرحهای شهری و تعیین تکلیف املاک واقع در این معابر هموار شده است.
در بخش دیگر، ضوابط مربوط به حریم درجه دو کاخ نیز مورد بازنگری قرار گرفته است. بر اساس ضوابط پیشین، مالکان در این محدوده تنها امکان ساخت سه طبقه روی پیلوت را داشتند، اما بر اساس مصوبه جدید شورای حریم، این ظرفیت به چهار طبقه روی پیلوت افزایش یافته است.
علاوه بر افزایش طبقات، سقف ارتفاع مجاز نیز بهصورت دقیق مشخص شده است. بر این اساس، حداکثر ارتفاع مجاز ساختوساز در پلاکهای مشمول حریم درجه دو، ۱۷.۵ متر تعیین شده که از سطح خیابانِ پلاک تا تراز نهایی جانپناه ساختمان محاسبه خواهد شد. این شفافسازی به گفته مسئولان میراث فرهنگی، از بروز اختلاف در تفسیر ضوابط و صدور مجوزهای ساختمانی جلوگیری میکند.
حفاظت از اثر تاریخی در کنار توجه به زندگی شهری
محمودی با تأکید بر اینکه بازنگری حریم به معنای کاهش اهمیت حفاظت از کاخ مروارید نیست، گفت: «فلسفه وجودی حریم، صیانت از اثر تاریخی و ارزشهای آن است، اما در تعیین حریم باید شرایط واقعی و موجود محدوده نیز دیده شود. وقتی حریم با بافت شهری و زندگی روزمره مردم گره خورده است، ضوابط باید بهگونهای تنظیم شود که ضمن حفاظت کامل از اثر، محدودیتهای غیرضروری برای مردم ایجاد نکند.»
وی افزود: در این پرونده تلاش شده است میان دو اصل مهم یعنی «حفاظت از کاخ مروارید بهعنوان یکی از بناهای شاخص تاریخی البرز» و «پاسخگویی به نیازها و مطالبات بهحق مالکان و مدیریت شهری» تعادل برقرار شود. به همین دلیل تصمیم نهایی نه بر اساس اصرار بر وضع موجود، بلکه بر مبنای مستندات کارشناسی و شرایط میدانی اتخاذ شده است.
به گفته این مسئول، یکی از نکات کلیدی مصوبه جدید، ایجاد ضابطه روشن و قابل استناد برای مالکان و دستگاههای اجرایی است. وقتی حدود حریم و ضوابط ساختوساز بهصورت دقیق و شفاف اعلام شود، هم مردم میدانند چه اقداماتی در این محدوده مجاز است و چه الزاماتی باید رعایت شود و هم شهرداریها و سایر نهادهای مرتبط با ابهام کمتری در صدور مجوزها مواجه خواهند بود.
کاخ مروارید؛ بنای شاخصی که همچنان در کانون حفاظت است
کاخ مروارید که با نام کاخ شمس نیز شناخته میشود، از جمله آثار شاخص دوره معاصر در مهرشهر کرج و از جاذبههای مهم تاریخی و گردشگری استان البرز بهشمار میرود. این مجموعه به دلیل ویژگیهای معماری و تاریخی خود همواره مورد توجه میراث فرهنگی بوده و حفاظت از آن در اولویت برنامههای ادارهکل میراث فرهنگی استان قرار دارد.
محمودی در پایان خاطرنشان کرد: «حفاظت از کاخ مروارید همچنان برای ما اهمیت ویژهای دارد، اما در کنار آن، تعیین حریمهای منطقی و متناسب با شرایط روز نیز ضروری است. هدف از این بازنگری آن بوده که ضمن حفظ تمام الزامات حفاظتی، بخشی از مشکلاتی که طی سالهای گذشته برای مردم، مالکان و مدیریت شهری در اطراف این اثر ایجاد شده بود برطرف شود و از این پس فعالیتها در این محدوده با ضوابطی مشخص و قابل اجرا ادامه یابد.»
نظرات (0)