وزیر جهاد کشاورزی با حضور در یک برنامه تلویزیونی شامگاه شنبه، گزارشی از عملکرد دو سال اخیر این وزارتخانه ارائه کرد و گفت با وجود خشکسالی، تحریم‌های ظالمانه و تنش‌های منطقه‌ای، بخش کشاورزی کشور دستاوردهای قابل توجهی را ثبت کرده و امنیت غذایی در سخت‌ترین شرایط نیز پایدار مانده است.

غلامرضا نوری قزلجه تاکید کرد دولت چهاردهم در حالی فعالیت خود را آغاز کرد که با مجموعه‌ای از چالش‌های اقلیمی و اقتصادی مواجه بود، اما با اجرای اصلاحات ساختاری و حمایت هدفمند از تولید داخلی، روند تأمین کالاهای اساسی بدون اختلال ادامه یافته است.

اصلاحات ساختاری محور تحول در کشاورزی

به گفته نوری قزلجه، رویکرد تحولی دولت در بخش کشاورزی بر چند محور اصلی استوار بوده است: حمایت از تولید داخل، تسهیل سرمایه‌گذاری، ایجاد انضباط مالی، نظام‌مند کردن پرداخت یارانه‌ها، اجرای الگوی کشت و دانش‌بنیان کردن فرآیند تولید. وی این اقدامات را حاصل تلاش شبانه‌روزی کشاورزان و تولیدکنندگان دانست و آن را «اصلاحاتی کم‌نظیر» توصیف کرد.

وزیر جهاد کشاورزی افزود که پیام دلگرم‌کننده رهبر معظم انقلاب به دولتمردان و تقدیر از عملکرد حوزه تأمین کالاهای اساسی، و همچنین کسب رتبه نخست این وزارتخانه در اجرای تکالیف برنامه هفتم توسعه طی شش ماهه نخست و دریافت «نشان یاور فتح»، نشان‌دهنده نقش کلیدی بخش کشاورزی در حفظ امنیت غذایی کشور در دوره‌ای پرتنش است.

رشد تولید از گلخانه تا شالیزار و دریا

نوری قزلجه با ارائه آمار عملکرد دو سال گذشته گفت:

  • تولیدات گلخانه‌ای ۱۸ درصد رشد داشته است.
  • تولید برنج ۱۰ درصد افزایش یافته است.
  • صادرات آبزیان ۱۷ درصد، پرورش میگو ۳۷ درصد و صید آبزیان ۶ درصد رشد را نشان می‌دهد.
  • در بخش دانش‌بنیان نیز مساحت شهرک‌های کشاورزی ۲۰ درصد، مراکز رشد ۱۲ درصد و تولید ارقام هیبریدی ۳۶ درصد افزایش یافته است.
  • در حوزه دام و باغبانی، تولید گوشت مرغ ۵ درصد، تخم‌مرغ ۸.۵ درصد، شیرخام ۳.۶ درصد، گوشت قرمز ۲.۵ درصد و محصولات باغی ۹ درصد رشد کرده است.

وی همچنین به شاخص بیمه کشاورزی اشاره کرد که ۳۶ درصد رشد داشته و بیانگر افزایش پوشش حمایتی از کشاورزان در برابر مخاطرات است.

خودکفایی گوشت مرغ و بی‌نیازی از واردات آبزیان

وزیر جهاد کشاورزی مهم‌ترین دستاورد این دوره را دستیابی به خودکفایی در تولید گوشت مرغ عنوان کرد و گفت: برای نخستین بار کشور در این محصول به خودکفایی رسیده و اکنون در مسیر صادرات قرار داریم. او افزود هرچند شرایط خلیج فارس در ماه‌های اخیر نامنظم و پرتنش بوده، صیادان و فعالان آبزی‌پروری استان هرمزگان حتی در شرایط بحرانی تولید را متوقف نکردند و همین پایداری موجب بی‌نیازی از واردات بسیاری از اقلام آبزیان شده است.

آزادسازی ۲.۴ میلیون هکتار اراضی به نفع کشاورزان

نوری قزلجه از پیشرفت ۹۵ درصدی طرح رفع تداخلات اراضی خبر داد و گفت نزدیک به ۲.۴ میلیون هکتار از اراضی در این چارچوب به نفع کشاورزان آزادسازی شده است. به گفته وی، تعیین تکلیف مالکیت اراضی یکی از گره‌های دیرینه بخش کشاورزی بود که اکنون در مراحل پایانی قرار دارد و به امنیت سرمایه‌گذاری و افزایش تولید کمک می‌کند.

نهاده‌های دامی، آب مجازی و تغییر مسیر واردات

وزیر جهاد کشاورزی درباره وابستگی به نهاده‌های دامی توضیح داد: در مدل پیشین، به دلیل تخصیص ارز ترجیحی، یارانه به جای تولیدکننده داخلی به واردکننده می‌رسید و انگیزه تولید داخل از بین می‌رفت. با اصلاحات انجام‌شده، مبادی واردات متنوع‌سازی شده و به‌ویژه مسیر شمال فعال شده است.

او افزود اقلامی مانند کنجاله پنبه‌دانه، کنجاله آفتابگردان و گندم دامی به جیره غذایی دام افزوده شده که این اقدام انگیزه کشاورزان برای کشت دانه‌های روغنی و علوفه را افزایش داده است. در عین حال، با توجه به محدودیت منابع آبی کشور، سیاست وزارتخانه تولید نهاده متناسب با ظرفیت آب و خاک است؛ به گفته وی، واردات نهاده‌های آب‌بر در عمل به معنای «واردات آب مجازی» و صرفه‌جویی در منابع داخلی است، اما توسعه کشت نهاده‌هایی که توجیه اقتصادی و آبی دارند با جدیت دنبال می‌شود.

حذف ارز ترجیحی و انتقال یارانه به کالابرگ

نوری قزلجه حذف ارز ترجیحی و جایگزینی آن با واریز مستقیم یارانه به حساب سرپرستان خانوار از طریق سامانه کالابرگ را مهم‌ترین اصلاح اقتصادی دولت در حوزه امنیت غذایی دانست. به گفته وی، در شیوه قبلی، منابع ارزی در ابتدای زنجیره توزیع دچار نشتی و انحراف می‌شد، اما در مدل جدید همان عدد پیش‌بینی‌شده مستقیماً به سفره خانوار می‌رسد که عادلانه‌تر و کارآمدتر است.

وی تاکید کرد اگر این اصلاح ساختاری انجام نمی‌شد، زنجیره تأمین کالاهای اساسی با گره‌های سخت و ناکارآمدی مواجه می‌شد و چرخه تأمین و پرداخت به واردکنندگان و تأمین‌کنندگان نیز اکنون با سرعت و سلامت بیشتری در جریان است.

چرا قیمت تمام‌شده کالاهای اساسی بالا رفته است؟

وزیر جهاد کشاورزی در تحلیل عوامل گرانی، سه محور را مؤثر دانست:

  • سیاست‌های بودجه‌ای: اعمال مالیات بر ارزش افزوده ۱۱ درصدی و تعرفه ۵ درصدی حقوق ورودی برای کالاهای اساسی در بودجه، به‌طور مستقیم حدود ۱۴ تا ۱۵ درصد بر قیمت تمام‌شده این کالاها اثر گذاشته است.
  • تورم جهانی: جنگ‌ها و بحران‌های بین‌المللی باعث جهش قیمت جهانی غذا و انرژی شده که همه کشورها از جمله ایران را تحت تأثیر قرار داده است.
  • تحریم و محاصره دریایی: افزایش کرایه حمل‌ونقل دریایی و بالا رفتن ریسک تجاری برای واردکنندگان، هزینه مضاعفی را به قیمت نهایی تحمیل می‌کند.

وی تصریح کرد با وجود این فشارها، در تأمین کالاهای اساسی هیچ مشکلی وجود ندارد، اما رفع تحریم‌ها، کاهش هزینه‌های حمل و آزادسازی منابع بلوکه‌شده می‌تواند قیمت تمام‌شده را به‌طور محسوسی کاهش دهد و دولت از مسیر تفاهم‌نامه‌ها و مذاکرات سیاسی این موضوع را با جدیت دنبال می‌کند.

ذخایر استراتژیک در حال افزایش؛ یک میلیون تن کالای آماده عرضه

نوری قزلجه با اطمینان‌بخشی به افکار عمومی گفت: از زمان آغاز تنش‌های اخیر از ۹ اسفند تاکنون، نه‌تنها نیازی به برداشت از ذخایر استراتژیک نبوده، بلکه سطح ذخایر به‌طور مستمر در حال افزایش است. به گفته وی، بخش خصوصی نیز همواره بیش از یک میلیون تن کالای آماده عرضه در بازار دارد و هیچ محدودیت یا ممنوعیت خارجی نمی‌تواند امنیت غذایی کشور را با چالش مواجه کند.

وی از تاب‌آوری و همراهی مردم قدردانی کرد و گفت اعتماد عمومی و پرهیز از خرید هیجانی در ماه‌های حساس، بزرگ‌ترین پشتوانه دولت در مدیریت بازار بوده و وزارت جهاد کشاورزی متعهد است تأمین کالاهای اساسی را با بالاترین کیفیت و منظم‌ترین وضعیت ادامه دهد.

وضعیت خرید گندم و پرداخت مطالبات کشاورزان

وزیر جهاد کشاورزی درباره خرید تضمینی گندم اظهار کرد: تاکنون حدود ۸.۵ میلیون تن گندم به ارزش ۴۲۰ هزار میلیارد تومان خریداری شده که از این میزان ۲۱۸.۵ هزار میلیارد تومان پرداخت شده و حدود ۲۰۰ هزار میلیارد تومان باقی مانده است. پیگیری برای تسریع پرداخت مابقی مطالبات از سوی سازمان برنامه و بودجه در جریان است.

وی تاکید کرد فرآیند واردات برای حفظ سطح ذخایر طبق برنامه و زمان‌بندی مناسب ادامه دارد و سیاست‌های جدید ضد انحصار نیز نتیجه داده است؛ به‌طوری که در یک سال و نیم گذشته تعداد بازرگانان فعال در حوزه واردات کالاهای اساسی ۳۶ درصد افزایش یافته و انحصار مطلق در تمامی کالاها از میان رفته است.