انتشار ویدئویی کوتاه از یک سازه ۱۷ طبقه تماممقوایی در بنگلور هند، موجی از شگفتی و نگرانی را در شبکههای اجتماعی برانگیخته است. در این تصاویر، بنایی بلند و باریک دیده میشود که نه از بتن و فولاد، بلکه از کارتن، مقوا، چوبهای سبک و ورقهای پلاستیکی سرهمبندی شده و با وجود ارتفاع سرگیجهآورش، خانوادههایی در طبقات مختلف آن زندگی میکنند.
سازهای که همه را شوکه کرد
ویدئوی منتشرشده که نخستین بار در رسانههای محلی هند بازنشر شد و سپس در تابناک مورد توجه قرار گرفت، یک «آلونک عمودی» را نشان میدهد؛ برجی دستساز که طبقه به طبقه با مقواهای ضخیم، کارتنهای بستهبندی و تیرکهای چوبی بالا رفته است. نمای بیرونی ساختمان پوشیده از لایههای مقوایی قهوهای و آبی است که با طناب و سیم به هم بسته شدهاند و در برخی نقاط برای جلوگیری از نفوذ باران، نایلون کشیده شده است.
آنچه این سازه را بیش از ظاهر عجیبش بحثبرانگیز کرده، مسکونی بودن آن است. در ویدئو دیده میشود که در هر طبقه، اتاقکهایی کوچک با درهای مقوایی تعبیه شده و ساکنان در حال رفتوآمد روی راهپلههای باریک و بدون حفاظ هستند. برخی از واحدها حتی پرده، رخت آویزان و ظروف آشپزخانه دارند؛ نشانهای روشن از اینکه این برج مقوایی نه یک اینستالیشن هنری، بلکه سرپناه واقعی انسانهاست.
بنگلور؛ تضاد فناوری و فقر مسکن
بنگلور، مرکز ایالت کارناتاکا و معروف به «دره سیلیکون هند»، یکی از مهمترین قطبهای فناوری اطلاعات جهان است. حضور شرکتهای بزرگ نرمافزاری، استارتاپهای میلیارد دلاری و دانشگاههای معتبر، این کلانشهر را به مقصد مهاجرت میلیونها نیروی کار از سراسر هند تبدیل کرده است.
اما رشد انفجاری جمعیت در دو دهه اخیر، بهایی سنگین داشته است. قیمت زمین و اجارهبها در مناطق مرکزی بنگلور طی سالهای گذشته چند برابر شده و بسیاری از کارگران روزمزد، دستفروشان و مهاجران کمدرآمد توان تأمین مسکن رسمی را ندارند. نتیجه، گسترش حاشیهنشینی، زاغهها و حالا پدیدهای نوظهور به نام «حاشیهنشینی عمودی» است؛ جایی که به دلیل کمبود زمین، ساکنان ناچار میشوند بهجای گسترش افقی، به ارتفاع پناه ببرند، حتی اگر مصالحشان تنها مقوا باشد.
چگونه یک آلونک ۱۷ طبقه سرپا میماند؟
در نگاه اول، ایستایی چنین سازهای باورنکردنی به نظر میرسد. کارشناسان محلی میگویند اسکلت اصلی این برج از تیرهای چوبی و داربستهای فلزی سبک تشکیل شده و مقواها بیشتر نقش دیوار و سقف را بازی میکنند. با این حال، هیچیک از اصول مهندسی، استانداردهای ضدزلزله یا ایمنی در برابر آتشسوزی در آن رعایت نشده است.
- خطر فروریزش: وزن طبقات بالایی بر سازه سبک پایینی فشار میآورد و در برابر بادهای موسمی یا بارانهای سنگین بهشدت آسیبپذیر است.
- خطر آتشسوزی: مقوا و کارتن بهشدت قابل اشتعال هستند و یک جرقه کوچک میتواند کل برج را در دقایقی به خاکستر تبدیل کند.
- خطر بهداشتی: نبود سیستم فاضلاب، تهویه و آب لولهکشی، سلامت ساکنان بهویژه کودکان را تهدید میکند.
با وجود این تهدیدها، ساکنان میگویند چارهای جز ماندن ندارند. اجاره حتی یک اتاق کوچک در محلههای اطراف، چند برابر درآمد ماهانه آنهاست و این برج مقوایی تنها گزینه برای نزدیک ماندن به محل کارشان است.
واکنش کاربران و مسئولان
انتشار این تصاویر در شبکههای اجتماعی هند با واکنشهای گستردهای همراه بوده است. برخی کاربران آن را نمادی از خلاقیت و تابآوری فرودستان در برابر فقر توصیف کردهاند و برخی دیگر، آن را هشداری جدی درباره شکاف طبقاتی و ناکارآمدی سیاستهای مسکن دانستهاند.
رسانههای محلی گزارش دادهاند که شهرداری بنگلور از وجود این سازه مطلع شده و تیمی برای بررسی وضعیت ایمنی آن اعزام کرده است. هنوز مشخص نیست آیا دستور تخلیه یا تخریب صادر خواهد شد یا برنامهای برای اسکان جایگزین ساکنان در نظر گرفته میشود. تجربههای پیشین در کلانشهرهای هند نشان میدهد تخریب بدون تأمین مسکن جایگزین، تنها به جابهجایی مشکل و ساخت آلونکی دیگر در نقطهای دیگر منجر میشود.
تصویری از بحران جهانی مسکن
آلونک ۱۷ طبقه بنگلور هرچند در نگاه اول سوژهای عجیب و حتی طنزآلود به نظر میرسد، اما در واقع بخشی از یک بحران جهانی است. بر اساس گزارش سازمان ملل، بیش از یک میلیارد نفر در جهان در سکونتگاههای غیررسمی زندگی میکنند و هند با بیش از ۶۰ میلیون حاشیهنشین، یکی از بزرگترین سهمها را دارد.
از بمبئی تا دهلی و از کلکته تا بنگلور، میلیونها نفر در سازههایی زندگی میکنند که هیچ شباهتی به تعریف رسمی «خانه» ندارند. برج مقوایی بنگلور تنها شکل اغراقشده و عمودی همین واقعیت است؛ جایی که فقر، زمین را تمام کرده و ناچار به آسمانِ مقوایی پناه برده است.
این ویدئو بار دیگر این پرسش را پیش میکشد که آیا رشد خیرهکننده فناوری و ثروت در شهرهایی مانند بنگلور میتواند بدون توجه به عدالت فضایی و حق مسکن برای همه، پایدار بماند یا تصویری از یک برج مقوایی لرزان، آینه تمامنمای آینده نابرابر شهری خواهد بود.
نظرات (0)