سیل‌های ویرانگر و رانش زمین در نپال به یکی از مرگبارترین حوادث طبیعی سال‌های اخیر در این کشور هیمالیایی تبدیل شده است؛ فاجعه‌ای که به گفته آژانس ملی مدیریت و کاهش خطرات بلایای نپال تاکنون جان ۷۳۴ نفر را گرفته و هزاران خانواده را داغدار و آواره کرده است. بر اساس آخرین گزارش رسمی این نهاد، حدود ۲۵۰۰ نفر نیز همچنان مفقود هستند و عملیات جست‌وجو و امداد برای یافتن آن‌ها ادامه دارد.

آمار رسمی قربانیان و مفقودان

آژانس ملی مدیریت و کاهش خطرات بلایای نپال در تازه‌ترین به‌روزرسانی خود تأکید کرده است که سیل‌های اخیر که بخش‌های وسیعی از این کشور را درنوردیده، ۷۳۴ کشته بر جای گذاشته است. این آمار در حالی اعلام می‌شود که شمار مفقودان به ۲۵۰۰ نفر رسیده؛ رقمی که نگرانی‌ها درباره افزایش بیشتر تلفات را تشدید کرده است.

نکته قابل توجه در میان مفقودان، ترکیب آن‌هاست. بر اساس اعلام رسمی، ۵۸۹ نفر از مفقودان را اتباع خارجی تشکیل می‌دهند و ۹۳۳ نفر نیز از کارگران شاغل در پروژه‌های برق‌آبی هستند. حضور قابل توجه کارگران نیروگاه‌های برق‌آبی در فهرست مفقودان نشان می‌دهد که بخش مهمی از زیرساخت‌های انرژی نپال که عمدتاً در دره‌ها و حاشیه رودخانه‌های خروشان احداث شده‌اند، به شدت آسیب دیده‌اند.

مقام‌های مدیریت بحران نپال می‌گویند شناسایی هویت قربانیان و برقراری ارتباط با خانواده‌های مفقودان به دلیل گستردگی خرابی‌ها، قطع مسیرهای ارتباطی و رانش زمین در مناطق کوهستانی با دشواری فراوان روبه‌روست و ممکن است آمار نهایی در روزهای آینده تغییر کند.

گستره تخریب و تصاویر میدانی

تصاویر منتشرشده از مناطق سیل‌زده، ابعاد هولناک این فاجعه را نشان می‌دهد؛ جایی که رودخانه‌ها طغیان کرده، پل‌ها فرو ریخته، جاده‌های کوهستانی مسدود شده و خانه‌های مسکونی در گل و لای مدفون شده‌اند. در بسیاری از روستاهای واقع در دامنه هیمالیا، جریان سیل خانه‌ها را با خود برده و زمین‌های کشاورزی را به طور کامل تخریب کرده است.

در مناطق مرکزی و شرقی نپال که بیشترین بارش‌ها گزارش شده، زیرساخت‌های حیاتی از جمله شبکه برق، آبرسانی و مخابرات دچار اختلال گسترده شده است. قطع برق و ارتباطات تلفنی، روند اطلاع‌رسانی و هماهنگی تیم‌های امدادی را کند کرده و دسترسی به برخی روستاهای دورافتاده تنها از طریق بالگرد یا پیاده‌روی‌های طولانی در مسیرهای رانشی امکان‌پذیر است.

کارشناسان محلی می‌گویند تمرکز پروژه‌های برق‌آبی در حاشیه رودخانه‌های پرآب، این تأسیسات را در برابر سیلاب به شدت آسیب‌پذیر کرده است. تخریب بخشی از این پروژه‌ها نه تنها به مفقود شدن صدها کارگر منجر شده، بلکه نگرانی‌هایی درباره پایداری تأمین برق در ماه‌های آینده نیز ایجاد کرده است.

چالش بزرگ امدادرسانی در مناطق کوهستانی

نیروهای ارتش، پلیس و تیم‌های داوطلب مدیریت بحران نپال با پشتیبانی هلال احمر این کشور به صورت شبانه‌روزی در حال جست‌وجو در مناطق سیل‌زده هستند. با این حال، بارش‌های پراکنده، رانش‌های مکرر زمین و بالا بودن سطح آب رودخانه‌ها، عملیات امداد را با خطر جدی مواجه کرده است.

به گفته منابع محلی، هزاران نفر از ساکنان مناطق در معرض خطر به مراکز اسکان موقت در مدارس، معابد و ساختمان‌های دولتی منتقل شده‌اند، اما کمبود آب آشامیدنی سالم، مواد غذایی و خدمات بهداشتی، وضعیت را برای آوارگان دشوار کرده است. نگرانی از شیوع بیماری‌های ناشی از آب آلوده و نبود دسترسی کافی به خدمات درمانی در مناطق دورافتاده از جمله چالش‌های فوری پیش روی دولت است.

حضور ۵۸۹ تبعه خارجی در میان مفقودان نیز بُعد بین‌المللی به این بحران داده است. بسیاری از این افراد گردشگران، کوهنوردان و کارگران فصلی بوده‌اند که در فصل اوج گردشگری هیمالیا در نپال حضور داشتند. سفارتخانه‌های خارجی در کاتماندو اعلام کرده‌اند که به طور مداوم با دولت نپال در تماس هستند تا وضعیت اتباع خود را پیگیری کنند.

نپال در خط مقدم بحران اقلیمی

نپال به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص خود در دامنه جنوبی رشته‌کوه هیمالیا و وابستگی شدید به بارش‌های موسمی، هر ساله با سیل و رانش زمین مواجه است، اما شدت و گستردگی سیل اخیر بسیار فراتر از میانگین سال‌های گذشته ارزیابی می‌شود. کارشناسان محیط زیست می‌گویند تغییرات اقلیمی، ذوب سریع‌تر یخچال‌های طبیعی و بارش‌های شدید و بی‌نظم موسمی، خطر وقوع سیلاب‌های ناگهانی را در این کشور به طور قابل توجهی افزایش داده است.

ترکیب بارش‌های سنگین، جنگل‌زدایی در برخی مناطق و توسعه شتاب‌زده زیرساخت‌ها بدون توجه کافی به ظرفیت اکولوژیک منطقه، آسیب‌پذیری نپال را در برابر بلایای طبیعی بیشتر کرده است. دولت نپال در سال‌های اخیر تلاش کرده نظام هشدار سریع و برنامه‌های کاهش خطر بلایا را تقویت کند، اما وسعت فاجعه اخیر نشان می‌دهد که این کشور همچنان به حمایت‌های فنی و مالی بین‌المللی برای بازسازی و تاب‌آوری در برابر بحران‌های آینده نیاز دارد.

در حالی که عملیات جست‌وجو برای یافتن ۲۵۰۰ مفقود ادامه دارد، انتظار می‌رود دولت نپال به زودی درخواست رسمی برای کمک‌های بین‌المللی و اعلام وضعیت اضطراری در مناطق آسیب‌دیده را مطرح کند. تمرکز کنونی اما بر نجات جان بازماندگان، تأمین سرپناه و جلوگیری از وقوع فاجعه ثانویه بهداشتی متمرکز است؛ مأموریتی که با توجه به وسعت خرابی‌ها، به زمان و منابع گسترده‌ای نیاز خواهد داشت.