عملیات امداد و جست‌وجو در نپال برای یافتن هزاران فرد مفقودشده در پی سیلاب مرگبار هفته گذشته همچنان ادامه دارد، در حالی که هشدارها درباره احتمال وقوع سیلاب‌های جدید در مناطق کوهستانی این کشور پابرجاست. مقامات نپالی می‌گویند ابعاد این فاجعه بسیار گسترده است و بسیاری از روستاهای مرزی هیمالیا به طور کامل زیر آب رفته‌اند.

بر اساس آخرین آمار رسمی که روز یکشنبه اعلام شد، شمار مفقودشدگان به ۳ هزار و ۴۸ نفر رسیده است. در میان مفقودان، صدها تبعه خارجی نیز دیده می‌شوند که برای کوهنوردی و گردشگری در منطقه هیمالیا حضور داشتند. تاکنون مرگ ۷۶۸ نفر به طور رسمی تأیید شده است، اما امدادگران می‌گویند با توجه به شدت جریان آب و گستردگی مناطق آسیب‌دیده، احتمال افزایش شمار قربانیان بسیار زیاد است.

انتقال اجساد به پایین‌دست و حتی خاک هند

یکی از نگران‌کننده‌ترین گزارش‌ها حاکی از آن است که شدت جریان آب به حدی بوده که احتمالاً بسیاری از اجساد را کیلومترها به سمت پایین‌دست رودخانه‌ها و حتی به داخل خاک هند منتقل کرده است. همین موضوع کار شناسایی و جمع‌آوری پیکر قربانیان را بسیار دشوار کرده و تیم‌های امدادی ناچار به جست‌وجو در مسیرهای طولانی رودخانه‌ها هستند.

دولت نپال اعلام کرده است که به دلیل شرایط خاص منطقه و برای جلوگیری از بروز مشکلات بهداشتی، روند دفن برخی از اجساد کشف‌شده را آغاز کرده است. با این حال، پیش از هرگونه خاکسپاری، از تمامی اجساد نمونه دی‌ان‌ای گرفته می‌شود تا خانواده‌های قربانیان بتوانند پس از شناسایی هویت عزیزان خود، پیکرها را تحویل گرفته و مراسم خاکسپاری سنتی را برگزار کنند. این اقدام از نظر فرهنگی و مذهبی برای مردم نپال اهمیت زیادی دارد.

علت فاجعه؛ فروپاشی یخچال طبیعی

سازمان زمین‌شناسی آمریکا (USGS) اعلام کرده است که این فاجعه هولناک صبح چهارشنبه هفته گذشته و بر اثر فروریختن یک یخچال طبیعی در ارتفاعات هیمالیا رخ داده است. به گفته کارشناسان، ذوب و فروپاشی ناگهانی این توده عظیم یخی، موجی سهمگین متشکل از آب، سنگ، گل و لای و قطعات یخ را به سمت دره‌ها و روستاهای پایین‌دست سرازیر کرده است.

قدرت تخریبی این موج به حدی بوده که خانه‌ها، پل‌ها، جاده‌ها و زمین‌های کشاورزی را در مدت کوتاهی ویران کرده و فرصت واکنش را از بسیاری از ساکنان گرفته است. کارشناسان محیط زیست می‌گویند افزایش دمای زمین و ذوب سریع یخچال‌های هیمالیا، خطر تکرار چنین حوادثی را در سال‌های اخیر به شدت افزایش داده است.

فریاد نپال درباره بی‌عدالتی اقلیمی

وزیر امور خارجه نپال در واکنش به این فاجعه، خواستار توجه و واکنش جدی جامعه جهانی به بحران اقلیمی شد. او تأکید کرد که نپال با وجود سهم ناچیز خود در آلایندگی جهان، به یکی از اصلی‌ترین قربانیان تغییرات آب و هوایی تبدیل شده است.

وی گفت: «با وجود اینکه سهم نپال در انتشار جهانی گازهای گلخانه‌ای تنها ۰.۱ درصد است، مردم این کشور به یکی از قربانیان اصلی تغییرات اقلیمی تبدیل شده‌اند.» این مقام نپالی افزود کشور کوچک و فقیری مانند نپال، به شکلی نامتناسب بهای گرمایش زمین و ذوب یخچال‌ها را می‌پردازد، در حالی که کشورهای صنعتی بزرگ‌ترین عامل انتشار گازهای گلخانه‌ای هستند.

هزینه چند میلیارد دلاری بازسازی و خطر سیلاب‌های جدید

دولت نپال برآورد اولیه خود از خسارات وارده را چندین میلیارد دلار اعلام کرده است. این رقم برای کشوری با اقتصاد شکننده مانند نپال، بسیار سنگین است و بازسازی زیرساخت‌های تخریب‌شده، خانه‌های ویران‌شده و شبکه‌های ارتباطی و کشاورزی، ماه‌ها و شاید سال‌ها زمان خواهد برد.

در همین حال، سازمان‌های هواشناسی و ستاد مدیریت بحران نپال هشدار داده‌اند که به دلیل ناپایداری یخچال‌های باقی‌مانده و پیش‌بینی بارش‌های جدید، احتمال وقوع سیلاب‌های تازه در روزهای آینده همچنان وجود دارد. از ساکنان مناطق در معرض خطر خواسته شده است تا از حریم رودخانه‌ها فاصله بگیرند و تیم‌های امدادی نیز در حالت آماده‌باش کامل قرار دارند.

جامعه جهانی و نهادهای امدادی بین‌المللی نیز آمادگی خود را برای کمک به نپال اعلام کرده‌اند، اما مقامات کاتماندو می‌گویند برای مقابله با آثار بلندمدت این فاجعه و پیشگیری از حوادث مشابه، نیاز به حمایت پایدار و اقدام جهانی برای مهار تغییرات اقلیمی وجود دارد.