مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور کشورمان، صبح امروز تهران را به مقصد بیشکک پایتخت قرقیزستان ترک کرد تا در اجلاس سران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای و نشست موسوم به «شانگهای پلاس» حضور یابد و سخنرانی کند. این سفر به دعوت رسمی مقامات قرقیزستان و در چارچوب برنامه‌های چندجانبه سازمان شانگهای انجام می‌شود.

بر اساس اعلام منابع رسمی، این سفر دو روزه خواهد بود و رئیس‌جمهور علاوه بر مشارکت در برنامه‌های اصلی اجلاس، دیدارهای فشرده دیپلماتیک با تعدادی از سران حاضر در نشست را نیز در دستور کار دارد.

محور اصلی سفر؛ اجلاس سران شانگهای و شانگهای پلاس

اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای یکی از مهم‌ترین سازوکارهای همکاری منطقه‌ای در حوزه اوراسیا به شمار می‌رود که با هدف تقویت همکاری‌های سیاسی، امنیتی و اقتصادی میان اعضا شکل گرفته است. نشست امسال به میزبانی قرقیزستان در بیشکک برگزار می‌شود و سران و مقامات ارشد کشورهای عضو و برخی مهمانان در قالب «شانگهای پلاس» نیز در آن حضور خواهند داشت.

قرار است پزشکیان در این اجلاس ضمن تشریح دیدگاه‌های جمهوری اسلامی ایران درباره تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی، بر ضرورت تقویت چندجانبه‌گرایی، مقابله با یکجانبه‌گرایی و توسعه همکاری‌های اقتصادی، ترانزیتی و انرژی میان اعضای شانگهای تأکید کند. ایران که از تیرماه ۱۴۰۲ به عضویت کامل این سازمان درآمده، حضور فعال در نشست‌های آن را بخشی از راهبرد دیپلماسی همسایگی و نگاه به شرق می‌داند.

در قالب شانگهای پلاس نیز که با حضور کشورهای ناظر، شریک گفت‌وگو و مهمانان ویژه برگزار می‌شود، انتظار می‌رود موضوعاتی همچون امنیت منطقه‌ای، پیوستگی اقتصادی، تسهیل تجارت، توسعه کریدورهای حمل‌ونقل و مقابله با چالش‌های فراملی در دستور مذاکرات قرار گیرد.

دیدارهای دوجانبه فشرده در حاشیه اجلاس

یکی از بخش‌های مهم برنامه سفر رئیس‌جمهور، ملاقات‌های دوجانبه با سران کشورهای شرکت‌کننده است. به گزارش خبرگزاری مهر، پزشکیان در حاشیه این اجلاس با شماری از مقامات عالی‌رتبه دیدار و گفت‌وگو خواهد کرد که از جمله آن‌ها می‌توان به این موارد اشاره کرد:

  • نخست‌وزیر هند و نخست‌وزیر پاکستان؛ دو عضو مهم سازمان شانگهای در جنوب آسیا که گسترش همکاری‌های اقتصادی و منطقه‌ای با ایران برای آن‌ها اهمیت دارد.
  • رئیس‌جمهور روسیه؛ شریک راهبردی ایران در حوزه‌های سیاسی، اقتصادی و امنیتی و عضو تأثیرگذار شانگهای.
  • رئیس‌جمهور تاجیکستان و رئیس‌جمهور قرقیزستان؛ دو کشور همسایه فرهنگی و زبانی در آسیای مرکزی که توسعه روابط دوجانبه با ایران همواره مورد توجه بوده است.

در این دیدارها پیش‌بینی می‌شود موضوعاتی مانند توسعه تجارت دوجانبه، همکاری در حوزه انرژی و ترانزیت، تحولات افغانستان، امنیت مرزها، مبارزه با تروریسم و قاچاق مواد مخدر و نیز هماهنگی مواضع در مجامع بین‌المللی مورد بحث و تبادل نظر قرار گیرد.

حضور در افتتاحیه بازی‌های جهانی عشایری

برنامه دیگر رئیس‌جمهور در بیشکک، شرکت در مراسم رسمی افتتاحیه ششمین دوره بازی‌های جهانی عشایری است که به دعوت رئیس‌جمهور قرقیزستان انجام می‌شود. این رویداد فرهنگی - ورزشی که هر دو سال یک‌بار با هدف پاسداشت فرهنگ، سنت‌ها و ورزش‌های بومی جوامع عشایری برگزار می‌شود، امسال با حضور هیأت‌هایی از ده‌ها کشور در قرقیزستان برپا خواهد شد.

دعوت از رئیس‌جمهور ایران برای حضور در این مراسم، نشان‌دهنده پیوندهای فرهنگی و تاریخی میان ایران و کشورهای آسیای مرکزی و همچنین جایگاه عشایر و فرهنگ کوچ‌نشینی در تمدن ایرانی است. حضور پزشکیان در این آیین می‌تواند فرصتی برای دیپلماسی فرهنگی و تعامل نزدیک‌تر با افکار عمومی منطقه باشد.

جایگاه شانگهای در سیاست خارجی ایران

سازمان همکاری شانگهای که در ابتدا با محوریت مسائل امنیتی و اعتمادسازی مرزی میان چین، روسیه و جمهوری‌های آسیای مرکزی شکل گرفت، امروز به یکی از بزرگ‌ترین بلوک‌های منطقه‌ای از نظر وسعت، جمعیت و ظرفیت اقتصادی تبدیل شده و حوزه نفوذ آن از شرق آسیا تا غرب اوراسیا را در بر می‌گیرد.

عضویت کامل ایران در این سازمان، علاوه بر فراهم کردن بسترهای جدید برای خنثی‌سازی تحریم‌ها و توسعه تجارت منطقه‌ای، امکان بهره‌گیری از ظرفیت‌های ترانزیتی ایران در اتصال شمال به جنوب و شرق به غرب را تقویت کرده است. کارشناسان معتقدند حضور فعال رئیس‌جمهور در اجلاس بیشکک می‌تواند به تحکیم جایگاه ایران در معادلات اوراسیا، جذب سرمایه‌گذاری‌های مشترک و هماهنگی بیشتر در زمینه امنیت منطقه‌ای کمک کند.

سفر پزشکیان به قرقیزستان نخستین حضور او در اجلاس سران شانگهای در مقام رئیس‌جمهور محسوب می‌شود و از این نظر از اهمیت نمادین و سیاسی ویژه‌ای برخوردار است. ناظران انتظار دارند مواضع تهران در این اجلاس بر حمایت از صلح پایدار، احترام به حاکمیت ملی کشورها و مخالفت با تحریم‌های یکجانبه متمرکز باشد.