وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران با اشاره به اهداف سفر هیات ایرانی به نشست سران سازمان همکاری شانگهای، گفت اولویت اصلی تهران در این اجلاس، پیگیری و احقاق حقوق ملت ایران در ارتباط با جنگ و درگیری‌های اخیر است.

به گزارش خبرگزاری مهر، سید عباس عراقچی در تشریح رویکرد ایران در این نشست گفت: «طبیعی است که ابتدا به دنبال احقاق حقوق مردم در رابطه با جنگ و درگیری‌های اخیر هستیم» و افزود شرایط کنونی منطقه ایجاب می‌کند که اعضای سازمان شانگهای نسبت به ابعاد این تحولات آگاهی دقیق داشته باشند.

اهداف ایران در نشست سران شانگهای

عراقچی حضور فعال ایران در نشست سران سازمان همکاری شانگهای را فرصتی برای تبیین مواضع کشور و جلب حمایت سیاسی و حقوقی در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی توصیف کرد. به گفته وی، تهران تلاش می‌کند روایت دقیق خود از ریشه‌ها، روند و پیامدهای درگیری‌های اخیر را به طور مستقیم با سران کشورهای عضو در میان بگذارد تا از شکل‌گیری روایت‌های یک‌جانبه و تحریف واقعیت جلوگیری شود.

وزیر امور خارجه تاکید کرد دیپلماسی ایران در این اجلاس بر دو محور اصلی استوار است؛ نخست، دفاع از حقوق مسلم مردم ایران که در جریان جنگ اخیر متحمل هزینه‌های انسانی و مادی شده‌اند و دوم، تلاش برای تقویت سازوکارهای جمعی جهت جلوگیری از تکرار بی‌ثباتی و ناامنی در منطقه. وی خاطرنشان کرد که سازمان شانگهای به عنوان یکی از بزرگ‌ترین نهادهای منطقه‌ای با ظرفیت‌های سیاسی، اقتصادی و امنیتی، نقش مهمی در مدیریت بحران‌ها و ایجاد توازن دارد.

منطقه متلاطم و ضرورت موضع متحد

رئیس دستگاه دیپلماسی با توصیف شرایط فعلی منطقه به عنوان «متلاطم» گفت تحولات پی‌درپی سال‌های اخیر، از تشدید تنش‌های نظامی تا پیامدهای انسانی و اقتصادی آن، ضرورت هماهنگی بیشتر میان قدرت‌های اوراسیا را دوچندان کرده است. به باور او، بی‌توجهی به این تلاطم یا اتخاذ مواضع پراکنده و متناقض از سوی اعضای شانگهای، می‌تواند زمینه سوءاستفاده بازیگران فرامنطقه‌ای و تعمیق بحران را فراهم کند.

عراقچی در همین زمینه اظهار داشت: «کشورهای عضو شانگهای باید در این خصوص هم مطلع باشند و هم مواضع درست و متحد برای مقابله با آن داشته باشند.» این جمله به باور ناظران، اشاره‌ای روشن به اهمیت هم‌گرایی سیاسی و امنیتی درون سازمان شانگهای و لزوم اتخاذ بیانیه‌ها و ابتکارهای مشترک برای کاهش تنش، حمایت از حاکمیت کشورها و مخالفت با یکجانبه‌گرایی است.

سازمان همکاری شانگهای که با عضویت کشورهایی چون چین، روسیه، هند، ایران، پاکستان و چندین کشور آسیای میانه شکل گرفته، در سال‌های اخیر تلاش کرده نقش فعال‌تری در مسائل امنیتی و اقتصادی اوراسیا ایفا کند. ایران که از سال گذشته به عضویت کامل این سازمان درآمده، حضور در اجلاس سران را بستری برای توسعه همکاری‌های دوجانبه و چندجانبه، به ویژه در حوزه‌های انرژی، ترانزیت، مبارزه با تروریسم و مقابله با تحریم‌های یکجانبه می‌داند.

احقاق حقوق مردم؛ محور دیپلماسی حقوقی تهران

تاکید وزیر امور خارجه بر «احقاق حقوق مردم» ناظر بر پیگیری حقوقی و سیاسی پیامدهای جنگ اخیر در مجامع بین‌المللی است. تهران بارها اعلام کرده که دفاع از حقوق شهروندان آسیب‌دیده، جبران خسارت‌ها و پاسخگو کردن عاملان و حامیان جنگ را از مسیرهای حقوقی، دیپلماتیک و رسانه‌ای دنبال خواهد کرد و در این مسیر انتظار دارد نهادهای منطقه‌ای و بین‌المللی به مسئولیت خود عمل کنند.

عراقچی پیش‌تر نیز گفته بود که سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بر اصول عزت، حکمت و مصلحت استوار است و در عین آمادگی برای گفت‌وگو و تعامل سازنده، در برابر هرگونه تعرض به حقوق ملت کوتاه نخواهد آمد. از این منظر، حضور در شانگهای و رایزنی با سران و وزرای خارجه عضو، بخشی از راهبرد کلان تهران برای تبدیل اجماع منطقه‌ای به پشتوانه‌ای برای احقاق حق در عرصه جهانی است.

انتظار می‌رود در حاشیه نشست سران، دیدارهای دوجانبه‌ای میان هیات ایرانی و مقامات ارشد سایر کشورها برگزار شود و موضوعاتی چون تحولات غرب آسیا، امنیت انرژی، کریدورهای حمل‌ونقل و همکاری‌های اقتصادی در شرایط تحریم نیز مورد بحث قرار گیرد. نتیجه این رایزنی‌ها می‌تواند بر بیانیه پایانی اجلاس و جهت‌گیری‌های آتی سازمان شانگهای در قبال بحران‌های منطقه اثرگذار باشد.