رویان، شهری ساحلی در غرب مازندران و از توابع شهرستان نور، امروز بیش از هر عنوان دیگری با تاکستانهای سرسبز و خوشههای آبدار انگور شناخته میشود. شهری که در نوار باریک میان دریای خزر و دامنههای شمالی البرز قرار گرفته و اقلیم معتدل، خاک آبرفتی حاصلخیز و رطوبت متعادل، آن را به یکی از مستعدترین نقاط شمال کشور برای پرورش تاک تبدیل کرده است.
قرار گرفتن رویان در مسیر پرتردد جاده ساحلی نور به نوشهر و چالوس نیز مزید بر علت شده تا محصول انگور این شهر بهسرعت به بازارهای استان و حتی پایتخت برسد و نام آن در میان خریداران میوه و گردشگران عبوری بر سر زبانها بیفتد.
اقلیمی که کام انگور را شیرین میکند
راز کیفیت انگور رویان را باید در جغرافیای کمنظیر آن جستوجو کرد. نزدیکی به دریا، تابستانهای نسبتا گرم و مرطوب، زمستانهای ملایم و بارش کافی در کنار خاکهای جلگهای با زهکشی طبیعی، چرخه رشد تاک را کامل میکند. به گفته باغداران محلی، همین شرایط باعث میشود میوهها آبدارتر، شیرینتر و ماندگارتر باشند و در مقایسه با بسیاری از مناطق دیگر، طعم و عطر متفاوتی داشته باشند.
در سالهای اخیر، بسیاری از باغداران در کنار شیوههای سنتی داربستی، به سراغ روشهای نوین مانند هرس علمی، آبیاری قطرهای و مدیریت تلفیقی آفات رفتهاند تا عملکرد در واحد سطح را افزایش دهند و کیفیت محصول را حفظ کنند. حمایتهای جهاد کشاورزی شهرستان نور در تامین نهال اصلاحشده و برگزاری کارگاههای آموزشی نیز در این روند بیتاثیر نبوده است.
تنوع ارقام و فصل پررونق برداشت
تاکستانهای رویان میزبان ارقام متنوعی از انگور هستند؛ از ارقام زودرس یاقوتی و بیدانه قرمز و سفید گرفته تا ارقام مجلسی درشتدانه و عسگری معطر. فصل برداشت معمولا از اواخر مرداد آغاز میشود و تا اوایل مهر ادامه دارد و در همین بازه زمانی، حاشیه جاده اصلی و بازارچههای محلی شهر مملو از غرفههای عرضه انگور تازه میشود.
- انگور بیدانه سفید و قرمز: محبوب برای تازهخوری و تولید کشمش
- انگور یاقوتی: زودرس، شیرین و پررنگ، نخستین محصول فصل
- ارقام عسگری و فخری: معطر و مناسب برای آبانگور و شیره خانگی
- ارقام مجلسی: درشتدانه و بازارپسند برای عرضه در میادین میوه
بخشی از محصول به صورت تازه به بازارهای مازندران، تهران و البرز ارسال میشود و بخش دیگر در کارگاههای کوچک محلی به کشمش، شیره انگور، سرکه سنتی و آبانگور تبدیل میشود؛ فرآوردههایی که در میان سوغات رویان جایگاه ویژهای دارند.
انگور؛ ستون اقتصاد خانوارهای رویان
برای بسیاری از خانوادههای رویان، تاکداری تنها یک شغل فصلی نیست بلکه محور اصلی معیشت است. از مالکان تاکستانهای چند هکتاری تا کشاورزان خردهپا، کارگران فصلی هرس و برداشت، رانندگان حمل محصول و فروشندگان کنار جادهای، زنجیرهای از اشتغال حول محور انگور شکل گرفته است.
با این حال، باغداران همچنان با چالشهایی مانند نوسان قیمت در فصل برداشت، کمبود سردخانه و انبارهای نگهداری، هزینه بالای حملونقل و فعالیت واسطهها مواجه هستند. فعالان محلی تاکید دارند که ایجاد برند واحد برای محصول رویان، توسعه صنایع بستهبندی بهداشتی و ایجاد سردخانههای اشتراکی میتواند ارزش افزوده بیشتری نصیب کشاورزان کند و از خامفروشی جلوگیری نماید.
فرصتی برای گردشگری کشاورزی
شهرت رویان بهعنوان قطب انگور شمال، ظرفیتی فراتر از کشاورزی نیز ایجاد کرده است: گردشگری کشاورزی. چشمانداز ردیفهای منظم تاک در پسزمینه جنگل و دریا، هر ساله گردشگران و عکاسان طبیعت را جذب میکند و بسیاری از مسافران جاده چالوس، توقفی کوتاه برای خرید انگور تازه و بازدید از باغها دارند.
کارشناسان گردشگری پیشنهاد میکنند با برگزاری جشنواره سالانه برداشت انگور، برپایی بازارچههای فصلی، تورهای تاکستانگردی و کارگاههای آموزشی تولید شیره و کشمش خانگی، نام رویان در تقویم رویدادهای گردشگری مازندران تثبیت شود. تجربه شهرهای انگورخیز دیگر کشور نشان داده چنین رویدادهایی علاوه بر معرفی محصول، به افزایش درآمد پایدار کشاورزان و رونق اقامتگاههای بومی نیز کمک میکند.
چشمانداز آینده؛ از ثبت نشان جغرافیایی تا صنایع تبدیلی
برای حفظ جایگاه رویان و ارتقای آن، سه محور اصلی پیش روی مسئولان و باغداران قرار دارد. نخست، برندسازی و ثبت نشان جغرافیایی برای جلوگیری از عرضه محصولات دیگر با نام انگور رویان؛ دوم، توسعه صنایع تبدیلی شامل سورت، بستهبندی صادراتی، سردخانه و تولید کشمش با استانداردهای بهداشتی؛ و سوم، آموزش و سازگاری با تغییر اقلیم برای مقابله با آفات نوظهور و نوسانات آبوهوایی.
رویان امروز نمونهای موفق از پیوند کشاورزی سنتی با فرصتهای نوین اقتصادی است؛ شهری کوچک در کرانه خزر که خوشههای طلایی انگور، نهتنها سفرهها را شیرین میکند، بلکه هویت، اشتغال و آینده گردشگری آن را نیز رقم میزند. صیانت از این سرمایه طبیعی، نیازمند حمایت هدفمند، برنامهریزی برای زنجیره ارزش و همراهی خود باغداران برای تولید پایدار و عرضه شناسنامهدار است.
نظرات (0)