قلعه افسانهای الموت که سالها نماد تاریخ، مقاومت و فرهنگ ایرانی در دل کوههای البرز بوده، اکنون جایگاهی جهانی یافته است. در مراسم جشنی که ظهر دوشنبه به مناسبت ثبت جهانی این اثر تاریخی با حضور وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در قزوین برگزار شد، حمیده چوبک، باستانشناس و پژوهشگر باسابقه الموت، این رویداد را نقطه عطفی در تاریخ پژوهش و توسعه منطقه توصیف کرد.
۲۵ سال زندگی و پژوهش در قلب الموت
حمیده چوبک در سخنانی صمیمانه و همراه با مرور خاطرات حرفهای خود گفت که ربع قرن از عمر پژوهشیاش را در الموت گذرانده و حضور در جشن ثبت جهانی این اثر در واپسین سالهای فعالیت حرفهای، برای او افتخاری بزرگ و خاطرهای ماندگار است.
وی با قدردانی از همراهی مسئولان ملی و استانی و همچنین وزارت میراث فرهنگی که زمینه تداوم کاوشها و پژوهشهای میدانی را در این منطقه کوهستانی فراهم کردند، تأکید کرد: ثبت جهانی الموت را باید یکی از مهمترین دستاوردهای دوران کاری خود بدانم؛ اثری که امروز نه فقط متعلق به قزوین و ایران، بلکه بخشی از میراث مشترک بشری به شمار میرود.
بلدالاقبال؛ سرزمینی که نامش با اقبال گره خورده است
این پژوهشگر با اشاره به پیشینه کهن الموت یادآور شد که در متون تاریخی از این ناحیه با عنوان «بلدالاقبال» یا سرزمین خوشبختی یاد شده است. به گفته او، ثبت جهانی میتواند بار دیگر بخت و برکت را به این دیار بازگرداند و امید به آیندهای روشنتر را در میان ساکنان آن زنده کند.
چوبک تصریح کرد: ثبت در فهرست جهانی یونسکو پایان راه نیست، بلکه آغازی دوباره است. اگر اراده مسئولان و همراهی مردم در کنار هم قرار گیرد، میتوان مسیر توسعه متوازن، حفاظت از چشمانداز فرهنگی و ارتقای زیرساختهای گردشگری را با شتابی بیشتر دنبال کرد.
قلعه الموت که در ارتفاعات شمال شرقی قزوین و بر فراز صخرهای سترگ جای گرفته، در قرون میانی بهویژه در دوره اسماعیلیان و با محوریت حسن صباح، کانون تحولات مهم سیاسی، مذهبی و فرهنگی بوده است. معماری صخرهای، سامانههای دفاعی هوشمندانه و چشمانداز طبیعی کمنظیر آن، این اثر را به یکی از شاخصترین نمونههای پیوند طبیعت و تاریخ در ایران تبدیل کرده است.
بازتاب بیسابقه در افکار عمومی
باستانشناس الموت به واکنش گسترده جامعه نسبت به خبر ثبت جهانی اشاره کرد و گفت: کمتر رویدادی در حوزه میراث فرهنگی را سراغ دارم که پس از ثبت جهانی تا این اندازه مورد توجه و استقبال مردم قرار گرفته باشد. این موج همدلی نشان میدهد که جامعه ایرانی تا چه حد به هویت تاریخی، فرهنگ بومی و ریشههای تمدنی خود دلبستگی دارد.
وی افزود: مردم بهروشنی نشان دادند که خواهان حفظ این هویت و استمرار آن برای نسلهای آینده هستند. حمایت از میراث فرهنگی نباید به یک دستگاه یا یک دوره محدود شود؛ همه ارکان کشور باید در پاسداشت آن سهیم باشند.
تداوم یک اندیشه در دل فرهنگ ایرانی
چوبک، الموت را نمونهای برجسته از تداوم یک جریان فکری در بستر فرهنگ ایرانی توصیف کرد؛ اندیشهای که در طول قرنها با وجود فراز و نشیبهای تاریخی، توانسته دوام آورد و در حافظه جمعی مردم ماندگار شود.
به باور او، رمز ماندگاری الموت تنها در سنگ و صخره و برج و بارو نیست، بلکه در روایتها، باورها و سبک زندگی مردمانی است که قرنها در این درهها و روستاهای پلکانی زیستهاند و فرهنگ خود را سینهبهسینه منتقل کردهاند.
ضرورت توسعه پایدار با مشارکت مردم
این پژوهشگر میراث فرهنگی با تأکید بر لزوم صیانت از جایگاه تاریخی، فرهنگی و اقتصادی الموت خاطرنشان کرد: برای اینکه ثبت جهانی به فرصتی واقعی برای مردم محلی تبدیل شود، باید برنامهریزیها با محوریت جامعه محلی انجام گیرد.
وی پیشنهاد کرد توسعه زیرساختهای اقامتی بومی، آموزش راهنمایان محلی، ساماندهی مسیرهای دسترسی، حفاظت از منظر طبیعی و حمایت از صنایع دستی و کشاورزی منطقه در اولویت قرار گیرد تا منافع اقتصادی ناشی از افزایش گردشگران، مستقیماً به ساکنان الموت برسد.
چوبک همچنین ابراز امیدواری کرد که الموت بتواند به الگویی موفق برای سایر مناطق دارای ظرفیت میراث جهانی در کشور تبدیل شود؛ الگویی که در آن حفاظت و توسعه نه در تضاد، بلکه در تعامل سازنده با یکدیگر پیش میروند.
او در پایان با قدردانی از حضور پرشور مردم، فعالان فرهنگی و مسئولان در آیین جشن ثبت جهانی گفت: همراهی و دلگرمی مردم، بزرگترین سرمایه برای ادامه این مسیر است. امیدوارم برکت این ثبت جهانی به زندگی همه اهالی الموت جاری شود و روزهای درخشان و پرباری که شایسته نام «سرزمین خوشبختی» است، در انتظار این منطقه باشد.
نظرات (0)