دیدار اخیر مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، با نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، به دلیل یک جمله کوتاه و لحن خودمانی رئیس‌جمهور ایران مورد توجه کاربران شبکه‌های اجتماعی قرار گرفته است. ویدئویی که از این ملاقات منتشر شده، واکنش‌های متفاوتی را در فضای مجازی برانگیخته است.

ماجرا چه بود؟

بر اساس ویدئوی منتشر شده از سوی تابناک، در حاشیه این دیدار دیپلماتیک، یکی از مسئولان تشریفات با اشاره به ضرورت رعایت پروتکل‌های رسمی، نکته‌ای را به رئیس‌جمهور یادآوری می‌کند. پزشکیان در پاسخ، با لحنی صمیمی و غیررسمی می‌گوید: «بابا ول کن پروتکل‌ها رو...» همین چند کلمه کافی بود تا این بخش از فیلم به سرعت در شبکه‌های اجتماعی دست به دست شود.

این دیدار که در چارچوب گفت‌وگوهای دوجانبه ایران و هند برگزار شد، قرار بود فضایی رسمی و مبتنی بر آداب دیپلماتیک داشته باشد. اما همین واکنش کوتاه، توجه‌ها را از محتوای مذاکرات به حاشیه مراسم معطوف کرد.

بازتاب در فضای مجازی

پس از انتشار ویدئو، کاربران زیادی در پلتفرم‌های مختلف به آن واکنش نشان دادند. برخی این رفتار را نشانه‌ای از صمیمیت، سادگی و پرهیز از تشریفات زائد از سوی رئیس‌جمهور دانستند و آن را «رفتاری مردمی» توصیف کردند. در مقابل، گروهی دیگر معتقد بودند رعایت دقیق پروتکل‌های دیپلماتیک، به‌ویژه در دیدار با مقامات ارشد کشوری مانند هند، بخشی ضروری از وجهه بین‌المللی کشور است و نباید نادیده گرفته شود.

عنوان «رفتار عجیب» که برخی رسانه‌ها برای این لحظه انتخاب کردند نیز خود به سوژه بحث تبدیل شد؛ عده‌ای آن را بزرگ‌نمایی دانستند و برخی دیگر آن را نشانه‌ای از تفاوت سبک شخصی پزشکیان با عرف رایج دیپلماسی ارزیابی کردند.

پروتکل تشریفاتی چیست و چرا مهم است؟

پروتکل‌های تشریفاتی مجموعه‌ای از قواعد نانوشته اما به‌شدت دقیق هستند که نحوه ایستادن، دست دادن، ترتیب ورود و خروج، جایگاه قرار گرفتن پرچم‌ها و حتی فاصله میان مقامات را در دیدارهای رسمی تعیین می‌کنند. هدف این قواعد، جلوگیری از سوءتفاهم، حفظ احترام متقابل و نمایش نظم و جایگاه هر کشور در عرصه بین‌المللی است.

هرچند در بسیاری از دیدارها، مقامات سعی می‌کنند با لبخند و شوخی، فضای رسمی را تلطیف کنند، اما مسئولان تشریفات معمولاً اصرار دارند که چارچوب اصلی حفظ شود تا پیام تصویری واحدی از روابط دو کشور مخابره شود. از همین رو، تذکر مجری تشریفات در این دیدار نیز در همین راستا بوده است.

روابط تهران و دهلی‌نو در پس‌زمینه دیدار

ایران و هند از شرکای قدیمی در حوزه‌های انرژی، ترانزیت و تجارت هستند. بندر چابهار، کریدور شمال-جنوب و همکاری‌های انرژی از محورهای اصلی گفت‌وگوهای دو کشور در سال‌های اخیر بوده است. دیدار پزشکیان و مودی نیز در ادامه همین روند و با هدف بررسی راه‌های گسترش همکاری‌های اقتصادی و منطقه‌ای انجام شده است.

نخست‌وزیر هند که برای شرکت در یک اجلاس چندجانبه به منطقه سفر کرده بود، در حاشیه برنامه‌های خود با رئیس‌جمهور ایران دیدار و درباره مسائل دوجانبه و تحولات منطقه‌ای گفت‌وگو کرد. جزئیات بیشتری از محتوای مذاکرات به صورت رسمی منتشر نشده، اما انتظار می‌رود همکاری‌های بندری و تجاری از جمله محورهای اصلی آن بوده باشد.

در نهایت، آنچه بیش از محتوای سیاسی این دیدار در افکار عمومی بازتاب یافت، همان جمله کوتاه و لحن خودمانی رئیس‌جمهور بود؛ جمله‌ای که بار دیگر نشان داد در عصر شبکه‌های اجتماعی، حتی یک لحظه حاشیه‌ای می‌تواند به خبر اصلی تبدیل شود.