سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران به بیانیه اخیر اتحادیه اروپایی در حمایت از آنچه جنگ اقتصادی آمریکا علیه ایران خوانده شده، واکنش تندی نشان داد و تأکید کرد که اروپا با این رویکرد، جایگاه خود به عنوان یک بازیگر مستقل بینالمللی را تضعیف کرده است.
اسماعیل بقائی در یادداشتی که در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد، با اشاره به تحولات اخیر و موضعگیری بروکسل، نوشت همراهی اروپا با سیاستهای تحریمی واشنگتن علیه تهران، نه نشانه قدرت تصمیمگیری جمعی، بلکه نشانهای از انفعال راهبردی است.
بیانیه اروپا در همراهی با فشار اقتصادی واشنگتن
به گفته سخنگوی دستگاه دیپلماسی، اتحادیه اروپایی به جای اتخاذ موضعی متوازن و مبتنی بر منافع خود و تعهدات بینالمللی، بیانیهای در تأیید و حمایت از کارزار فشار اقتصادی آمریکا علیه ایران صادر کرده است. بقائی این اقدام را ادامه روند سالهای اخیر دانست که در آن اروپا بهرغم ادعای دفاع از چندجانبهگرایی و دیپلماسی، در عمل در مسیر سیاستهای یکجانبه آمریکا حرکت کرده است.
وی تصریح کرد که چنین همراهی، اعتبار ادعای اروپا مبنی بر تلاش برای حفظ برجام، حمایت از تجارت مشروع با ایران و صیانت از حاکمیت اقتصادی خود را زیر سؤال میبرد و این پیام را به افکار عمومی منتقل میکند که بروکسل در بزنگاه تصمیمهای سخت، استقلال لازم را از خود نشان نمیدهد.
ارجاع به «بندگی اختیاری» و ریشههای سلطهپذیری
بقائی برای تبیین نگاه خود به رفتار اروپا، به رساله معروف «گفتار در باب بندگی اختیاری» اثر اتین دو لا بوئسی نویسنده فرانسوی قرن شانزدهم ارجاع داد. به نوشته او، لا بوئسی در این رساله حقیقتی بنیادین را یادآوری میکند: سلطه و استبداد صرفاً حاصل زور و فشار از بالا نیست، بلکه اغلب با تمکین و همراهی کسانی شکل میگیرد که خود توانایی کنش مستقل و مقاومت را دارند.
سخنگوی وزارت امور خارجه با وام گرفتن از این تحلیل، تأکید کرد که اگر بازیگرانی که از ظرفیت اقتصادی، سیاسی و دیپلماتیک بالایی برخوردارند، از ایفای نقش مستقل خودداری کنند و به تبعیت از قدرت مسلط تن دهند، در واقع زمینه تداوم سلطه را فراهم میکنند. از نظر او، وضعیت کنونی اروپا مصداقی از همین تمکین اختیاری است.
خودمختاری راهبردی با شعار به دست نمیآید
بخش دیگر یادداشت بقائی به مفهوم پرتکرار «خودمختاری راهبردی» در ادبیات سیاسی اتحادیه اروپایی اختصاص داشت. او نوشت اروپا سالهاست از ضرورت دستیابی به خودمختاری راهبردی سخن میگوید، اما این هدف با صدور بیانیههای پرطمطراق و تکرار شعارها محقق نمیشود.
به گفته وی، خودمختاری واقعی زمانی معنا پیدا میکند که اتحادیه اروپایی اراده و توانایی تصمیمگیری مستقل و مسئولانه را در عمل نشان دهد؛ حتی اگر آن تصمیمها لزوماً با خواست و موضع یک قدرت بزرگتر مانند آمریکا همسو نباشد. بقائی افزود: استقلال سیاسی یعنی پذیرش هزینه تصمیم مستقل و ایستادگی بر منافع و اصول اعلامی، نه همنوایی دائمی با واشنگتن به بهای نادیده گرفتن منافع اروپا و قواعد حقوق بینالملل.
دو راهی پیش روی اروپا؛ بازیگری مستقل یا پژواک سیاست آمریکا
سخنگوی وزارت امور خارجه در پایان یادداشت خود، با لحنی هشدارآمیز خطاب به سران اتحادیه اروپایی نوشت: اروپا باید انتخاب کند. به گفته او، بروکسل یا باید مسیر بازیگری مستقل را در نظام بینالملل در پیش گیرد و هویت خود به عنوان قطبی اثرگذار را بازیابد، یا آنقدر به تکرار و پژواک سیاستهای دیگران عادت کند که به تدریج این پژواک را با استقلال اشتباه بگیرد.
بقائی تأکید کرد که تداوم رویکرد فعلی نه تنها کمکی به حل و فصل مسائل فیمابین ایران و اروپا نمیکند، بلکه جایگاه اروپا را در نگاه ملتهای منطقه و جهان به عنوان میانجی بیطرف و مدافع دیپلماسی تضعیف خواهد کرد. وی ابراز امیدواری کرد که اروپا با بازنگری در سیاستهای خود، به جای تقلیل نقش خویش به مجری اوامر آمریکا، به ظرفیتهای دیپلماتیک خود برای کاهش تنشها و احترام به حقوق ملت ایران تکیه کند.
نظرات (0)