بیمه محصولات کشاورزی بهعنوان یکی از مهمترین ابزارهای مدیریت ریسک در بخش کشاورزی، نقش کلیدی در پایداری تولید و امنیت غذایی کشور دارد؛ با این حال ضریب نفوذ پایین آن بهویژه در استانهایی مانند مرکزی و تأخیرهای گذشته در پرداخت غرامت، تمایل کشاورزان به بیمه مزارع و باغات را کاهش داده است. اکنون مسئولان وزارت جهاد کشاورزی و صندوق بیمه کشاورزی میگویند با اصلاح فرآیندها، افزایش اعتبارات و پرداخت هفتگی خسارتها، قرار است این چتر حمایتی تقویت شود.
اهمیت بیمه در برابر مخاطرات اقلیمی
ایران با اقلیم چهار فصل و تنوع گسترده تولید، سالانه بین ۱۳۰ تا ۱۳۵ میلیون تن انواع محصولات کشاورزی تولید میکند که ستون اصلی تأمین امنیت غذایی کشور محسوب میشود. همین تنوع اقلیمی اما تولید را در معرض تهدیدهای متعددی قرار میدهد؛ سرمازدگی و گرمازدگی، سیل، تگرگ، خشکسالی، آتشسوزی و شیوع آفات، هر سال بخشی از محصول کشاورزان را از بین میبرد.
در چنین شرایطی، بیمه کشاورزی میتواند کشاورز را نسبت به ادامه تولید دلگرم کند. کارشناسان تأکید میکنند اگر حمایت بیمهای بهموقع و متناسب با خسارت واقعی نباشد، انگیزه تولید در سالهای بعد آسیب میبیند و این موضوع مستقیماً امنیت غذایی را تهدید میکند. به همین دلیل تخصیص اعتبار کافی به صندوق بیمه کشاورزی و حرکت به سمت بیمه فراگیر محصولات اساسی، بهعنوان راهکاری راهبردی مطرح شده است.
تأکید وزارت جهاد بر رفع موانع بیمهای
غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی، با اشاره به بهبود وضعیت صندوق بیمه کشاورزی نسبت به گذشته، خواستار شناسایی و رفع موانع آییننامهای و اجرایی برای توسعه پوشش بیمهای در بخش کشاورزی و شیلات شده است. به گفته وی، تولیدکنندگان و بهرهبرداران باید بتوانند به پوشش بیمهای مناسب و قابل اتکا دسترسی داشته باشند.
نوری قزلجه با یادآوری شرایط دشوار ماههای اخیر از جمله فشارهای اقتصادی، خشکسالی و چالشهای ناشی از تحریمها، تصریح کرد که هر یک از این عوامل میتوانست امنیت غذایی کشور را بهطور جدی مختل کند، اما با اتکا به تولید داخل و تلاش کشاورزان و مدیریت دستگاههای اجرایی، تأمین کالاهای اساسی بدون وقفه ادامه یافت. او این پایداری را دلیلی بر ضرورت تقویت بیشتر ابزارهای حمایتی مانند بیمه دانست.
جهش پرداخت غرامت؛ ۱۶ هزار میلیارد تومان در یک سال
بهزاد باباخانی، قائممقام صندوق بیمه کشاورزی، با تشریح عملکرد سال گذشته صندوق گفت که به دلیل خشکسالی و شرایط نامساعد اقلیمی، حجم غرامت پرداختی به کشاورزان به حدود ۱۶ همت رسید؛ رقمی که به تنهایی معادل مجموع غرامتهای پرداختشده در سه سال قبل از آن است.
به گفته باباخانی، بیشترین سهم خسارت مربوط به بخش زراعت و بهویژه محصول راهبردی گندم بوده است؛ بهطوری که نزدیک به ۹.۵ همت از این مبلغ تنها برای جبران خسارت گندم، عمدتاً در کشت دیم، پرداخت شد. سطح تعهد بیمه برای هر هکتار گندم که پیشتر ۳ میلیون تومان بود، در سال ۱۴۰۴ با رشد ۱۵۰ درصدی به ۷.۵ میلیون تومان افزایش یافته و برنامهریزی شده است که در سال آینده به ۱۲ میلیون تومان برسد.
بیمه فراگیر رایگان و بیمه ارتقایی سهسطحی
یکی از مهمترین اقدامات دولت در سال زراعی جاری، اجرای بیمه فراگیر گندم بهصورت رایگان است. بر این اساس، تمام ۶.۵ میلیون هکتار گندمزار کشور بدون دریافت حق بیمه از کشاورزان، تحت پوشش بیمه پرخطر قرار گرفته است. این بیمه فراگیر، هزینههای اولیه کاشت را پوشش میدهد.
با این حال برای جبران کاملتر درآمد از دسترفته کشاورز، صندوق بیمه کشاورزی «بیمه ارتقایی» را نیز طراحی کرده است. در این طرح سه سطح بیمهای تعریف شده که بسته به سطح انتخابی، تا سقف ۳۵ میلیون تومان خسارت را پوشش میدهد. ترکیب بیمه فراگیر بهعنوان کف حمایتی و بیمه ارتقایی بهعنوان سوپاپ اطمینان، به کشاورز امکان میدهد متناسب با ریسک مزرعه خود، پوشش بالاتری دریافت کند.
قائممقام صندوق بیمه کشاورزی اعلام کرد که در سال زراعی جدید، ۱۷ محصول اساسی شامل گندم، جو، برنج، ذرت، چغندرقند، دانههای روغنی و حبوبات تحت پوشش بیمه فراگیر قرار میگیرند و حق بیمه آنها توسط دولت پرداخت خواهد شد.
پرداخت هفتگی و بیمه اعتباری اقساطی
یکی از گلایههای قدیمی کشاورزان، تأخیر طولانی در دریافت غرامت بوده است. صندوق بیمه کشاورزی میگوید این مشکل را با تغییر سازوکار پرداخت برطرف کرده است. اکنون پرداخت غرامتها بهصورت هفتگی انجام میشود؛ به این معنا که بهمحض ثبت و تأیید غرامت در سامانه جامع بیمه کشاورزی، حداکثر ظرف یک هفته مبلغ به حساب کشاورز واریز میشود.
علاوه بر این، امکان پرداخت اقساطی حق بیمه فراهم شده و صندوق در حال توسعه مدل «بیمهنامه اعتباری» با همکاری پلتفرم گرینپی است. در این مدل سهجانبه میان صندوق، شرکت تضمینکننده و کشاورز، حق بیمه بهصورت اعتباری تأمین میشود و کشاورز میتواند بدون فشار نقدینگی، مزرعه یا باغ خود را در بخش زراعت و باغبانی بیمه کند. به گفته مسئولان، مدل تضمین پرداخت حق بیمه در حال نهاییسازی است و از سال زراعی جدید اجرایی خواهد شد.
نگاه تشکلهای کشاورزی؛ لزوم تقویت فرهنگ بیمه
عطاالله هاشمی، رئیس بنیاد ملی گندمکاران، با استقبال از اصلاحات اخیر گفت که با پیگیریهای صندوق بیمه، بانک کشاورزی و وزارت جهاد، اکنون غرامتها واقعاً در بازه یکهفتهای پرداخت میشود و با حمایت سازمان برنامه و بودجه و مجلس، اعتبارات مناسبی برای تقویت صندوق تأمین شده است.
هاشمی تأکید کرد که تقویت صندوق تنها به اعتبار دولتی وابسته نیست و اعتماد کشاورزان نیز شرط اصلی است. به گفته او، کشاورزان در همه زیربخشها اعم از زراعت، باغبانی، دام و طیور، شیلات و صنایع وابسته باید فرهنگ بیمه را جدی بگیرند و علاوه بر بیمه پایه، از بیمه ارتقایی نیز استفاده کنند تا در زمان بروز حادثه، خسارت متناسب و در بالاترین سطح ممکن جبران شود.
رئیس بنیاد ملی گندمکاران یادآور شد که بیمه فراگیر فعلی گندم تنها هزینه کاشت را جبران میکند و درآمد نهایی کشاورز را پوشش نمیدهد؛ به همین دلیل بیمه ارتقایی میتواند خلأ موجود را پر کند. او از کشاورزان خواست با استقبال از این طرح، در شرایطی که سیل، یخبندان، آتشسوزی و سایر بلایای طبیعی همواره تولید را تهدید میکند، پشتوانه مطمئنی برای معیشت خود ایجاد کنند.
گامی برای پایداری تولید و امنیت غذایی
بخش کشاورزی ذاتاً پیشبینیناپذیر است و بدون حمایت مؤثر، هر شوک اقلیمی میتواند تولید محصولی راهبردی مانند گندم را با نوسان مواجه کند. تجربه سال گذشته نشان داد که با افزایش تعهدات و پرداخت سریع خسارت، میتوان تا حد زیادی از مهاجرت کشاورزان از تولید و کاهش سطح زیر کشت جلوگیری کرد.
اکنون با پرداخت هفتگی غرامت، رشد ۱۵۰ درصدی سقف تعهد گندم، بیمه رایگان ۶.۵ میلیون هکتار و توسعه بیمه فراگیر به ۱۷ محصول، به نظر میرسد صندوق بیمه کشاورزی در مسیر بازسازی اعتماد حرکت میکند؛ اعتمادی که پیششرط اصلی برای خودکفایی در محصولات اساسی و حفظ امنیت غذایی پایدار کشور است.
نظرات (0)