سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران به بیانیه اخیر اتحادیه اروپا درباره تحریمهای جدید آمریکا علیه کشورمان واکنش نشان داد و آن را مصداقی از چشمپوشی بروکسل از استقلال سیاسی و تعهدات حقوقی خود توصیف کرد.
اسماعیل بقایی در پیامی که در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد، نوشت به نظر میرسد اتحادیه اروپا به شکل فزایندهای در برابر فشار و ارعاب آمریکا از اصول، قوانین و ارزشهای اخلاقی خود عقبنشینی میکند و همراهی با سیاستهای تحریمی واشنگتن را بر پایبندی به حقوق بینالملل ترجیح میدهد.
یادآوری مقررات مسدودکننده اتحادیه اروپا
بقایی با اشاره به چارچوب حقوقی خود اتحادیه اروپا، تأکید کرد که این اتحادیه بر اساس مقررات مصوب داخلیاش، اعمال فراسرزمینی قوانین کشورهای ثالث را به رسمیت نمیشناسد و اجرای چنین قوانینی را مغایر با حقوق بینالملل میداند.
وی توضیح داد که «مقررات مسدودکننده» یا EU Blocking Statute بهصراحت هرگونه اجرای الزام یا ممنوعیتی را که مبتنی بر قوانین تحریمی خارجی باشد، ممنوع میکند. بر این اساس، اشخاص حقیقی و حقوقی اروپایی نباید تحریمهای یکجانبه آمریکا را اجرا کنند و اتحادیه نیز موظف است از آنها در برابر آثار فراسرزمینی این تحریمها حمایت کند.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی با طرح این پرسش که چگونه اتحادیه اروپا امروز از آنچه «ظالمانهترین تحریمهای غیرقانونی علیه ایران» خواند، حمایت میکند، گفت این رفتار با نص صریح همان مقرراتی که خود اروپا وضع کرده در تناقض آشکار قرار دارد.
مقایسه با رویکرد مستقل اروپا در سال ۱۹۹۶
بقایی برای نشان دادن تغییر رویکرد اروپا، به تجربه سال ۱۹۹۶ اشاره کرد؛ زمانی که اتحادیه اروپا در برابر نظام تحریمهای فراسرزمینی آمریکا ایستاد و برای دفاع از حاکمیت خود، مقررات انسداد را به تصویب رساند. در آن مقطع، بروکسل تلاش کرد با ایجاد سازوکاری حقوقی، از شرکتها و شهروندان اروپایی در برابر تبعات اجرای قوانین آمریکایی محافظت کند و استقلال تصمیمگیری خود را به نمایش بگذارد.
به گفته سخنگوی وزارت امور خارجه، مقایسه آن دوره با شرایط کنونی نشان میدهد که اتحادیه اروپا از موضع دفاع از حاکمیت حقوقی خود فاصله گرفته و اکنون به حامی اجرای همان تحریمهایی تبدیل شده است که پیشتر آنها را نامشروع و فاقد وجاهت بینالمللی میدانست. او این چرخش را نشانهای از تأثیرپذیری سیاسی اروپا از واشنگتن ارزیابی کرد.
حمایت از جنگ اقتصادی؛ نقض فاحش حقوق بینالملل
بقایی تصریح کرد که حمایت اتحادیه اروپا از جنگ اقتصادی آمریکا علیه ایران، خود نقض فاحش و جدی حقوق بینالملل محسوب میشود. از نگاه او، تحریمهای یکجانبه، فراسرزمینی و بدون مجوز شورای امنیت که معیشت مردم و دسترسی آنها به کالاهای اساسی را هدف قرار میدهد، با اصول منشور ملل متحد، حق توسعه و حقوق بنیادین بشری ناسازگار است.
وی افزود تکتک کشورهای عضو اتحادیه اروپا در قبال پیامدهای مشارکت در این اقدام خلاف قانون مسئول هستند و باید پاسخگو باشند. به گفته او، مسئولیت بینالمللی دولتها ایجاب میکند که هیچ کشوری نتواند با استناد به همراهی با متحد خود، از تعهدات حقوقیاش شانه خالی کند.
سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین تأکید کرد که توصیف تحریمها به عنوان «تروریسم اقتصادی» ناظر بر آثار گسترده آن بر زندگی روزمره مردم عادی است؛ از محدودیت در تبادلات بانکی و دارویی گرفته تا اخلال در زنجیره تأمین کالاها که مستقیماً رفاه و سلامت جامعه را تحت تأثیر قرار میدهد.
تناقض میان حمایت از تحریم و ادعای تنشزدایی
بقایی در بخش دیگری از پیام خود، به تناقض در سیاست اعلامی اتحادیه اروپا اشاره کرد و گفت بروکسل نمیتواند همزمان از کارزار فشار حداکثری واشنگتن علیه تهران حمایت کند و در عین حال خود را مدافع تنشزدایی و برقراری ثبات منطقهای معرفی کند.
به باور او، این دو رویکرد ذاتاً با یکدیگر جمعپذیر نیستند. حمایت از تحریمهای فراگیر، به جای کمک به کاهش تنش، بر بیاعتمادی، نااطمینانی اقتصادی و تشدید شکافهای سیاسی میافزاید و چشمانداز هرگونه گفتوگو و همکاری منطقهای را تضعیف میکند.
سخنگوی وزارت امور خارجه چنین رویکردی را «غیرمسئولانه» خواند و آن را گواه «سقوط اخلاقی و بیکفایتی سیاسی» اتحادیه اروپا دانست. وی تأکید کرد که اگر اروپا واقعاً به دنبال ایفای نقش سازنده در منطقه است، باید به جای همراهی با سیاستهای قهری یکجانبه، به قواعد حقوق بینالملل و تعهدات برجامی و اخلاقی خود پایبند بماند و استقلال راهبردی خود را بازیابد.
این موضعگیری در حالی مطرح میشود که طی ماههای اخیر، آمریکا دور جدیدی از تحریمها علیه ایران را به بهانههای مختلف اعلام کرده و اتحادیه اروپا نیز در بیانیهای از این اقدامات حمایت کرده بود؛ بیانیهای که با واکنش انتقادی تهران مواجه شده است.
نظرات (0)