رئیس‌جمهور مسعود پزشکیان با انتقاد صریح از رویکرد سازمان ملل متحد در قبال تحولات اخیر و تجاوز به جمهوری اسلامی ایران، عملکرد این نهاد بین‌المللی را بسیار ناامیدکننده ارزیابی کرد. او تأکید کرد که انتظار جهانی از سازمان ملل، به‌ویژه شورای امنیت، ایفای نقش بی‌طرفانه و قاطع در جلوگیری از نقض حاکمیت کشورها و توقف تجاوز است، انتظاری که به گفته وی تاکنون برآورده نشده است.

انتقاد از سکوت و انفعال در برابر نقض حاکمیت

پزشکیان با اشاره به مسئولیت ذاتی سازمان ملل در پاسداری از صلح و امنیت بین‌المللی، گفت: فلسفه وجودی این سازمان جلوگیری از جنگ، تجاوز و نقض حقوق ملت‌هاست. وقتی در برابر یک تجاوز آشکار به یک کشور عضو سازمان ملل، واکنش درخور و بازدارنده‌ای دیده نمی‌شود، اعتماد عمومی به کارآمدی سازوکارهای بین‌المللی به‌شدت آسیب می‌بیند.

وی افزود: جمهوری اسلامی ایران همواره بر حل‌وفصل مسالمت‌آمیز اختلافات و پایبندی به حقوق بین‌الملل تأکید داشته، اما تجاوز به خاک کشور و تعرض به امنیت مردم نمی‌تواند بدون واکنش صریح و مسئولانه جامعه جهانی باقی بماند. آنچه تاکنون از سازمان ملل دیده‌ایم، در حد بیانیه‌ها و ابراز نگرانی باقی مانده و فاقد اثر عملی و بازدارنده بوده است.

انتظار از سازمان ملل برای عمل به منشور

رئیس‌جمهور با یادآوری اصول منشور ملل متحد تصریح کرد که بر اساس این منشور، تمام اعضا متعهد به احترام به تمامیت ارضی و استقلال سیاسی یکدیگر هستند و هرگونه تهدید یا توسل به زور علیه تمامیت ارضی کشورها مردود است. به گفته پزشکیان، سازمان ملل باید فراتر از مواضع کلی و دیپلماتیک، با استفاده از ظرفیت‌های حقوقی و سیاسی خود، متجاوزان را پاسخگو کند و از تکرار چنین اقداماتی جلوگیری نماید.

وی خاطرنشان کرد: اگر قرار باشد در برابر تجاوز آشکار سکوت شود یا با استانداردهای دوگانه برخورد شود، اعتبار و مشروعیت نهادهای بین‌المللی زیر سؤال می‌رود و کشورها برای دفاع از خود ناچار به اتکا صرف به توان داخلی خواهند بود. ایران ضمن دفاع مشروع از حقوق خود، همچنان خواستار اجرای عدالت و حاکمیت قانون در نظام بین‌الملل است.

تأکید بر حق دفاع مشروع و دیپلماسی فعال

پزشکیان با تأکید بر اینکه جمهوری اسلامی ایران قربانی تجاوز بوده و حق دفاع مشروع آن بر اساس حقوق بین‌الملل محفوظ است، گفت: ما به دنبال تنش‌آفرینی نیستیم، اما در برابر هرگونه تعرض به امنیت ملی و جان شهروندان خود با قاطعیت می‌ایستیم. در عین حال، مسیر دیپلماسی و گفت‌وگو را برای احقاق حقوق ملت ایران و تبیین واقعیت‌ها در مجامع جهانی دنبال می‌کنیم.

رئیس‌جمهور همچنین نقش دبیرکل و ارکان سازمان ملل را در جلوگیری از گسترش ناامنی در منطقه مهم دانست و افزود: منطقه ما بیش از هر زمان دیگری به ثبات و آرامش نیاز دارد. تداوم بی‌عملی در برابر اقدامات تجاوزکارانه، تنها جسارت ناقضان صلح را بیشتر می‌کند و چرخه ناامنی را عمیق‌تر خواهد کرد. از سازمان ملل انتظار می‌رود بدون تأثیرپذیری از فشار قدرت‌های بزرگ، به وظیفه تاریخی و قانونی خود عمل کند.

پیام به جامعه جهانی

پزشکیان در پایان با بیان اینکه ملت ایران ملتی صلح‌دوست اما مقاوم است، اظهار کرد: ارزیابی ما این است که عملکرد سازمان ملل در مواجهه با تجاوز اخیر به ایران، بسیار ناامیدکننده بوده و با انتظارات ملت‌ها و با روح منشور این سازمان فاصله دارد. امیدواریم این نهاد با اصلاح رویکرد خود، اعتماد از دست رفته را ترمیم کند و نشان دهد که مدافع واقعی صلح، عدالت و حاکمیت ملت‌هاست، نه توجیه‌کننده سکوت در برابر زورگویی.

این موضع‌گیری در ادامه انتقادهای پیشین مقام‌های جمهوری اسلامی ایران از عملکرد شورای امنیت و ساختارهای تصمیم‌ساز سازمان ملل مطرح می‌شود؛ انتقادهایی که ناظر بر عدم اقدام مؤثر در قبال نقض حاکمیت ایران و اتخاذ رویکردهای گزینشی در قبال بحران‌های منطقه‌ای است.