رئیس سازمان جهاد کشاورزی کردستان با تشریح برنامه‌های جدید این سازمان برای ارتقای بهره‌وری در بخش باغبانی، از ظرفیت بالای استان در تولید محصولات باغی و حرکت به سمت کشاورزی اقتصادی و صادرات‌محور خبر داد.

سعدی نقشبندی با اشاره به تنوع و کیفیت محصولات باغی کردستان گفت: این استان از توان قابل توجهی در تولید میوه و محصولات باغی برخوردار است و محصولاتی مانند توت‌فرنگی، انگور دیم، گردو، هلو و شلیل و گل‌محمدی از مهم‌ترین تولیدات باغی استان به شمار می‌روند که هر یک می‌تواند نقش مهمی در اقتصاد کشاورزی منطقه ایفا کند.

تمرکز بر فرآوری و صادرات توت‌فرنگی و انگور دیم

به گفته نقشبندی، با توجه به کیفیت مطلوب این محصولات، توسعه صنایع فرآوری و فراهم کردن زمینه صادرات آن‌ها به صورت جدی در دستور کار جهاد کشاورزی قرار دارد. در این میان، توت‌فرنگی و انگور دیم به دلیل مزیت رقابتی بالا، در اولویت برنامه‌های صادراتی هستند.

وی درباره توت‌فرنگی توضیح داد: امکان صادرات این محصول به صورت منجمد فراهم شده است و با حمایت‌های صورت گرفته برای راه‌اندازی سردخانه تخصصی فریز توت‌فرنگی در سنندج، زیرساخت لازم برای فرآوری، نگهداری و صادرات این محصول به کشور ترکیه ایجاد شده است. این اقدام می‌تواند ضمن جلوگیری از ضایعات و افت قیمت در فصل برداشت، ارزش افزوده قابل توجهی برای باغداران به همراه داشته باشد.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی کردستان درباره انگور دیم نیز اظهار کرد: با احداث چندین کارخانه و کارگاه صنایع تبدیلی در استان، گام‌های اولیه برای فرآوری و صادرات این محصول برداشته شده است. تولید محصولاتی مانند آبمیوه طبیعی و روغن هسته انگور می‌تواند زنجیره ارزش انگور دیم را تکمیل کند و از خام‌فروشی این محصول پرظرفیت جلوگیری نماید.

نقشبندی گل‌محمدی را دیگر محصول دارای ظرفیت صادراتی استان دانست و افزود: گل‌محمدی کردستان به دلیل کیفیت بالا، قابلیت فرآوری به اسانس و گلاب را دارد و برنامه‌ریزی برای توسعه صادرات فرآورده‌های آن به بازارهای داخلی و خارجی دنبال می‌شود. توسعه صنایع تبدیلی مرتبط با این محصول می‌تواند اشتغال پایدار و درآمد ارزی برای استان به همراه داشته باشد.

نوسازی باغات؛ از سرشاخه‌کاری تا جایگزینی باغات فرسوده

رئیس سازمان جهاد کشاورزی کردستان در ادامه به تشریح برنامه اصلاح و نوسازی باغات پرداخت و گفت: برای افزایش عملکرد و پایداری تولید، باغات استان بر اساس درجه کیفی دسته‌بندی شده و برای هر دسته برنامه ویژه‌ای اجرا می‌شود.

به گفته وی، در باغات درجه دو مجموعه‌ای از اقدامات اصلاحی شامل سرشاخه‌کاری و پیوند ارقام پرمحصول و بازارپسند، اصلاح و بهینه‌سازی سیستم‌های آبیاری، بهبود تغذیه درختان با استفاده از کودهای مناسب و مدیریت اصولی کف باغ اجرا می‌شود تا ضمن افزایش باردهی، سلامت و طول عمر باغات نیز ارتقا یابد.

برای باغات درجه سه که به مرحله فرسودگی رسیده‌اند، برنامه حذف و جایگزینی با نهال‌های جدید و ارقام سازگار و کم‌آب‌بر در دستور کار قرار دارد. نقشبندی یادآور شد: این طرح در سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۱ به صورت ویژه و در قالب طرح جامع احیای باغات حوضه دریاچه ارومیه در شهرستان سقز اجرا شد و نتایج مثبتی به همراه داشت. اکنون نیز برنامه نوسازی باغات با رویکرد افزایش بهره‌وری و احیای ظرفیت‌های تولید، در شهرستان‌های مختلف استان ادامه دارد.

توسعه گلخانه‌ها؛ راهبرد اصلی برای امنیت غذایی و مدیریت آب

توسعه کشت‌های گلخانه‌ای یکی دیگر از محورهای اصلی برنامه جهاد کشاورزی کردستان است که به عنوان یک اولویت راهبردی دنبال می‌شود. نقشبندی در این باره گفت: توسعه گلخانه‌ها علاوه بر افزایش چشمگیر بهره‌وری آب و خاک و تولید بیشتر در واحد سطح، نقش مهمی در تأمین امنیت غذایی، ایجاد اشتغال پایدار و افزایش درآمد و ارزش افزوده بخش کشاورزی دارد.

وی انتقال بخشی از تولید سبزی و صیفی از فضای باز به محیط‌های کنترل‌شده گلخانه‌ای را از مهم‌ترین راهکارهای مدیریت مصرف آب در شرایط محدودیت منابع آبی عنوان کرد و افزود: این رویکرد علاوه بر صرفه‌جویی قابل توجه در مصرف آب، امکان تولید مستمر، قابل پیش‌بینی و با کیفیت یکسان در تمام فصول سال را فراهم می‌کند و وابستگی تولید به نوسانات اقلیمی را کاهش می‌دهد.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی کردستان استفاده از فناوری‌های نوین را از مزیت‌های کلیدی کشت گلخانه‌ای دانست و تصریح کرد: فناوری‌هایی مانند کشت هیدروپونیک بدون خاک، سامانه‌های اتوماسیون و کنترل هوشمند دما و رطوبت، تغذیه دقیق گیاه، سیستم‌های نوین آبیاری قطره‌ای و استفاده از انرژی‌های نو می‌تواند کشاورزی استان را به سمت کشاورزی مدرن، دانش‌بنیان و اقتصادی سوق دهد.

برنامه‌های مقابله با خشکسالی و سرمازدگی

نقشبندی با اشاره به چالش‌های اقلیمی پیش روی بخش باغبانی، از اجرای بسته‌ای از اقدامات برای افزایش تاب‌آوری باغات در برابر خشکسالی و سرمازدگی خبر داد.

وی گفت: بهبود تغذیه باغات و توزیع کودهای مناسب به ویژه کودهای پتاسه برای افزایش مقاومت درختان، اجرای هرس سبز به موقع، مبارزه مستمر با علف‌های هرز و توسعه کشت‌های گلخانه‌ای از جمله اقداماتی است که برای کاهش اثر تنش‌های محیطی انجام شده است.

به گفته وی، توسعه باغات دیم، اجرای عملیات مالچ‌پاشی برای حفظ رطوبت خاک، توسعه کشت گیاهان دارویی و ترویج گونه‌های باغی با نیاز آبی پایین نیز در چارچوب برنامه‌های مدیریت باغبانی و سند سازگاری با کم‌آبی استان به صورت جدی دنبال می‌شود.

در حوزه مقابله با سرمازدگی بهاره که هر ساله خسارت‌هایی به باغداران وارد می‌کند، اقداماتی همچون استقرار سامانه ضدسرمای پایلوت در یکی از باغات استان، اجرای برنامه‌های ترویجی و آموزشی، ارسال پیامک‌های هشدار و توصیه‌های فنی بلافاصله پس از صدور هشدارهای هواشناسی به باغداران انجام می‌شود. همچنین در زمان وقوع سرمازدگی، کارشناسان جهاد کشاورزی با حضور در باغات خسارت‌دیده، میزان خسارت را برآورد و گزارش‌های لازم را به مراجع ذی‌ربط برای پیگیری حمایت‌ها و جبران خسارت ارائه می‌کنند.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی کردستان در پایان تأکید کرد: مجموعه این برنامه‌ها با هدف افزایش بهره‌وری باغات، کاهش آثار تغییرات اقلیمی، مدیریت بهینه منابع آب، توسعه تولید محصولات کم‌آب‌بر و حرکت بخش باغبانی استان به سمت تولید اقتصادی، پایدار و صادرات‌محور طراحی و اجرا می‌شود و تلاش می‌شود با مشارکت باغداران و سرمایه‌گذاری در صنایع تبدیلی، زنجیره کامل تولید تا صادرات در داخل استان شکل بگیرد.