بازخوانی تاریخ شفاهی انقلاب اسلامی، دریچهای مهم برای شناخت دقیقتر سیره و منش رهبران نهضت و درک فضای روزهای پرالتهاب پیروزی انقلاب است. در همین چارچوب، خاطرهای که رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیتالله سیدعلی خامنهای از نخستین شب حضور امام خمینی (ره) در تهران پس از پایان دوران طولانی تبعید نقل کردهاند، بهعنوان یکی از روایتهای ماندگار آن مقطع تاریخی مورد توجه قرار گرفته است.
شبی پرخاطره پس از ۱۵ سال فراق
به گفته رهبر انقلاب، این خاطره مربوط به همان شب نخست ورود حضرت امام خمینی (ره) به پایتخت است؛ شبی که پس از یک روز بسیار سخت و پرکار، یاران و همراهان انقلاب با خستگی فراوان متفرق شده بودند. ایشان نقل کردهاند که حدود ساعت ۹ و نیم تا ۱۰ شب، در اتاقی که محل کارشان بود، مشغول انجام امور باقیمانده بودند که ناگهان صدایی از حیاط به گوششان رسید.
رهبر انقلاب در شرح آن لحظه گفتهاند: «پا شدم ببینم چه خبر است، یک وقت دیدم امام از کوچه، تک و تنها دارند به طرف ساختمان میآیند. برای من خیلی جالب و هیجانانگیز بود که بعد از سالها ایشان را میبینم. پانزده سال بود، از وقتی که ایشان را تبعید کرده بودند، ما دیگر ایشان را ندیده بودیم.» این دیدار ناگهانی پس از یک دوره طولانی دوری، چنان تأثیر عمیقی بر حاضران گذاشت که به تعبیر ایشان، از شیرینترین خاطرات سالهای پربرکت زندگیشان به شمار میرود.
دیدار غیرمنتظره در حیاط ساختمان
بنا بر این روایت، امام خمینی (ره) آن شب بدون تشریفات و بهتنهایی از کوچه به سمت ساختمان محل استقرار یاران انقلاب حرکت میکردند. در حالی که بسیاری از افراد پس از برنامههای فشرده روز ورود امام، به استراحت رفته بودند، حدود ۲۰ تا ۳۰ نفر از همراهان همچنان در ساختمان حضور داشتند. حضور بیپیرایه و ساده امام در آن ساعت شب، برای حاضران غافلگیرکننده و سرشار از احساس بود.
اهمیت این لحظه از آن جهت دوچندان است که ورود امام به تهران در ۱۲ بهمن ۱۳۵۷ پس از حدود ۱۵ سال تبعید، نقطه عطفی در تاریخ معاصر ایران به شمار میرود. استقبال میلیونی مردم در آن روز و سپس حضور امام در مدرسه رفاه و مدرسه علوی، آغاز فصل جدیدی از تحولات انقلاب اسلامی بود و نخستین شب اقامت ایشان در تهران، سرشار از شور، خستگی و امید به آینده بود.
نشستن بر پلهها و گفتوگوی صمیمی
در ادامه این خاطره آمده است که امام خمینی (ره) پس از ورود به حیاط، به سمت پلهها رفتند تا به اتاق محل استراحت در طبقه بالا بروند. اما هنگامی که به نزدیکی پاگرد پلهها رسیدند، متوجه نگاه مشتاقانه جمع حاضر در پای پلهها شدند. در همین لحظه، به جای ادامه مسیر، بر روی پلهها نشستند.
رهبر انقلاب در توصیف این صحنه گفتهاند: «برگشتند طرف ماها که پای پله ایستاده بودیم و مشتاقانه به ایشان نگاه میکردیم، روی پلهها نشستند؛ معلوم شد که خود ایشان هم دلشان نمیآید که این بیست، سی نفر آدم را رها کنند و بروند استراحت کنند.»
این توقف کوتاه اما پرمعنا، حدود پنج دقیقه به طول انجامید. امام در همان دقایق کوتاه، با حاضران سخن گفتند، از تلاشهای طاقتفرسای آنان قدردانی کردند، خسته نباشید گفتند و با کلامی امیدبخش، چشمانداز آینده انقلاب را ترسیم کردند. سپس برای استراحت به اتاق خود رفتند.
جایگاه خاطرات شفاهی در تبیین سیره امام و یاران انقلاب
کارشناسان تاریخ انقلاب معتقدند بازگویی چنین خاطراتی، فراتر از یک روایت شخصی، نشاندهنده ویژگیهای اخلاقی و مدیریتی امام خمینی (ره) از جمله تواضع، مردمداری و توجه به روحیه یاران حتی در اوج خستگی است. نشستن بر پلهها به جای جایگاه رسمی، گفتوگوی چهره به چهره و بیان جملات امیدآفرین، الگویی از رهبریِ همراه با همدلی را به نمایش میگذارد.
همچنین این روایت، تصویری از فضای عاطفی و معنوی نخستین ساعات و روزهای پس از بازگشت امام به میهن را ارائه میدهد؛ فضایی که در آن دیدار پس از سالها فراق، خستگی مفرط ناشی از مبارزات طولانی و شوق ساختن آیندهای جدید در هم آمیخته بود. به همین دلیل است که به گفته رهبر انقلاب، زیست پربار ایشان سرشار از لحظههای ژرفی است که تأمل در هر یک میتواند معرفتی تازه نسبت به سیره و حکمت رهبران انقلاب به دست دهد و بازخوانی تاریخ شفاهی آنان از اهمیت ویژهای برخوردار است.
نظرات (0)