معاون اول رئیس‌جمهور با اشاره به شرایط پیچیده کشور در آستانه سال تحصیلی حوزه‌های علمیه و دانشگاه‌ها تأکید کرد دولت برای حل مشکلات اقتصادی، اجرای اصلاحات ساختاری و حفظ ثبات کشور به سرمایه اجتماعی و همراهی گسترده مردم و نخبگان نیاز دارد.

محمدرضا عارف در دیدار با اعضای جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ضمن گرامیداشت یاد شهدای انقلاب اسلامی، دفاع مقدس و رخدادهای اخیر، گفت دولت چهاردهم از ابتدای تشکیل با وضعیتی متفاوت از ادوار گذشته مواجه بوده و از همان ماه‌های نخست با تشدید فشارهای دشمن و آغاز جنگ روبه‌رو شده است.

تدوین برنامه اقتصاد جنگ و مهار ناترازی‌ها

عارف با یادآوری تدوین برنامه اقتصاد جنگ در آذر ۱۴۰۳ اظهار کرد: مهم‌ترین محور این برنامه، مدیریت ناترازی‌های کلان کشور و در رأس آن ناترازی بودجه بود. به گفته وی، راهبرد دولت در این دوره آن بوده که هم‌زمان با مدیریت مشکلات ساختاری، آرامش جامعه حفظ شود و تأمین معیشت مردم و ایجاد پایداری نسبی در اقتصاد به عنوان حداقل وظیفه دولت دنبال گردد.

وی تحقق رشد اقتصادی ۸ درصدی را مستلزم سرمایه‌گذاری بسیار کلان دانست و افزود: برای دستیابی به چنین رشدی، سالانه حدود ۱۵۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری لازم است و تأمین منابع پایدار برای اجرای برنامه‌های توسعه‌ای باید به صورت جدی در دستور کار قرار گیرد. معاون اول رئیس‌جمهور تصریح کرد بدون بسیج منابع داخلی، جذب سرمایه و اصلاحات نهادی، دستیابی به این هدف امکان‌پذیر نخواهد بود.

روایت جنگ ۱۲ روزه؛ از جایگزینی فرماندهان تا ناکامی دشمن

عارف در بخش دیگری از سخنان خود به جنگ ۱۲ روزه اخیر اشاره کرد و آن را مقطعی بی‌سابقه توصیف کرد که برای نخستین بار شاهد ورود مستقیم آمریکا به صحنه بود. او گفت دشمن با این محاسبه که با شهادت فرماندهان اصلی نظامی و ایجاد فشار اجتماعی می‌تواند در کوتاه‌مدت به اهداف خود برسد وارد عمل شد، اما ظرفیت‌های دفاعی و انسجام ملی مانع تحقق این سناریو شد.

به گفته معاون اول رئیس‌جمهور، فرماندهان اصلی نیروهای مسلح در کوتاه‌ترین زمان جایگزین شدند و نیروهای مسلح عملیات‌های خود را با قدرت ادامه دادند؛ به گونه‌ای که دشمن از روزهای ششم و هفتم به دنبال آتش‌بس رفت. وی این تحول را نشانه تاب‌آوری ساختار دفاعی کشور ارزیابی کرد.

سرمایه اجتماعی؛ برگ برنده مردم در بحران

عارف نقش مردم در ناکام گذاشتن اهداف دشمن را تعیین‌کننده خواند و گفت برخلاف تصور دشمن که گمان می‌کرد مردم در نخستین روز جنگ به خیابان می‌آیند و همراهی خواهند کرد، ملت با حضوری متفاوت و مسئولانه، ظرفیت اجتماعی کم‌نظیری را به نمایش گذاشت.

وی به رفتار اقتصادی مردم در روزهای جنگ اشاره کرد و افزود: برخلاف تجربه برخی کشورهای غربی در شرایط بحرانی، فروشگاه‌ها با هجوم و خالی شدن قفسه‌ها مواجه نشدند. حتی در روز نخست جنگ، میزان خرید از فروشگاه‌های زنجیره‌ای تنها افزایش محدودی داشت و پس از آن کاهش یافت. از نگاه عارف، این رفتار بیانگر سرمایه اجتماعی بالا و اعتماد متقابل میان مردم و حاکمیت است که باید قدر دانسته و تقویت شود.

تأکید بر توان علمی و حمایت از نخبگان

معاون اول رئیس‌جمهور یکی از دستاوردهای مهم جنگ اخیر را آشکار شدن اتکای توان دفاعی کشور به علم و فناوری بومی و ظرفیت دانشمندان جوان ایرانی دانست. او تأکید کرد مسیر رشد و به‌روزرسانی فناوری‌ها باید با قدرت ادامه یابد و هشدار داد دشمن امروز تلاش می‌کند به جامعه علمی و نخبگان آسیب وارد کند. به گفته وی، در این مسیر حمایت و همراهی حوزه‌های علمیه و جامعه مدرسین نقشی راهبردی دارد.

تفکیک گرانی از گران‌فروشی؛ برخورد قاطع با تخلفات

عارف در تشریح جبهه اقتصادی مقابله با دشمن، بر ضرورت تفکیک مفاهیم تأکید کرد و گفت: باید میان گرانی به عنوان پدیده‌ای ناشی از عوامل کلان با گران‌فروشی، احتکار و کم‌فروشی به عنوان تخلف، تفاوت قائل شد. برخورد با گران‌فروشی، احتکار و کم‌فروشی وظیفه حاکمیت است و دولت در این زمینه با جدیت بیشتر عمل خواهد کرد.

وی اذعان کرد دولت در مهار گرانی به اندازه اهمیت موضوع موفق نبوده است و بخشی از این ناکامی به اصلاحات ساختاری، تغییرات نرخ ارز، افزایش قیمت‌های جهانی و پیامدهای جنگ بازمی‌گردد. از نگاه او، کنترل تورم نیازمند مجموعه‌ای از سیاست‌های هماهنگ مالی، پولی و تجاری است، نه برخوردهای مقطعی.

ناترازی انرژی و اصلاح تدریجی قیمت سوخت

معاون اول رئیس‌جمهور با اشاره به ضرورت اصلاح الگوی مصرف سوخت گفت: تولید روزانه بنزین کشور در شرایط عادی حدود ۱۱۰ میلیون لیتر است، در حالی که در روز دوم جنگ، مصرف به حدود ۱۹۷ میلیون لیتر رسید؛ رقمی که تأمین آن جز با واردات گسترده ممکن نیست.

عارف تأکید کرد منابع انرژی متعلق به مردم و نسل‌های آینده است و نمی‌توان آن را برای همیشه با قیمت بسیار پایین عرضه کرد. به گفته وی، هرگونه اصلاح قیمت سوخت باید به صورت تدریجی، با مشورت نخبگان و همراه با اقناع افکار عمومی انجام شود تا از فشار ناگهانی بر معیشت جلوگیری گردد. وی همچنین از اجرای طرح‌های جدید برای کاهش قاچاق سوخت در برخی استان‌ها خبر داد و گفت دولت در کنار اصلاحات قیمتی، مبارزه با قاچاق را با جدیت دنبال می‌کند.

ضرورت تحول در صنعت خودروسازی

عارف تحول در صنعت خودرو را از دیگر محورهای اصلاحات ساختاری برشمرد و گفت: نمی‌توان خودروهایی با مصرف سوخت بالا تولید کرد و مردم را به خرید آن مجبور ساخت. به گفته او، اصلاح صنعت خودروسازی، توسعه خودروهای برقی و تسریع در خروج خودروهای فرسوده از چرخه مصرف، از برنامه‌های محوری دولت برای کاهش مصرف انرژی و ارتقای کیفیت است.

حفظ انسجام اجتماعی و نقش حوزه‌های علمیه

معاون اول رئیس‌جمهور حفظ سرمایه اجتماعی را دومین جبهه مهم مقابله با دشمن دانست و هشدار داد دشمن تلاش می‌کند با بهره‌برداری از مشکلات اقتصادی، این سرمایه را تضعیف کند. وی گفت همه ارکان حاکمیت باید برای صیانت از اعتماد عمومی تلاش کنند.

عارف با تأکید بر نقش حوزه‌های علمیه در تقویت انسجام اجتماعی افزود: مردم مطالبات به‌حقی دارند و ممکن است پاسخگویی به همه آن‌ها در کوتاه‌مدت ممکن نباشد، اما باید با مردم گفت‌وگو کرد و از ظرفیت روحانیت برای تبیین شرایط و حفظ همبستگی بهره گرفت.

فرهنگ؛ نقطه تمایز انقلاب اسلامی

وی فرهنگ را یکی از عرصه‌های اصلی رویارویی با دشمن توصیف کرد و گفت تفاوت بنیادین انقلاب اسلامی با بسیاری از انقلاب‌های دیگر در ریشه‌های فرهنگی آن است. به گفته عارف، باید ارزیابی شود که طی چهار دهه گذشته تا چه اندازه در انجام وظایف فرهنگی موفق عمل کرده‌ایم.

معاون اول رئیس‌جمهور در پایان بر لزوم بازنگری در روش‌های ارتباط با نسل جوان تأکید کرد و گفت: نمی‌توان با جوان دهه ۹۰ همان‌گونه سخن گفت که با جوان دهه ۶۰ و ۷۰ سخن می‌گفتیم. نسل جدید نیازمند ادبیات، ابزار و رویکردهای نوین و متناسب با زیست‌بوم امروز است و یافتن این روش‌های مؤثر ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای انتقال ارزش‌ها و حفظ پیوند نسلی است.