وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در گفت‌وگو با همتای ژاپنی خود، راه‌حل کاهش تنش‌ها و بازگشت ثبات به تنگه هرمز را پایبندی کامل آمریکا به تعهدات مندرج در تفاهم‌نامه اسلام‌آباد عنوان کرد.

سید عباس عراقچی روز سه‌شنبه ۱۷ شهریور در گفت‌وگوی تلفنی با توشیمیتسو موتگی، وزیر امور خارجه ژاپن، درباره روابط دوجانبه و آخرین تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی تبادل نظر کرد. در این تماس، دو طرف علاوه بر بررسی مسائل دوجانبه و کنسولی، به طور ویژه تحولات مربوط به امنیت منطقه و وضعیت تردد دریایی در تنگه هرمز را مورد بحث قرار دادند.

مسئولیت تنش‌ها و راه‌حل پیشنهادی تهران

عراقچی در این گفت‌وگو تصریح کرد که وضعیت تنش‌آلود کنونی در منطقه نتیجه نقض تعهدات آمریکا در چارچوب تفاهم‌نامه اسلام‌آباد است. به گفته وی، این نقض تعهدات که از سوی واشنگتن صورت گرفته، عامل اصلی بی‌ثباتی اخیر به شمار می‌رود.

وزیر امور خارجه با بیان اینکه راه‌حل بسیار روشن و ساده است، تأکید کرد: «بازگشت و پایبندی طرف آمریکایی به تعهدات و امضای خود در تفاهم‌نامه اسلام‌آباد، زمینه را برای بازگشت به وضعیت عادی فراهم خواهد کرد.» این موضع، در واقع تأکیدی دوباره بر رویکرد اصولی تهران مبنی بر ضرورت اجرای کامل توافق‌ها و احترام به امضاهای دیپلماتیک برای بازسازی اعتماد و کاهش تنش است.

پیشرفت در مذاکرات ایران و عمان برای مدیریت تنگه هرمز

بخش دیگر این گفت‌وگو به تشریح آخرین وضعیت رایزنی‌های ایران و عمان درباره مدیریت تنگه هرمز اختصاص داشت. عراقچی با اشاره به گفت‌وگوهای فشرده و مستمر میان تهران و مسقط، از پیشرفت قابل توجه در مذاکرات برای تعیین یک مسیر موقت تردد در تنگه خبر داد.

وی خاطرنشان کرد که دو کشور در حال بررسی جزئیات فنی و سازوکارهای اجرایی برای تضمین تردد ایمن و منظم کشتی‌ها هستند و رایزنی‌ها برای دستیابی به توافق نهایی درباره شیوه‌های مدیریت آینده تنگه هرمز ادامه خواهد یافت. تنگه هرمز به عنوان یکی از مهم‌ترین آبراه‌های راهبردی جهان که بخش قابل توجهی از انرژی دنیا از آن عبور می‌کند، همواره کانون توجه قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای بوده و هرگونه اختلال در آن پیامدهای گسترده اقتصادی و امنیتی در پی دارد.

همکاری نزدیک ایران و عمان به عنوان دو کشور ساحلی تنگه هرمز، از منظر حقوق دریاها و مسئولیت مشترک در تأمین امنیت دریانوردی، حائز اهمیت ویژه است و به گفته ناظران، توافق بر سر مسیر موقت می‌تواند گامی عملی برای کاهش سوءتفاهم‌ها و جلوگیری از حوادث احتمالی باشد.

نگرانی ژاپن و تأکید بر دیپلماسی و تردد ایمن

وزیر امور خارجه ژاپن نیز در این تماس با ابراز نگرانی از تشدید تنش‌ها در منطقه، بر ضرورت تداوم رایزنی‌ها و هماهنگی‌های دیپلماتیک تأکید کرد. موتگی خواستار همکاری نزدیک‌تر میان کشورهای منطقه و کشورهای ذی‌نفع برای برقراری ثبات، حفظ امنیت و تضمین تردد آزاد و ایمن در تنگه هرمز شد.

ژاپن به عنوان یکی از بزرگ‌ترین واردکنندگان انرژی که امنیت مسیرهای دریایی به‌ویژه تنگه هرمز برای اقتصاد آن حیاتی است، همواره بر راه‌حل‌های دیپلماتیک و پرهیز از هرگونه اقدام تنش‌زا تأکید کرده است. توکیو در ماه‌های اخیر تلاش کرده نقش میانجی و تسهیل‌کننده گفت‌وگوها را ایفا کند.

در پایان این گفت‌وگو، وزرای امور خارجه ایران و ژاپن توافق کردند که پیگیری موضوعات دوجانبه، از جمله مسائل کنسولی و همکاری‌های آتی، در دستور کار تماس‌ها و دیدارهای بعدی قرار گیرد و کانال‌های ارتباطی میان دو وزارتخانه فعال باقی بماند.