هفدهم شهریور ماه یادآور یکی از خونینترین و در عین حال سرنوشتسازترین روزهای تاریخ معاصر ایران است؛ روزی که با عنوان «جمعه سیاه» یا «جمعه خونین» در حافظه تاریخی ملت ایران ثبت شد و مسیر انقلاب اسلامی را وارد مرحلهای برگشتناپذیر کرد. شب گذشته نیز آیینهای گرامیداشت این واقعه در نقاط مختلف کشور برگزار شد و شرکتکنندگان با تجدید پیمان با آرمانهای شهدای آن روز، بر عزم ملی برای حفظ استقلال و اقتدار کشور تأکید کردند.
هفدهم شهریور ۱۳۵۷ چه گذشت؟
در هفدهم شهریور ۱۳۵۷، تظاهرات گسترده مردم تهران که در اعتراض به حکومت پهلوی و با شعارهای اسلامی و مردمی شکل گرفته بود، با برخورد خشونتآمیز نیروهای رژیم وقت مواجه شد. میدان شهدا (ژاله سابق) و خیابانهای اطراف آن کانون اصلی حضور مردم بود. مأموران حکومت نظامی که از چند روز قبل در تهران اعلام شده بود، به روی جمعیت معترض آتش گشودند و شمار زیادی از شهروندان از جمله زنان و جوانان به شهادت رسیدند.
این کشتار گسترده که به سرعت در سراسر کشور بازتاب یافت، اگرچه با هدف ایجاد رعب و جلوگیری از گسترش اعتراضها انجام شد، اما نتیجهای معکوس به همراه داشت. از آن پس، جنبش انقلابی مردم با شتابی بیشتر و با انسجامی کمنظیر ادامه یافت و مشروعیت رژیم پهلوی در افکار عمومی به طور کامل فرو ریخت. امام خمینی (ره) در پیام تاریخی خود، این روز را عزای عمومی اعلام کردند و ملت ایران نیز با حضور گسترده در مراسم تشییع و بزرگداشت شهدا، پیوند عمیق خود با نهضت اسلامی را به نمایش گذاشتند.
پیام گرامیداشت شب گذشته؛ تأکید بر حضور و اقتدار
بر اساس گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، مردم ایران شب گذشته با حضور در مراسم گرامیداشت سالروز این واقعه تاریخی، بار دیگر بر دو محور اساسی تأکید کردند: نخست، تداوم حضور آگاهانه در صحنههای قدرتآفرین انقلاب و دوم، تجلیل از اقتدار نیروهای مسلح در دفاع از امنیت ملی و تنبیه متجاوزان.
در این مراسمها که با قرائت قرآن، روایتگری تاریخی و پخش تصاویر مستند از روزهای انقلاب همراه بود، سخنرانان با اشاره به درسهای هفدهم شهریور، آن را نمونهای روشن از ایستادگی ملتی دانستند که با دست خالی اما با ایمانی راسخ در برابر ماشین سرکوب ایستاد. شرکتکنندگان نیز با سر دادن شعارهای انقلابی، اعلام کردند که روحیه مقاومت و وحدت، همچنان مهمترین سرمایه ملی در برابر فشارها و تهدیدهای خارجی است.
چرا هفدهم شهریور نماد قدرت ملی است؟
کارشناسان تاریخ انقلاب اسلامی معتقدند اهمیت هفدهم شهریور تنها در ابعاد عاطفی و انسانی آن خلاصه نمیشود، بلکه این روز از نظر سیاسی و اجتماعی نیز یک نقطه عطف راهبردی بود:
- وحدت ملی: پس از جمعه خونین، اقشار مختلف مردم از بازاری و دانشجو تا کارگر و روحانی، اختلاف سلیقهها را کنار گذاشتند و حول محور رهبری امام خمینی (ره) متحد شدند.
- افشای ماهیت رژیم: خشونت عریان حکومت پهلوی در این روز، چهره واقعی استبداد را برای افکار عمومی داخلی و حتی ناظران بینالمللی آشکار کرد.
- گسترش اعتصابات و تظاهرات: از فردای هفدهم شهریور، موج اعتصابات در ادارات، دانشگاهها، بازار و بهویژه صنعت نفت آغاز شد که شریان اقتصادی رژیم را فلج کرد.
- الگوی مقاومت مدنی: این روز نشان داد که قدرت واقعی نه در سلاح، بلکه در اراده ملتی است که برای کرامت و آزادی به پا خاسته است.
به همین دلیل است که هر سال گرامیداشت این روز، صرفاً یک یادبود تاریخی نیست؛ بلکه فرصتی برای بازخوانی اصول انقلاب، انتقال تجربه به نسل جوان و یادآوری این حقیقت است که امنیت و عزت امروز کشور، مرهون خون شهدایی است که در چنین روزهایی جان خود را فدا کردند.
پیوند دیروز و امروز؛ از میدان ژاله تا اقتدار امروز
در مراسم شب گذشته، ارتباط معنادار میان ایستادگی مردم در سال ۱۳۵۷ و اقتدار امروز نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران مورد توجه قرار گرفت. حاضران با قدردانی از نقش ارتش، سپاه و سایر نیروهای دفاعی در تأمین امنیت مرزها و پاسخ قاطع به هرگونه تجاوز، تأکید کردند که اگر دیروز مردم با شجاعت در برابر گلوله ایستادند، امروز نیز با پشتوانه مردمی، نیروهای مسلح قادر به دفاع مقتدرانه از کیان کشور هستند.
این نگاه، هفدهم شهریور را از یک رخداد صرفاً تاریخی فراتر میبرد و آن را به سرمایهای هویتی برای تقویت همبستگی ملی و بازدارندگی در برابر تهدیدات تبدیل میکند. به گفته بسیاری از شرکتکنندگان، زنده نگه داشتن یاد جمعه خونین، به معنای زنده نگه داشتن روح مسئولیتپذیری، حضور بهموقع در صحنه و اعتماد به قدرت مردم است؛ مؤلفههایی که همچنان ضامن پیشرفت و استقلال ایران در شرایط پیچیده امروز منطقه و جهان به شمار میرود.
نظرات (0)