فصل برداشت خرما در شهرستان طبس فرا رسیده است؛ فصلی شیرین که حاصل ماه‌ها مراقبت، آبیاری و تلاش نخل‌داران در گرمای کویر است. از نخستین ساعات بامداد، نخل‌داران طبسی کار خود را در میان نخلستان‌های سر به فلک کشیده آغاز می‌کنند تا ثمره دسترنج یک‌ساله خود را روانه بازار کنند.

شهرستان طبس این روزها بار دیگر چهره‌ای پرجنب‌وجوش به خود گرفته است؛ کامیون‌های حمل محصول، کارگاه‌های بسته‌بندی و بازارهای محلی همگی نشان از آغاز یکی از مهم‌ترین فصل‌های کشاورزی این منطقه کویری دارند.

طبس؛ بزرگ‌ترین قطب نخلستان‌های خراسان جنوبی

الله‌بخش‌پور، مدیر جهاد کشاورزی شهرستان طبس با اشاره به جایگاه ویژه این شهرستان در تولید خرما گفت: شهرستان طبس با ۹۱۰ هکتار باغات نخیلات، بیشترین سطح زیر کشت خرما را در استان خراسان جنوبی به خود اختصاص داده است.

به گفته وی، پیش‌بینی می‌شود در سال جاری حدود ۳ هزار و ۳۵۰ تن خرما از این نخلستان‌ها برداشت شود؛ رقمی که نشان‌دهنده ظرفیت بالای طبس در تأمین خرمای مورد نیاز استان و حتی استان‌های همجوار است.

وی افزود: ارقام کبکاب، زاهدی و مضافتی مهم‌ترین و پرتولیدترین ارقام خرمای طبس را تشکیل می‌دهند که هر یک به دلیل طعم، ماندگاری و بازارپسندی، جایگاه ویژه‌ای در سبد مصرف خانوار و صادرات محلی دارند. خرمای کبکاب به دلیل درشتی و شیرینی، زاهدی به دلیل قابلیت نگهداری طولانی و مضافتی به دلیل بافت نرم و تازه‌خوری، از پرطرفدارترین انواع محصول طبس هستند.

برداشت سنتی؛ زحمتی پشت هر خوشه شیرین

با وجود توسعه ابزارهای نوین کشاورزی، برداشت خرما در بسیاری از نخلستان‌های طبس همچنان به شیوه سنتی انجام می‌شود. بالا رفتن از نخل‌های بلند، چیدن خوشه‌ها با دست و انتقال آن‌ها به پایین، کاری طاقت‌فرسا و نیازمند مهارت و تجربه است.

یکی از نخل‌داران باتجربه طبسی در این باره می‌گوید: «روزی ۶۰ تا ۷۰ کیلو خرما می‌چینیم و پس از جداسازی، تمیز کردن و درجه‌بندی، آن‌ها را آماده عرضه به بازار می‌کنیم.» به گفته او، پشت هر کیلو خرما ساعت‌ها کار در گرمای شدید کویر و رسیدگی مستمر در طول سال نهفته است؛ از هرس و گرده‌افشانی در بهار تا آبیاری منظم و مبارزه با آفات در تابستان.

کارشناسان کشاورزی معتقدند همین شیوه سنتی هرچند دشوار است، اما به حفظ کیفیت و سلامت محصول کمک می‌کند و باعث می‌شود خرمای طبس همچنان به‌عنوان محصولی طبیعی و باکیفیت شناخته شود.

تلاش برای برندسازی خرمای طبس

نخل‌داران طبسی در سال‌های اخیر تنها به تولید اکتفا نکرده‌اند و به دنبال ایجاد ارزش افزوده برای محصول خود هستند. برندسازی با عنوان «خرمای طبس» یکی از مهم‌ترین راهبردهایی است که کشاورزان و مسئولان جهاد کشاورزی دنبال می‌کنند.

عرضه محصول با بسته‌بندی مناسب، درج نشان جغرافیایی و معرفی مستقیم به بازارهای بزرگ کشور، از جمله اقداماتی است که می‌تواند ضمن جلوگیری از خام‌فروشی، سود بیشتری را نصیب تولیدکننده کند و نام طبس را به‌عنوان یکی از خاستگاه‌های اصلی خرمای باکیفیت کشور مطرح سازد.

فعالان این حوزه امیدوارند با حمایت‌های بیشتر در زمینه صنایع فرآوری، سردخانه و بسته‌بندی، خرمای طبس بتواند جایگاه شایسته‌تری در بازار ملی و حتی صادراتی به دست آورد.

از نخل پر بار تا رسم ایثار؛ پرداخت زکات خرما

فصل برداشت در طبس تنها فصل حساب و کتاب اقتصادی نیست؛ فرصتی برای ادای یک تکلیف دینی و اجتماعی نیز هست. بسیاری از نخل‌داران، بخشی از محصول خود را به‌عنوان زکات پرداخت می‌کنند و آن را مایه برکت در مال و کشت خود می‌دانند.

حجت‌الاسلام تکمیلی، امام جمعه طبس در این باره اظهار کرد: مردم شهرستان طبس در سال گذشته حدود ۶۰۰ کیلوگرم زکات پرداخت کرده‌اند. وی تأکید کرد: برای بسیاری از کشاورزان این منطقه، پرداخت زکات صرفاً یک وظیفه شرعی نیست، بلکه بخشی از باور عمیق آن‌ها به برکت الهی و سهیم کردن نیازمندان در روزی حلال است.

این فرهنگ نیکو باعث شده است تا بخشی از خرمای تولیدی طبس از طریق نهادهای حمایتی به دست خانواده‌های نیازمند برسد و شیرینی این محصول، کام اقشار کم‌برخوردار را نیز شیرین کند.

ادامه برداشت تا پایان مهر

بر اساس اعلام جهاد کشاورزی شهرستان طبس، عملیات برداشت خرما از نخلستان‌های این شهرستان تا اواخر مهرماه ادامه خواهد داشت. در این مدت، صدها خانوار به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم در چرخه برداشت، فرآوری و توزیع این محصول فعالیت خواهند کرد.

روایت نخلستان‌های طبس، روایت دست‌های پینه‌بسته‌ای است که در دل کویر و زیر آفتاب سوزان، شیرینی می‌آفرینند؛ محصولی که نه‌تنها اقتصاد خانواده‌های زیادی را می‌چرخاند، بلکه فرهنگ کار، تلاش و ایثار را نیز در این خطه کویری زنده نگه داشته است.