بنای تاریخی معروف به «پادگان روس‌ها» در سبزوار بدون دریافت مجوز از اداره میراث فرهنگی و به صورت غیرقانونی تخریب شد. رئیس اداره میراث فرهنگی این شهرستان با تأیید این خبر اعلام کرد که اقدام حقوقی و قضایی علیه متخلفان به صورت جدی در دستور کار قرار گرفته است.

تخریب بدون مجوز در روز روشن

مجتبی کاویان، رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی سبزوار روز پنجشنبه با اعلام این خبر گفت: پادگان روس‌ها بدون هیچ‌گونه هماهنگی با این اداره و بدون اخذ مجوزهای قانونی تخریب شده است. وی تأکید کرد که میراث فرهنگی سبزوار در برابر این اقدام غیرقانونی ایستادگی خواهد کرد و با هماهنگی کامل با دادستان سبزوار، برخورد قانونی با متخلفان انجام می‌شود.

به گفته کاویان، این تخریب در روز روشن صورت گرفته و از نظر اداره میراث فرهنگی، مصداق تخلف آشکار و تعرض به یک اثر واجد ارزش تاریخی است. از همین رو اعلام جرم رسمی میراث فرهنگی علیه عامل یا عوامل این تخریب، قطعی و در حال پیگیری است.

پادگان روس‌ها؛ یادگاری از دوره پهلوی اول

رئیس اداره میراث فرهنگی سبزوار درباره هویت و قدمت بنای تخریب شده توضیح داد: معماری این بنا متعلق به دوره پهلوی اول است و از نظر تاریخی و معماری، واجد ارزش نگهداری و حفاظت محسوب می‌شد.

وی افزود: در زمان اشغال ایران توسط نیروهای روسی، ارتش روسیه مدتی در این ساختمان مستقر بوده و به همین دلیل در میان مردم و در اسناد محلی به نام «پادگان روس‌ها» شناخته می‌شود. این پیشینه تاریخی، جایگاه ویژه‌ای به بنا بخشیده بود و آن را به بخشی از حافظه تاریخی شهر سبزوار تبدیل کرده بود.

کارشناسان میراث فرهنگی معتقدند بناهایی از این دست، علاوه بر ارزش معماری، روایتگر بخشی از تحولات سیاسی و اجتماعی دوره معاصر ایران هستند و تخریب آن‌ها به معنای از بین رفتن بخشی از هویت شهری و اسناد عینی تاریخ منطقه است. حفظ چنین آثاری بر اساس قوانین میراث فرهنگی کشور الزامی است و هرگونه دخل و تصرف یا تخریب آن بدون مجوز، پیگرد قانونی دارد.

هشدارهای قبلی و فرار راننده لودر

کاویان با اشاره به سوابق موضوع گفت: اداره میراث فرهنگی سبزوار پیش از این بارها به مالک بنا در خصوص لزوم حفاظت از اثر و خودداری از هرگونه تخریب هشدار داده بود. با این وجود، این هشدارها نادیده گرفته شد و در نهایت بنا با استفاده از ماشین‌آلات سنگین تخریب شد.

وی درباره عامل اجرایی تخریب نیز اظهار کرد: راننده لودر پس از تخریب بنا، دستگاه لودر را در محل رها کرده و متواری شده است. اقدامات لازم برای شناسایی و دستگیری وی در حال انجام است و برخورد قانونی لازم به زودی اعمال خواهد شد.

به گفته رئیس اداره میراث فرهنگی سبزوار، یگان حفاظت میراث فرهنگی با همکاری دادستانی شهرستان، تحقیقات میدانی برای شناسایی کامل عوامل دخیل در این تخریب را آغاز کرده و ابعاد مختلف پرونده در حال بررسی است.

پیگیری قضایی و تأکید بر برخورد قاطع

اداره میراث فرهنگی سبزوار اعلام کرده است که با توجه به واجد ارزش بودن بنا، اعلام جرم علیه تخریب‌کنندگان جنبه قطعی دارد و پرونده از طریق مراجع قضایی پیگیری می‌شود. هماهنگی انجام شده با دادستان سبزوار نشان می‌دهد که دستگاه قضایی نیز نسبت به این تخلف حساسیت ویژه‌ای دارد.

کاویان تأکید کرد: حفاظت از آثار تاریخی وظیفه‌ای همگانی است و میراث فرهنگی به عنوان متولی قانونی، اجازه نخواهد داد سودجویی یا بی‌توجهی باعث نابودی آثار تاریخی شود. برخورد با این پرونده می‌تواند هشداری جدی برای جلوگیری از تکرار چنین تخلفاتی در آینده باشد.

تخریب بناهای تاریخی در سال‌های اخیر به یکی از چالش‌های حوزه میراث فرهنگی در بسیاری از شهرهای کشور تبدیل شده است. کمبود آگاهی، فشارهای ساخت‌وساز و بی‌توجهی به ضوابط حفاظتی از جمله دلایلی است که به گفته کارشناسان، زمینه تخریب آثار واجد ارزش را فراهم می‌کند. در همین راستا، مسئولان میراث فرهنگی بارها بر لزوم اطلاع‌رسانی، آموزش مالکان و تشدید نظارت‌های میدانی تأکید کرده‌اند.

انتظار می‌رود با تکمیل تحقیقات یگان حفاظت و دستور قضایی دادستانی، متخلفان این پرونده به زودی شناسایی و برای اعمال قانون به مراجع ذی‌صلاح معرفی شوند.