تولید نفت سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) در ماه اوت با کاهشی محسوس همراه شد؛ کاهشی که به گفته خبرگزاری رویترز، مستقیماً تحت تأثیر تشدید تنشها و جنگ در غرب آسیا رخ داده است.
بر اساس بررسی ماهانه رویترز از عملکرد اعضای اوپک، توقف یا کندی روند صادرات نفت عربستان سعودی و همچنین افت صادرات نفت ایران، دو عامل کلیدی در کاهش عرضه نفت این سازمان در ماه گذشته بودهاند.
کاهش ۶۴۰ هزار بشکهای تولید ۱۱ عضو اوپک
دادههای منتشرشده نشان میدهد که تولید نفت خام ۱۱ عضو اوپک در ماه اوت به ۱۹.۷۱ میلیون بشکه در روز رسیده که نسبت به ماه ژوئیه، ۶۴۰ هزار بشکه در روز کاهش را نشان میدهد. با احتساب این افت، میتوان برآورد کرد که تولید این گروه در ماه ژوئیه حدود ۲۰.۳۵ میلیون بشکه در روز بوده است.
این کاهش در حالی ثبت شده که هفت عضو ائتلاف اوپکپلاس ــ که شامل اعضای اوپک و متحدان غیراوپکی مانند روسیه میشود ــ پیشتر برای افزایش تولید در ماه اوت به توافق رسیده بودند. اما به گزارش رویترز، تداوم جنگ و ناامنی در منطقه غرب آسیا اجرای این توافق را عملاً غیرممکن کرده و برنامه افزایش عرضه را ناکام گذاشته است.
اختلال در صادرات عربستان و ایران
طبق این بررسی، صادرات نفت عربستان سعودی به دلیل اختلالات جدید ناشی از جنگ علیه ایران با مشکل مواجه شده است. هرچند جزئیات دقیق این اختلالات اعلام نشده، اما ناامنی مسیرهای حملونقل دریایی و ملاحظات امنیتی در خلیج فارس و دریای سرخ در ماههای اخیر بارها موجب تأخیر یا تغییر مسیر نفتکشها شده است.
در سوی دیگر، محاصره و فشار تحریمی ایالات متحده نیز موجب کاهش صادرات محمولههای نفتی ایران شده است. سیاست فشار حداکثری واشنگتن در کنار ریسکهای ناشی از درگیریهای منطقهای، نقل و انتقال نفت ایران را دشوارتر کرده و بر حجم محمولههای ارسالی اثر گذاشته است.
ترکیب این دو عامل باعث شد تا حتی با وجود اراده بخشی از اعضای اوپکپلاس برای افزایش تولید، عرضه واقعی نفت در بازار کاهش یابد و تعادل شکننده عرضه و تقاضا بیش از پیش تحت تأثیر تحولات ژئوپلیتیکی قرار گیرد.
توافق اوپکپلاس که اجرا نشد
ائتلاف اوپکپلاس در ماههای اخیر تلاش کرده بود با افزایش تدریجی تولید، ضمن جبران بخشی از کاهش عرضه داوطلبانه گذشته، از جهش شدید قیمتها جلوگیری کند. هفت عضو این ائتلاف برای ماه اوت برنامه افزایش تولید را در دستور کار داشتند، اما شرایط میدانی اجازه اجرای کامل این برنامه را نداد.
کارشناسان بازار نفت معتقدند در شرایط جنگی، تصمیمهای تولیدی اوپکپلاس بیش از آنکه صرفاً تابع محاسبات اقتصادی باشد، تابع ملاحظات امنیتی و لجستیکی میشود:
- امنیت پایانههای صادراتی و خطوط لوله انتقال نفت
- بیمه و هزینه حمل نفتکشها در مناطق پرریسک
- محدودیتهای بانکی و تحریمی برای تسویه محمولهها
- و امکان جابهجایی نفت از مبادی جایگزین
در چنین فضایی، حتی اگر تولید در سر چاه افزایش یابد، رساندن نفت به بازار جهانی با تأخیر و هزینه بیشتر انجام میشود و آمار صادرات لزوماً با آمار تولید همخوانی ندارد.
روش بررسی رویترز چگونه بود؟
رویترز اعلام کرده که برآورد خود را بر پایه ترکیبی از منابع تهیه کرده است؛ از جمله دادههای ردیابی جریان نفت گروه بورس لندن (LSEG)، اطلاعات مؤسسات بینالمللی رصدکننده جریان نفت مانند کپلر (Kpler)، و همچنین اطلاعات ارائهشده از سوی منابع شرکتهای نفتی، دبیرخانه اوپک و مشاوران این سازمان.
این روش که هر ماه تکرار میشود، با تطبیق دادههای ماهوارهای حرکت نفتکشها، آمار بارگیری بنادر و اظهارات منابع آگاه، تصویری نسبتاً دقیق از تولید واقعی اعضا ارائه میدهد و معمولاً مبنای تحلیل معاملهگران بازار نفت قرار میگیرد.
پیام کاهش تولید برای بازار جهانی
افت تولید اوپک در میانه تنشهای غرب آسیا میتواند پیامدهای مهمی برای بازار جهانی انرژی داشته باشد. کاهش ۶۴۰ هزار بشکهای عرضه روزانه، در شرایطی که تقاضای جهانی همچنان در سطح بالایی قرار دارد، میتواند فشار صعودی بر قیمت نفت برنت و وست تگزاس اینترمدیت وارد کند.
از سوی دیگر، ناکامی اوپکپلاس در اجرای برنامه افزایش تولید، نشان میدهد که حتی تصمیمهای جمعی این ائتلاف نیز در برابر شوکهای ژئوپلیتیک آسیبپذیر است. در صورت تداوم درگیریها و پابرجا ماندن اختلالات صادراتی عربستان و محدودیتهای صادراتی ایران، بازار نفت در ماههای آینده نیز با ریسک کمبود عرضه و نوسان قیمت مواجه خواهد بود.
ناظران معتقدند تحولات هفتههای آتی، بهویژه وضعیت گذرگاههای دریایی منطقه و سرنوشت مذاکرات مرتبط با تحریمهای نفتی، نقش تعیینکنندهای در مسیر آینده تولید و صادرات اوپک خواهد داشت.
نظرات (0)