رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در تازهترین اظهارات خود درباره برنامه هستهای ایران، مدعی مشاهده تحرکاتی در اطراف کوه کلنگ در استان اصفهان شده است؛ ادعایی که همزمان با تهدیدهای اخیر واشنگتن علیه این منطقه مطرح میشود و با واکنش صریح تهران روبهرو شده است.
ادعای گروسی در گفتوگو با بلومبرگ
گروسی در مصاحبه با خبرگزاری بلومبرگ گفته است که آژانس «نشانههایی» از انجام فعالیتهای عمرانی و ساختمانی در نزدیکی کوه کلنگ مشاهده کرده است. به گفته وی، «نشانههایی وجود دارد که نشان میدهد تحرکاتی در اطراف این سایت ساختمانی در حال انجام است» اما آژانس در حال حاضر «اطلاعات مشخصی درباره فعالیتهایی که ممکن است در آنجا انجام شود، ندارد».
اهمیت این اظهارات در آن است که مدیرکل آژانس خود تأکید کرده تحلیلهای ارائهشده صرفاً بر پایه تصاویر ماهوارهای و اطلاعات بهدستآمده از راه دور استوار است و نه یافتههای حاصل از بازرسی میدانی. گروسی اذعان کرده که آژانس هیچ تیم بازرسی را به داخل مجموعه کوه کلنگ اعزام نکرده و دسترسی مستقیم به این سایت نداشته است.
اتکا به رصد ماهوارهای بدون بازرسی میدانی
آژانس بینالمللی انرژی اتمی معمولاً برای راستیآزمایی فعالیتهای هستهای کشورهای عضو، به ترکیبی از بازرسیهای سرزده، نصب دوربینهای نظارتی، نمونهبرداری محیطی و تحلیل تصاویر ماهوارهای متکی است. در مورد کوه کلنگ اما، به گفته گروسی، تنها ابزار در اختیار آژانس در شرایط کنونی، پایش از راه دور بوده است.
عدم حضور بازرسان در محل، اعتبار و دقت ادعای مطرحشده را با تردیدهای جدی مواجه میکند؛ بهویژه آنکه مدیرکل آژانس نیز تصریح کرده ارزیابی فعلی فاقد جزئیات فنی و ماهیت دقیق فعالیتهاست. کارشناسان مسائل هستهای تأکید میکنند که تشخیص ماهیت یک فعالیت عمرانی از طریق تصاویر ماهوارهای بدون دادههای تکمیلی، نمیتواند مبنای قضاوت درباره کاربری هستهای یا غیرهستهای یک سایت قرار گیرد.
کوه کلنگ کجاست و چرا خبرساز شده است؟
کوه کلنگ با نام کامل «کوه کلنگگزلا» در استان اصفهان و در فاصله حدود دو کیلومتری مجتمع هستهای نطنز واقع شده است. این منطقه کوهستانی در ماههای اخیر به دلیل ادعاهای مطرحشده از سوی برخی مقامات آمریکایی درباره وجود فعالیتهای هستهای پنهانی، در کانون توجه رسانهها قرار گرفته است.
مقامات آمریکایی در هفتههای گذشته بارها این کوه را به عنوان محل احتمالی فعالیتهای مرتبط با برنامه هستهای ایران معرفی کردهاند، بدون آنکه شواهد فنی قابل راستیآزمایی و مستقلی در این زمینه ارائه دهند. این ادعاها در حالی تکرار میشود که تأسیسات هستهای اعلامشده ایران از جمله نطنز و فردو تحت پادمان آژانس قرار دارند و فعالیتهای آنها بارها مورد بازرسی قرار گرفته است.
تهدید اخیر واشنگتن و فضاسازی رسانهای
اظهارات گروسی تنها چند روز پس از آن مطرح میشود که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا مدعی شده بود واشنگتن ممکن است «بهزودی» به کوه کلنگ حمله کند. این تهدید نظامی که بازتاب گستردهای در رسانههای بینالمللی داشت، نگرانیها درباره تشدید تنشها و احتمال ماجراجویی نظامی علیه تأسیسات ایران را افزایش داده است.
ناظران معتقدند همزمانی ادعای مدیرکل آژانس درباره رصد تحرکات عمرانی با تهدیدهای کاخ سفید، میتواند بخشی از یک فضاسازی سیاسی و رسانهای برای افزایش فشار بر تهران در پرونده هستهای باشد؛ فشاری که پیش از این نیز بارها از طریق بزرگنمایی گزارشهای تأییدنشده دنبال شده است.
واکنش صریح تهران: هیچ فعالیت هستهای در کوه کلنگ وجود ندارد
در مقابل، وزارت امور خارجه ایران این ادعاها را قاطعانه رد کرده است. اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه، صراحتاً اعلام کرده که در کوه کلنگ هیچگونه فعالیت هستهای در جریان نیست و تمرکز ایالات متحده بر این منطقه را «بهانهای ساختگی برای تجاوز، تخریب و خرابکاری» توصیف کرده است.
بقائی تأکید کرده است که جمهوری اسلامی ایران همواره همکاریهای خود را در چارچوب تعهدات پادمانی ادامه داده و ادعاهای مطرحشده درباره سایتهای اعلامنشده، فاقد مبنای حقوقی و فنی است. به گفته سخنگوی دستگاه دیپلماسی، تکرار این ادعاها با هدف مشروعیتبخشی به اقدامات غیرقانونی و فشارهای سیاسی علیه تهران صورت میگیرد.
تهران همچنین بارها یادآور شده که هرگونه اقدام نظامی علیه تأسیسات هستهای یا مناطق مرتبط با آن، نقض آشکار حقوق بینالملل و منشور ملل متحد خواهد بود و مسئولیت پیامدهای آن بر عهده طرف متجاوز است.
چشمانداز پرونده هستهای
طرح دوباره نام کوه کلنگ در اظهارات مدیرکل آژانس، در شرایطی صورت میگیرد که مذاکرات هستهای و همکاریهای ایران و آژانس در ماههای گذشته با فراز و نشیبهایی همراه بوده است. ایران تأکید دارد که برنامه هستهای آن کاملاً صلحآمیز است و تمامی فعالیتها تحت نظارت آژانس انجام میشود، در حالی که برخی طرفهای غربی تلاش دارند با طرح ادعاهای جدید، اهرم فشار را حفظ کنند.
به نظر میرسد تا زمانی که آژانس مستندات فنی و نتایج بازرسیهای میدانی را ارائه نکند، ادعای مشاهده تحرکات عمرانی در اطراف کوه کلنگ نمیتواند به عنوان نشانهای از فعالیت هستهای تلقی شود و بیش از آنکه یک گزارش فنی باشد، بازتابی از گمانهزنیهای مبتنی بر تصاویر ماهوارهای است.
نظرات (0)