سازمان ثبت احوال کشور از برنامهریزی برای رونمایی و بهرهبرداری از نسل جدید کارتهای هوشمند ملی در بهار سال ۱۴۰۶ خبر داد. این نسل جدید با رویکردی متفاوت نسبت به کارتهای فعلی طراحی شده و قرار است ضمن افزایش امنیت، فرآیندهای اداری و احراز هویت را برای شهروندان و دستگاههای خدمترسان به شکل محسوسی تسهیل کند.
محمد جمالو، معاون وزیر کشور و رئیس سازمان ثبت احوال کشور، با تشریح جزئیات این پروژه اعلام کرد که پس از راهاندازی کامل زیرساختهای فنی و اجرایی، صدور و تحویل کارت جدید در کمتر از ۲۰ روز کاری امکانپذیر خواهد بود. این زمانبندی در مقایسه با فرآیند کنونی که در برخی موارد با تأخیرهای طولانی همراه بوده، گامی مهم در جهت رضایت عمومی و کارآمدی نظام هویتی کشور ارزیابی میشود.
تلفیق لایه هویت و لایه خدمت؛ خداحافظی با کپی مدارک
به گفته رئیس سازمان ثبت احوال، یکی از مهمترین ویژگیهای فنی نسل جدید کارت ملی، تلفیق لایه هویت و لایه خدمت است. در مدل فعلی، کارت بیشتر به عنوان یک مدرک شناسایی ثابت عمل میکند، اما در طراحی جدید، کارت به بستری برای ارائه مستقیم خدمات الکترونیک تبدیل میشود.
این رویکرد با سه هدف اصلی دنبال میشود:
- تسهیل فرآیندهای اداری و کاهش مراجعات حضوری غیرضروری
- ارتقای کیفیت و دقت احراز هویت افراد در تعامل با دستگاههای دولتی و خصوصی
- حذف ضرورت ارائه کپی مدارک هویتی به سازمانها و نهادهای خدمترسان
با اجرایی شدن این قابلیت، شهروندان دیگر نیازی به تهیه و ارائه مکرر تصویر کارت ملی یا شناسنامه به ادارات، بانکها و مراکز خدماتی نخواهند داشت و اطلاعات هویتی به صورت امن و برخط در اختیار اپراتور مجاز قرار میگیرد.
عبور از تراشه فیزیکی به QR کد دوبعدی رمزنگاریشده
در نسل جدید کارتهای ملی، یکی از تغییرات بنیادین، جایگزینی تراشه فیزیکی با QR Code دوبعدی کدگذاریشده با زوجکلیدهای اختصاصی است. این تغییر ضمن حفظ تمام ویژگیهای امنیتی کارتهای قبلی، امکان اتصال مستقیم به زیرساختهای برخط و استعلام آنی را فراهم میکند.
به این ترتیب، با اسکن QR کد و اتصال به سامانههای مرکزی ثبت احوال، احراز هویت به صورت لحظهای و با دقت بسیار بالاتر انجام میشود. این ساختار علاوه بر کاهش هزینههای تولید و نگهداری تراشه، آسیبپذیریهای فیزیکی کارت را نیز به حداقل میرساند و امکان بهروزرسانی امنیتی را بدون نیاز به تعویض فیزیکی کارت فراهم میآورد.
امنیت هوشمند با هوش مصنوعی و رمز یکبارمصرف
سازمان ثبت احوال برای ارتقای امنیت زیرساخت جدید، از ظرفیتهای هوش مصنوعی و کدهای یکبارمصرف پیامکی (OTP) بهره خواهد گرفت. استفاده از الگوریتمهای هوشمند برای تشخیص جعل، تحلیل رفتار و تأیید اصالت تصویر کارت، لایهای مضاعف از حفاظت را ایجاد میکند.
همچنین ارسال کد یکبارمصرف به تلفن همراه مالک کارت، تضمین میکند که هرگونه استعلام هویتی تنها با اطلاع و تأیید خود شهروند انجام شود و امکان سوءاستفاده از اطلاعات هویتی افراد به شکل قابل توجهی کاهش یابد.
احراز رضایت شهروند پیش از اشتراکگذاری اطلاعات
یکی از نوآورانهترین بخشهای فرآیند جدید، مدیریت رضایت شهروند است. بر اساس توضیحات رئیس سازمان ثبت احوال، روند کار به این صورت خواهد بود که شهروند پس از مراجعه به دستگاه خدمترسان، تصویر کارت خود را ثبت میکند. بلافاصله پیامکی حاوی درخواست اجازه دسترسی به اطلاعات هویتی برای وی ارسال میشود.
شهروند در این مرحله تصمیم میگیرد که آیا اطلاعات خود را در اختیار آن دستگاه قرار دهد یا خیر. تنها پس از تأیید صریح از طریق پیامک، اپراتور مجاز به دریافت اطلاعات و تکمیل فرآیند خدمت خواهد بود. این سازوکار، کنترل دادههای شخصی را به طور کامل در اختیار خود فرد قرار میدهد و با اصول حفاظت از حریم خصوصی و حکمرانی داده همسو است.
«کیف هویت من»؛ راهکار مواقع اضطراری بدون کارت فیزیکی
سازمان ثبت احوال در کنار صدور کارت فیزیکی جدید، از پیشبینی سرویسی با عنوان «کیف هویت من» در زنجیره خدمات هویتی خبر داده است. این کیف دیجیتال برای مواقعی طراحی شده که فرد به هر دلیل به کارت فیزیکی خود دسترسی ندارد؛ از جمله مفقودی، سرقت یا عدم همراه داشتن کارت.
با استفاده از این کیف هویتی، نیازهای ضروری احراز هویت شهروندان به صورت الکترونیکی و امن پوشش داده میشود و وقفهای در دریافت خدمات ایجاد نخواهد شد. این ابزار میتواند نقش مهمی در توسعه دولت همراه و ارائه خدمات غیرحضوری در سراسر کشور ایفا کند.
گامی به سوی دولت هوشمند و خدمات یکپارچه
حرکت به سمت کارت ملی مبتنی بر QR و زیرساخت برخط، همراستا با سیاستهای کلان دولت هوشمند و تحول دیجیتال در نظام اداری کشور است. حذف کاغذبازی، کاهش جعل هویت، تسریع در ارائه خدمات و افزایش شفافیت، از جمله دستاوردهای مورد انتظار این طرح عنوان شده است.
در صورت تحقق وعده بهرهبرداری در بهار ۱۴۰۶ و تثبیت زمان صدور کمتر از ۲۰ روزه، میتوان انتظار داشت که صفهای طولانی انتظار برای دریافت کارت ملی که در سالهای گذشته به یکی از دغدغههای شهروندان تبدیل شده بود، به طور کامل برطرف شود و نظام هویتی کشور وارد مرحلهای نوین از کارآمدی و امنیت شود.
نظرات (0)