دشتهای پهناور فارس این روزها رنگ دیگری به خود گرفتهاند؛ ردیفهای سرخ و طلایی گلرنگ زیر آفتاب تابستان میدرخشند و برداشت این دانه روغنی ارزشمند، فصل پرکاری را برای کشاورزان استان رقم زده است. محصولی که با نیاز آبی کم و سازگاری بالا با اقلیم خشک، به یکی از امیدهای تازه برای مدیریت منابع آب و تامین روغن مورد نیاز کشور تبدیل شده است.
احد بهجتحقیقی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان فارس، با اعلام پایان عملیات برداشت گلرنگ در سال جاری، گفت: فارس امسال توانست جایگاه نخست تولید این محصول را در کشور به خود اختصاص دهد. به گفته او، مجموع تولید استان به ۷ هزار و ۶۰۸ تن رسید که از سطح قابل برداشت ۷ هزار و ۳۹۵ هکتار به دست آمده است.
رشد ۳.۲ برابری سطح زیر کشت در یک سال
بهجتحقیقی با اشاره به توسعه چشمگیر کشت گلرنگ در فارس اظهار کرد: سطح زیر کشت این محصول در سال جاری به ۷ هزار و ۵۰۰ هکتار رسیده که شامل ۴ هزار و ۲۲۰ هکتار کشت آبی و ۳ هزار و ۲۸۰ هکتار کشت دیم است. این در حالی است که سطح زیر کشت گلرنگ در سال گذشته تنها ۲ هزار و ۲۴۳ هکتار بود.
وی افزود: مقایسه این آمار نشاندهنده رشد ۳.۲ برابری سطح زیر کشت در عرض یک سال است؛ رشدی که بیانگر استقبال گسترده کشاورزان از این محصول و همچنین ظرفیت بالای اقلیمی فارس برای توسعه کشتهای کمآببر و مقاوم به خشکسالی است. گلرنگ به دلیل تحمل بالا در برابر کمآبی و شوری نسبی خاک، گزینهای مناسب برای جایگزینی بخشی از کشتهای پرآب در مناطق خشک و نیمهخشک محسوب میشود.
کشت آبی و دیم؛ دو الگوی موفق در کنار هم
یکی از نکات قابل توجه در فصل برداشت امسال، موفقیت کشت گلرنگ هم در مزارع آبی و هم در اراضی دیم بود. بررسیهای میدانی نشان میدهد این گیاه حتی در شرایط دیم و با اتکا به نزولات جوی نیز عملکرد قابل قبولی داشته و توانسته خود را با محدودیت منابع آبی سازگار کند.
این ویژگی، گلرنگ را به محصولی راهبردی برای استان فارس تبدیل کرده است؛ استانی که در سالهای اخیر با چالشهای جدی ناشی از کاهش بارندگی و افت سطح آبهای زیرزمینی مواجه بوده و حرکت به سمت الگوی کشت سازگار با کمآبی، ضرورتی اجتنابناپذیر برای پایداری کشاورزی آن به شمار میرود.
خرید نقدی بیش از ۲۷۰۰ تن محصول از کشاورزان
رئیس سازمان جهاد کشاورزی فارس در ادامه از اجرای کامل برنامه خرید محصول خبر داد و گفت: مراکز خرید تعیینشده، ۲ هزار و ۷۲۵ تن از محصول تولیدی کشاورزان را به صورت نقدی تحویل گرفتهاند و فرآیند خرید بدون مشکل و طبق زمانبندی به پایان رسیده است.
به گفته وی، خرید نقدی و بهموقع محصول، نقش مهمی در ایجاد انگیزه برای کشاورزان و تضمین ادامه کشت این دانه روغنی در سالهای آینده دارد. حمایت از تولید داخلی دانههای روغنی از جمله گلرنگ، کلزا و کاملینا از محورهای اصلی برنامه خودکفایی در تامین روغن خوراکی کشور است و فارس به عنوان قطب کشاورزی ایران، سهم مهمی در این مسیر بر عهده دارد.
آزمایش چهار رقم جدید در مزرعه تحقیقاتی زرقان
بخش دیگری از برنامه توسعه گلرنگ در فارس به فعالیتهای تحقیقاتی و معرفی ارقام جدید اختصاص داشته است. بهجتحقیقی با اشاره به اجرای طرح PVS یا انتخاب مشارکتی ارقام در شهرستان زرقان گفت: این طرح در سطح ۲.۵ هکتار از اراضی این شهرستان اجرا شد و چهار رقم پگاه، چابک، گلدشت و فرامان مورد ارزیابی قرار گرفتند.
وی تاکید کرد: دو رقم پگاه و چابک برای نخستین بار به صورت پایلوت در سطح کشور کشت شدند و نتایج اولیه بسیار امیدوارکننده بوده است. رقم پگاه با دارا بودن ۴۰ تا ۴۲ درصد روغن، از نظر کمی و کیفی ظرفیت تولید بالایی دارد و میتواند به افزایش بهرهوری روغنگیری کمک کند.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی فارس درباره ویژگیهای رقم چابک نیز توضیح داد: این رقم به دلیل زودرسی، مقاومت بالا در برابر ریزش دانه و امکان کشت تاخیری، برای اقلیمهای سرد و معتدل بسیار مناسب است. ویژگی زودرسی به کشاورزان اجازه میدهد در مناطقی با فصل رشد کوتاهتر نیز بتوانند کشت موفقی داشته باشند و خطر مواجهه با تنشهای آخر فصل را کاهش دهند.
الگویی موفق با تنها دو نوبت آبیاری تکمیلی
نکته مهم در اجرای این طرح آزمایشی، مدیریت بهینه مصرف آب بود. به گفته بهجتحقیقی، مزارع پایلوت ارقام جدید در اسفندماه کشت شد و در طول دوره رشد، تنها با دو نوبت آبیاری تکمیلی به مرحله برداشت رسید. این موضوع نشان میدهد که با انتخاب رقم مناسب و رعایت اصول فنی، میتوان با حداقل مصرف آب به تولید اقتصادی دست یافت.
این دستاورد، الگویی عملی برای ترویج کشاورزی کمآببر در سایر مناطق استان و حتی کشور به شمار میرود؛ الگویی که میتواند ضمن کاهش فشار بر منابع آب زیرزمینی، درآمد پایداری را برای بهرهبرداران به همراه داشته باشد.
اهمیت راهبردی گلرنگ برای امنیت غذایی
گلرنگ یکی از قدیمیترین گیاهان روغنی جهان است که علاوه بر تولید روغن خوراکی با کیفیت و سرشار از اسیدهای چرب غیراشباع، در صنایع رنگرزی، دارویی و خوراک دام نیز کاربرد دارد. روغن گلرنگ به دلیل نقطه دود بالا و ترکیبات مفید، از جمله روغنهای سالم و مورد توجه در سبد غذایی شناخته میشود.
با توجه به وابستگی کشور به واردات روغن خام، توسعه کشت دانههای روغنی داخلی از جمله گلرنگ، گامی مهم در جهت کاهش ارزبری و تقویت امنیت غذایی است. موفقیت فارس در افزایش سه برابری سطح زیر کشت و دستیابی به عملکرد مناسب، نشان میدهد که با برنامهریزی درست، پشتیبانی تحقیقاتی و خرید تضمینی، میتوان کشاورزان را به سمت کشت محصولات راهبردی و کمآببر سوق داد.
کارشناسان معتقدند ادامه این روند در سالهای آینده، به شرط تامین بهموقع نهادهها، ارائه آموزشهای ترویجی و توسعه صنایع فرآوری روغنکشی در استان، میتواند فارس را به قطب پایدار تولید گلرنگ در کشور تبدیل کند و سهم این دانه روغنی سرخفام را در اقتصاد کشاورزی ایران افزایش دهد.
نظرات (0)