سازمان انرژی اتمی از برنامهای تازه برای توسعه زیرساختهای فناوری پرتودهی در کشور رونمایی کرد؛ برنامهای که قرار است با ایجاد شبکهای از سامانههای کوچکمقیاس و تخصصی، کاربردهای صلحآمیز فناوری هستهای را از آزمایشگاهها به قلب صنایع و مزارع کشاورزی ببرد.
حسین صادقی، معاون سازمان انرژی اتمی، روز شنبه در همایش «بررسی نقش فناوری هستهای در توسعه صنایع زیرساختی و کشاورزی» که در اردبیل برگزار شد، با تشریح رویکرد جدید این سازمان گفت: در حال حاضر چهار مرکز بزرگ پرتودهی در کشور فعال هستند که در حوزههای متنوعی از سلامت و تجهیزات پزشکی گرفته تا صنایع غذایی، پلیمری و انرژیهای نو خدمات ارائه میدهند.
چرا سامانههای کوچکمقیاس در دستور کار قرار گرفت؟
به گفته صادقی، احداث مراکز بزرگ پرتودهی نیازمند سرمایهگذاری سنگین و زیرساختهای گسترده است و به همین دلیل پاسخگویی به نیازهای پراکنده و تخصصی مناطق مختلف کشور با این مراکز بهتنهایی امکانپذیر نیست. از اینرو سازمان انرژی اتمی تصمیم گرفته بهجای تمرکز صرف بر مراکز متمرکز بزرگ، ۱۲ سامانه کوچکمقیاس و تخصصی را در نقاط مختلف کشور راهاندازی کند.
وی تأکید کرد: هر یک از این سامانهها متناسب با ظرفیتها، مزیتهای بومی و نیازهای اقتصادی هر منطقه طراحی و تجهیز میشوند تا بیشترین بازدهی را داشته باشند و بتوانند بهصورت هدفمند به زنجیره تولید آن منطقه خدمت کنند.
از خراسان شمالی تا گیلان؛ مقاصد جدید پرتودهی
معاون سازمان انرژی اتمی با اشاره به روند توسعه این مراکز گفت: هشتمین مرکز کوچکمقیاس پرتودهی بهتازگی در استان خراسان شمالی به بهرهبرداری رسیده و نهمین مرکز نیز بهزودی در استان گیلان راهاندازی خواهد شد.
صادقی هدف از ایجاد مرکز گیلان را استریل و آفتزدایی محصولات کشاورزی، بهویژه برنج عنوان کرد و افزود: با استفاده از فناوری پرتودهی میتوان ضمن حفظ کیفیت و عطر برنج، آفات انباری را بدون نیاز به سموم شیمیایی از بین برد و شرایط لازم برای تسهیل صادرات این محصول استراتژیک به بازارهای خارجی را فراهم کرد.
افزایش عمر کابلهای خورشیدی از ۵ سال به ۲۵ سال
یکی از بخشهای قابل توجه سخنان معاون سازمان انرژی اتمی، به کاربرد فناوری پرتودهی در صنعت انرژیهای تجدیدپذیر اختصاص داشت. به گفته وی، برای نخستین بار در کشور، عملیات پرتودهی سیم و کابل در مرکز پرتودهی قزوین با موفقیت انجام شده است.
این فناوری با ایجاد تغییرات در ساختار پلیمری روکش کابلها، مقاومت آنها را در برابر حرارت، اشعه فرابنفش و عوامل محیطی بهطور چشمگیری افزایش میدهد. صادقی توضیح داد: در نیروگاههای خورشیدی که کابلها بهصورت مداوم در معرض آفتاب و شرایط سخت محیطی قرار دارند، عمر مفید روکش پلیمری معمولی حدود پنج سال است، اما با پرتودهی این عمر به حدود ۲۵ سال افزایش مییابد که به معنای کاهش هزینههای تعمیر و نگهداری و افزایش پایداری تولید برق پاک است.
وی افزود: با توجه به توسعه سریع خودروهای برقی و هیبریدی در کشور، استفاده از سیم و کابلهای پرتودهیشده تولید داخل در صنعت خودروسازی نیز در دستور کار قرار گرفته و میتواند استاندارد ایمنی و دوام این خودروها را ارتقا دهد.
سه قطب فعال پرتودهی در کشور
صادقی با اشاره به فعالیت تخصصی مراکز موجود، سه نمونه را برجسته کرد: مرکز پرتودهی یزد که بهصورت تخصصی در حوزه محصولات پلیمری فعالیت میکند، مرکز آذربایجان شرقی که بر پرتودهی مواد غذایی و محصولات پودری مانند ادویهجات، غلات و گیاهان دارویی متمرکز است و مرکز قزوین که بهعنوان یک مرکز چندمنظوره در حوزههای سیم و کابل، محصولات غذایی و دارویی نقشآفرینی میکند.
به گفته او، این تقسیم کار تخصصی الگویی برای سامانههای جدید خواهد بود تا هر مرکز بر اساس نیاز منطقهای خود، به قطب ارائه خدمات پرتودهی برای یک یا چند صنعت خاص تبدیل شود.
کاهش ضایعات و گشایش بازارهای صادراتی
معاون سازمان انرژی اتمی در پایان تأکید کرد: فناوری پرتودهی یکی از ابزارهای کلیدی برای افزایش ماندگاری، ارتقای کیفیت و سلامت محصولات کشاورزی است. این فناوری با از بین بردن میکروارگانیسمها، حشرات و عوامل فساد، بدون باقی گذاشتن مواد شیمیایی مضر، ضایعات پس از برداشت را بهشدت کاهش میدهد.
وی افزود: وقتی محصولی با ماندگاری بیشتر، کیفیت بالاتر و عاری از آفات تولید شود، امکان رقابت آن در بازارهای بینالمللی و دسترسی به بازارهای صادراتی جدید بهویژه برای محصولاتی مانند برنج، خشکبار و گیاهان دارویی فراهم میشود؛ موضوعی که میتواند به افزایش درآمد کشاورزان و ارزآوری برای کشور منجر شود.
برگزاری همایش اردبیل و اعلام برنامه ۱۲ سامانهای نشان میدهد سازمان انرژی اتمی به دنبال گذار از تمرکز بر کاربردهای کلان هستهای به توسعه کاربردهای ملموس و اقتصادی این فناوری در زندگی روزمره مردم و زنجیره ارزش تولید است.
نظرات (0)