همزمان با نزدیک شدن به ۱۳ سپتامبر، روز جهانی غارها و دنیای زیرزمینی، نگاهها بار دیگر به شگفتیهای پنهان زمین دوخته میشود؛ شگفتیهایی که در ایران نمونههای کمنظیری دارد. یکی از شاخصترین آنها، غار کهک در استان قم است؛ غاری آهکی، کهن و پر رمز و راز که با وجود برخورداری از ویژگیهای منحصربهفرد زمینشناسی، همچنان در حاشیه توجه گردشگری کشور قرار دارد.
ساختاری پلکانی و ستونهایی در قامت یک ساختمان چهار طبقه
غار کهک از نظر ابعاد در رده غارهای متوسط ایران طبقهبندی میشود، اما آنچه آن را متمایز میکند، معماری طبیعی و غارسنگهای حیرتانگیز آن است. طول کلی غار حدود ۳۵۰ متر برآورد شده و ساختار آن برخلاف بسیاری از غارهای دیگر، فاقد دالانها و دهلیزهای فرعی است.
این غار از چند سکوی بزرگ و متوالی تشکیل شده که هر سکو با پرتگاهی به ارتفاع ۱۰ تا ۲۰ متر از سکوی بعدی جدا میشود. به گفته زمینشناسان، این پرتگاههای پلکانی حاصل یک ریزش عظیم در اعماق زمین در ادوار بسیار دور هستند که چهرهای طبقاتی و منحصربهفرد به غار بخشیده است.
یکی از خیرهکنندهترین جلوههای غار کهک، ستونهای آهکی آن است. بلندی برخی از این ستونها به حدود ۱۴ متر میرسد؛ ارتفاعی که آن را در شمار بلندترین ستونهای غارهای آهکی ایران قرار میدهد. آبشارسنگهای مرتفع، چکیدههای رنگارنگ و غارسنگهای عظیمالجثه با اشکال عجیب و خیالانگیز، کهک را به یکی از قدیمیترین غارهای زایشیافته کشور تبدیل کرده است.
دریاچهای زلال در عمق ۸۰ متری زمین
مسیر اصلی غار پس از حدود ۲۵۰ متر به تالاری وسیع ختم میشود؛ جایی که شگفتی اصلی خود را آشکار میکند. در انتهای این تالار، دخمهای پوشیده از چکندههای مرمرین و بلورین قرار دارد که در میان آن گودالی از آب زلال و شفاف دیده میشود.
این گودال، عمیقترین نقطه غار محسوب میشود و حدود ۸۰ متر پایینتر از دهانه ورودی قرار گرفته است. انعکاس نور بر سطح آب و درخشش قندیلهای اطراف، منظرهای کمنظیر پدید آورده که هر بینندهای را به تحسین وامیدارد. دمای درون غار نیز در تمام طول سال تقریباً ثابت و بین ۱۳ تا ۱۷ درجه سانتیگراد است؛ ویژگیای که بازدید از آن را در فصول مختلف سال امکانپذیر میکند.
دهانهای بر فراز دیواره؛ ورود فقط با تجهیزات فنی
دسترسی به این دنیای زیرزمینی بهسادگی ممکن نیست. دهانه غار در ارتفاع ۱۹۵۰ متری از سطح دریا و بالای دیوارهای به ارتفاع ۸ متر قرار گرفته است. به همین دلیل، ورود به آن بدون استفاده از طناب و تجهیزات کامل غارنوردی امکانپذیر نیست و همین موضوع، بازدید عمومی از غار را محدود کرده است.
قرار گرفتن غار در دل یک منطقه کویری، وجه تمایز دیگر کهک است. برخلاف تصور رایج که غارهای آهکی را بیشتر در مناطق پربارش و جنگلی جستجو میکنند، این غار شگفتانگیز در دل اقلیمی خشک و کویری شکل گرفته و همین تضاد، جذابیت آن را دوچندان کرده است.
کهک؛ روستایی با دو نگین تاریخ و طبیعت
غار کهک در نزدیکی روستای کهک واقع شده؛ روستایی کوهپایهای در ۳۰ کیلومتری جنوب شهر قم که خود به تنهایی یک مقصد گردشگری محسوب میشود. این روستا علاوه بر غار اسرارآمیزش، میزبان خانه تاریخی ملاصدرا، فیلسوف نامدار دوره صفوی نیز هست.
بافت سنتی و پلکانی روستا، کوچهباغهای قدیمی و آبوهوای مطبوع در بهار و پاییز، کهک را به مقصدی ایدهآل برای طبیعتگردی و ژئوتوریسم تبدیل کرده است. با این حال، بسیاری از جاذبههای این منطقه همچنان برای عموم مردم ناشناخته مانده و آنگونه که شایسته است معرفی نشدهاند.
فرصتی برای ژئوتوریسم؛ چالشی به نام زیرساخت
مهمترین مانع بر سر راه توسعه گردشگری در کهک، کمبود شدید زیرساختهاست. به گفته کارشناسان، فقدان تابلوهای راهنمای مناسب، نبود مسیرهای دسترسی استاندارد، عدم وجود امکانات ایمنی در داخل غار و نبود راهنمایان آموزشدیده، بزرگترین چالشهای پیش روی این منطقه است.
در حالی که روز جهانی غارها هر سال با هدف افزایش آگاهی عمومی نسبت به اهمیت غارها بهعنوان میراث طبیعی و لزوم حفاظت از آنها گرامی داشته میشود و انجمنهای غارشناسی در سراسر جهان با برگزاری تورهای آموزشی و بازدیدهای ویژه تلاش میکنند توجه افکار عمومی را به این گنجینههای زیرزمینی جلب کنند، غار کهک ظرفیت آن را دارد که به یکی از قطبهای اصلی غارشناسی و طبیعتگردی ایران تبدیل شود.
- ایجاد مسیر ایمن و استاندارد برای دسترسی به دهانه غار
- نصب تابلوهای معرفی و هشدارهای ایمنی در طول مسیر
- آموزش جوامع محلی برای میزبانی مسئولانه از گردشگران
- تدوین برنامه جامع حفاظت از غارسنگها و اکوسیستم شکننده غار
کارشناسان گردشگری تأکید میکنند که تبدیل کهک به قطب ژئوتوریسم، نیازمند سرمایهگذاری هدفمند و برنامهریزی اصولی از سوی متولیان میراث فرهنگی، محیط زیست و گردشگری است. تنها در این صورت است که میتوان ضمن معرفی این نگین پنهان زیرزمینی به علاقهمندان داخلی و خارجی، از تخریب و آسیب به بافت حساس و میلیونها ساله آن نیز جلوگیری کرد؛ گنجینهای که میلیونها سال در سکوت کویر شکل گرفته و امروز چشمانتظار نگاهی مسئولانه است.
نظرات (0)