گروه سیاسی: انتشار بیانیه‌ای با عنوان «نه به جنگ» که به امضای جمعی از اساتید و چهره‌های نزدیک به جریان اصلاحات رسیده، موج جدیدی از انتقادات را در فضای سیاسی کشور برانگیخته است. بسیاری از استادان دانشگاه، کارشناسان سیاسی و نمایندگان سابق مجلس این اقدام را در شرایط کنونی کشور، فاقد تحلیل واقع‌بینانه و هم‌سو با جنگ روانی دشمن ارزیابی می‌کنند.

دوگانه‌ای که محل نقد است

یکی از مهم‌ترین انتقادات وارده به این بیانیه، شکل‌دهی به دوگانه «جنگ یا صلح» است. سیدمحمد حسینی، عضو هیئت علمی دانشگاه، در این زمینه می‌گوید: «هیچ فرد عاقلی طرفدار جنگ نیست، اما دوگانه جنگ یا صلح یک صورت‌بندی سیاسی است، نه یک تحلیل علمی.» به اعتقاد وی، وقتی در روایت یک بحران، آغازگر تجاوز معرفی نمی‌شود، عملاً مرز میان مهاجم و مدافع از بین می‌رود.

منتقدان می‌پرسند اگر هدف جلوگیری از جنگ است، چرا در متن بیانیه اشاره‌ای به دولت‌ها و بازیگرانی که جنگ را آغاز کردند دیده نمی‌شود؟ چرا هیچ اشاره‌ای به تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران، آن هم در شرایطی که کشور در میانه مذاکرات بود، نشده است؟

بازدارندگی؛ ابزار صلح یا مانع آن؟

حامیان این بیانیه بر مذاکره و دیپلماسی تأکید می‌کنند، اما منتقدان با اشاره به تجربه مذاکرات گذشته، این پرسش را مطرح می‌کنند که آیا صرف مذاکره توانسته مانع فشار و حمله شود؟ مهدی تقوی، استاد علوم سیاسی دانشگاه، در این باره معتقد است: «بازدارندگی نقطه مقابل صلح نیست، بلکه یکی از ابزارهای حفظ صلح است. تجربه کشورها نشان داده ضعف دفاعی بیش از قدرت دفاعی زمینه‌ساز جنگ می‌شود.»

به باور این استاد دانشگاه، حذف مؤلفه بازدارندگی از ادبیات امنیت ملی، به کاهش احتمال جنگ منجر نخواهد شد و صلح پایدار از موضع اقتدار شکل می‌گیرد.

بازی در زمین دشمن

محمدحسین کنعانی‌مقدم، کارشناس مسائل سیاسی، القای دوگانه «صلح‌طلب ـ جنگ‌طلب» را بخشی از جنگ روانی دشمن برای ایجاد شکاف در داخل کشور دانسته و تأکید می‌کند که برخی افراد آگاهانه یا ناآگاهانه در حال تکمیل پازل دشمن هستند.

قاسم جعفری، استاد دانشگاه و نماینده سابق مجلس، نیز با تأکید بر اینکه ایجاد چنین دوگانه‌هایی به دشمن کمک می‌کند، می‌گوید: «مسئله امروز کشور انتخاب میان جنگ و صلح نیست، بلکه انتخاب میان مقاومت در برابر فشار خارجی یا پذیرش صلحی است که از موضع ضعف تحمیل شود.»

محمد مهدی اسماعیلی، وزیر ارشاد دولت سیزدهم نیز با انتقاد از این دوگانه‌سازی، آن را بازی در زمین دشمن توصیف کرد و گفت جمهوری اسلامی طرفدار جنگ نیست، اما حفظ صلح و امنیت بدون اقتدار و بازدارندگی ممکن نخواهد بود.

واکنش رئیس سابق دانشگاه شریف

رسول جلیلی، رئیس سابق دانشگاه صنعتی شریف، از دیگر چهره‌هایی بود که به این بیانیه واکنش نشان داد. او با تأکید بر اینکه هیچ عاقلی به دنبال جنگ نیست، گفت: «مایه شرم است که عده‌ای در شرایط تهاجم دشمن، چنین بیانیه‌ای را منتشر می‌کنند.»

جلیلی با اشاره به جنایات دشمنان علیه ایران، پرسید: «اینها در مقابل به خاک و خون کشیدن کودکان شهید، در مقابل شهادت دانشمندان، در مقابل هجوم به کشورمان و در مقابل ترور رهبرمان چه پاسخی دارند؟ آیا ما به آمریکا حمله کردیم که الان یک عده شعار نه به جنگ می‌دهند؟»

نگاه مشترک منتقدان

نکته مشترک در اظهارات تمامی منتقدان این است که هیچ‌یک از آنان اصل صلح را رد نمی‌کنند، بلکه معتقدند بیانیه اصلاح‌طلبان با ساختن دوگانه «جنگ و صلح» و نادیده گرفتن نقش آغازگران تجاوز، تصویری ناقص از واقعیت ارائه می‌دهد. از نگاه آنان، صلح زمانی پایدار خواهد بود که بر پایه اقتدار دفاعی، بازدارندگی، دیپلماسی فعال و وحدت ملی شکل بگیرد.

مهدی تقوی نیز در بخش دیگری از اظهارات خود تأکید کرد: «این جریان متأسفانه در شرایط حساس که نیاز به وحدت است و باید مراقبت بیشتری داشته باشیم، چیزی می‌گویند که به نفع دشمن است. اصلاً مگر ما دنبال جنگ بودیم که اینها الان می‌گویند دنبال صلح باشید؟»