عملیات مرمت بخشی از بنای تاریخی‌مذهبی امامزاده قاسم (ع) در منطقه سمیران استان قزوین آغاز شد. اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان قزوین اعلام کرده است این پروژه با رویکرد حفاظت اضطراری و نجات‌بخشی بنا در دستور کار قرار گرفته تا از تشدید آسیب‌های سازه‌ای در این بنای ارزشمند جلوگیری شود.

به گفته مسئولان میراث فرهنگی، موقعیت جغرافیایی خاص سمیران و قرارگیری آن در حاشیه دره منجیل، ضرورت استحکام‌بخشی بناهای تاریخی این محدوده را دوچندان کرده است. زلزله‌خیز بودن منطقه در کنار بارش‌های سیل‌آسا و وزش بادهای شدید و مستمر، تهدیدی جدی برای پایداری سازه‌های تاریخی به شمار می‌رود و به همین دلیل اقدامات پیشگیرانه و مرمتی در این بنا اولویت یافته است.

تمرکز مرمت بر بخش الحاقی و حسینیه امامزاده

مریم مهدوی، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان قزوین با اعلام آغاز این پروژه گفت: در مرحله کنونی، مرمت بخش الحاقی و حسینیه امامزاده قاسم در دستور کار قرار دارد. این بخش‌ها به دلیل فرسودگی و آسیب‌های ناشی از عوامل طبیعی نیازمند مداخله فوری بوده‌اند.

به گفته وی، اقداماتی همچون تثبیت و حفاظت اولیه پایه تویزه‌ها، زیربندی دیوارها و عملیات دانه‌گذاری در حال انجام است. تویزه‌ها به عنوان عناصر مهم سازه‌ای در معماری طاق و پوشش‌های سنتی، نقش کلیدی در پایداری بنا دارند و هرگونه ضعف در پایه‌های آن‌ها می‌تواند به تغییر شکل طاق‌ها و بروز ترک‌های عمیق منجر شود.

مهدوی ادامه داد: در ادامه این پروژه، زدودن بخش‌های فرسوده دیوارها، بهسازی و مرمت دیوارهای نگهدارنده و پشتیبان طاق و تویزه‌ها نیز اجرا خواهد شد. این اقدامات به صورت مرحله‌ای و بر اساس اصول حفاظت و مرمت بناهای تاریخی پیش می‌رود تا ضمن حفظ اصالت معماری بنا، استحکام لازم نیز تامین شود.

اعتبار ۱۶ میلیارد ریالی برای جلوگیری از تشدید آسیب‌ها

مدیرکل میراث فرهنگی قزوین اعتبار اختصاص یافته به این مرحله از مرمت را حدود ۱۶ میلیارد ریال عنوان کرد که از محل اعتبارات ملی تملک دارایی‌های سرمایه‌ای تامین شده است. وی تاکید کرد هدف اصلی این هزینه‌کرد، جلوگیری از گسترش آسیب‌ها و تثبیت وضعیت فعلی بنا پیش از ورود به فصل بارندگی و تشدید فرسایش است.

کارشناسان میراث فرهنگی معتقدند مرمت اضطراری در بناهای تاریخی مناطق پرخطر، کم‌هزینه‌تر و موثرتر از بازسازی پس از تخریب است. زیربندی دیوارها و تثبیت پی‌ها، به ویژه در بناهای خشتی و آجری که در معرض رطوبت و رانش قرار دارند، می‌تواند عمر سازه را برای دهه‌ها افزایش دهد. در امامزاده قاسم نیز همین رویکرد دنبال می‌شود تا سازه در برابر نیروهای جانبی ناشی از زمین‌لرزه و فشار باد مقاوم‌تر شود.

جایگاه تاریخی و مذهبی امامزاده قاسم سمیران

بنای امامزاده قاسم (ع) یکی از کهن‌ترین و مهم‌ترین آثار مذهبی استان قزوین به شمار می‌رود. این بنا از جمله آثار برجای مانده از قرون اولیه اسلامی است و در شمار مهمترین زیارتگاه‌های منطقه سمیران قرار دارد. ساختار آن از چند فضای به هم پیوسته تشکیل شده که در طول دوره‌های مختلف تاریخی شکل گرفته و توسعه یافته است.

اهمیت این مجموعه تنها از نظر مذهبی نیست؛ به لحاظ وسعت نیز پس از قلعه تاریخی سمیران، بزرگترین اثر منطقه محسوب می‌شود و همین ویژگی آن را به یکی از کانون‌های مهم گردشگری مذهبی و تاریخی در شمال استان قزوین تبدیل کرده است.

منطقه سمیران به دلیل قرارگیری قلعه سمیران، امامزاده‌ها و روستاهای تاریخی، همواره مورد توجه پژوهشگران تاریخ و گردشگران بوده است. با این حال، پراکندگی آثار و قرارگیری آن‌ها در بافت کوهستانی و در معرض عوامل فرساینده طبیعی، نگهداری مستمر آن‌ها را ضروری می‌سازد. آغاز مرمت امامزاده قاسم را می‌توان گامی در راستای صیانت از هویت تاریخی منطقه و تقویت ظرفیت گردشگری زیارتی قزوین دانست.

انتظار می‌رود با تکمیل مرحله نخست مرمت شامل تثبیت تویزه‌ها و بهسازی دیوارهای پشتیبان، مرحله بعدی حفاظت شامل ساماندهی پوشش‌ها، مرمت تزئینات و بهبود شرایط محیطی پیرامون بنا نیز در برنامه قرار گیرد؛ اقدامی که می‌تواند ضمن حفظ این میراث قرون اولیه اسلامی، زمینه حضور ایمن‌تر زائران و بازدیدکنندگان را نیز فراهم کند.