رونمایی اپل از نخستین آیفون تاشوی خود، هیجان زیادی در میان علاقه‌مندان فناوری ایجاد کرد، اما این هیجان برای گروهی از کاربران با نگرانی همراه شده است. محصول جدید که با نام iPhone Duo و برچسب قیمت ۱۹۹۹ دلار معرفی شده، از سوی برخی کاربران چپ‌دست به دلیل طراحی یک‌سویه خود مورد انتقاد قرار گرفته است؛ طراحی‌ای که به گفته آن‌ها کار با گوشی را برای افرادی که گوشی را با دست چپ نگه می‌دارند دشوار و حتی در مواردی غیرممکن می‌کند.

آیفون Duo؛ بزرگ‌ترین تغییر ظاهری در تاریخ آیفون

به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان به نقل از California Post، اپل آیفون Duo را بزرگ‌ترین تحول در طراحی ظاهری آیفون از زمان عرضه نخستین نسل آن توصیف کرده است. این دستگاه به بزرگ‌ترین نمایشگر داخلی به کار رفته در یک آیفون مجهز است؛ نمایشگری ۷.۶ اینچی در داخل که هنگام باز شدن تجربه‌ای نزدیک به تبلت ارائه می‌دهد و یک نمایشگر بیرونی ۵.۴ اینچی برای استفاده روزمره در حالت بسته.

وزن دستگاه کمی بیش از ۲۲۷ گرم اعلام شده و اپل تأکید دارد که در حالت تاشده، فرم «جمع‌وجور و خوش‌دست» دارد و به لطف ضخامت کنترل‌شده، به‌راحتی در جیب جای می‌گیرد. این شرکت همچنین می‌گوید برای دسترسی راحت‌تر، کنترل‌های اصلی دستگاه به لبه کناری منتقل شده‌اند؛ تصمیمی که در نگاه اول منطقی به نظر می‌رسد اما در عمل نقطه آغاز انتقادها بوده است.

ریشه نارضایتی کاربران چپ‌دست کجاست؟

برخلاف آیفون‌های معمولی که نوار ناوبری و دکمه‌های کنترلی عمدتاً در بالا یا پایین صفحه قرار دارند، در Duo بسیاری از عناصر کنترلی در یک سمت بدنه جانمایی شده‌اند. مهم‌ترین آن‌ها حسگر اثر انگشت Touch ID است که در این مدل جایگزین Face ID شده و با دکمه کناری ادغام شده است.

این چیدمان برای کاربران راست‌دست کاملاً ارگونومیک است، اما برای کاربرانی که عادت دارند گوشی را با دست چپ نگه دارند و با انگشت شست چپ با آن کار کنند، دسترسی به این دکمه‌ها و نمایشگر بیرونی و حتی جانمایی دوربین‌ها می‌تواند آزاردهنده باشد. نکته‌ای که به سرعت در شبکه‌های اجتماعی بازتاب پیدا کرد.

یکی از کاربران ردیت در این باره نوشت: «آیا کاربران چپ‌دست دیگری هم هستند که فقط با دست چپ با گوشی کار می‌کنند؟ خیلی دوست دارم این گوشی را بخرم، اما احساس می‌کنم اپل هیچ حالت اختصاصی برای ما در نظر نگرفته است.»

کاربر دیگری در یوتیوب با اشاره به ریشه سخت‌افزاری مشکل تأکید کرد: «این فقط یک موضوع نرم‌افزاری نیست. دکمه Touch ID، نمایشگر خارجی، دوربین‌ها... اپل باید یک نسخه آینه‌ای و معکوس برای چپ‌دست‌ها تولید می‌کرد تا تجربه‌ای برابر با راست‌دست‌ها داشته باشیم.»

برخی دیگر پا را فراتر گذاشته و این طراحی را مصداق تبعیض دانسته‌اند. یکی از کاربران نوشت: «من چپ‌دست هستم و نمی‌خواهم برای استفاده راحت، گوشی را برعکس در دست بگیرم، حتی اگر مشکل با نرم‌افزار تا حدی حل شود.»

نگرانی‌های جدی درباره دسترسی‌پذیری

بحث فقط بر سر راحتی کاربران چپ‌دست نیست. شماری از کاربران به موضوع فراگیرتر دسترسی‌پذیری اشاره کرده‌اند. یکی از آن‌ها پرسیده است: «آن‌ها چگونه می‌خواهند دسترسی را برای همه ممکن کنند؟ اگر کسی سکته کرده باشد یا به هر دلیلی نتواند از دست راست استفاده کند، تکلیف چیست؟»

این پرسش از آن جهت اهمیت دارد که حدود ۱۰ درصد جمعیت جهان چپ‌دست هستند، اما علاوه بر آن، شمار قابل توجهی از افراد به دلیل آسیب، معلولیت یا شرایط موقت، ناچار به استفاده از دست غیرغالب خود هستند. از این منظر، طراحی متقارن یا قابل تنظیم، یک امتیاز لوکس نیست، بلکه یک ضرورت برای طراحی فراگیر محسوب می‌شود.

اپل در واکنش اولیه اعلام کرده که iPhone Duo مانند سایر محصولات این شرکت از مجموعه کاملی از ابزارهای دسترسی‌پذیری پشتیبانی می‌کند؛ ابزارهایی برای نیازهای بینایی، حرکتی، شنوایی، گفتاری و شناختی از جمله AssistiveTouch، Switch Control، Voice Control و ردیابی چشم. با این حال، منتقدان می‌گویند هیچ‌کدام از این قابلیت‌های نرم‌افزاری نمی‌تواند به طور کامل محدودیت جانمایی فیزیکی دکمه‌ها و نمایشگرها را جبران کند.

تجربه اولیه منتقدان؛ باریک، سبک و کم‌حجم‌تر از رقبا

با وجود انتقادهای مطرح‌شده در فضای مجازی، تجربه‌های اولیه روزنامه‌نگارانی که به صورت حضوری با نمونه اولیه Duo کار کرده‌اند، نسبتاً مثبت بوده است. برایان ایکس. چن، نویسنده بخش فناوری‌های مصرفی نیویورک تایمز، دستگاه را در حالت باز «بسیار باریک» توصیف کرده و گفته در حالت بسته تقریباً به اندازه یک گذرنامه است و در مقایسه با سایر گوشی‌های تاشویی که تاکنون آزمایش کرده، فضای کمتری در جیب اشغال می‌کند و حس حجیم بودن کمتری دارد.

این بازخورد نشان می‌دهد اپل از نظر مهندسی و کیفیت ساخت، محصولی رقابتی عرضه کرده، اما آزمون اصلی زمانی فرا می‌رسد که کاربران واقعی با عادات متنوع، دستگاه را در زندگی روزمره به کار بگیرند.

گوشی‌های تاشو هنوز در حاشیه بازار

بر اساس داده‌های مؤسسه تحقیقاتی IDC که نیویورک تایمز به آن استناد کرده، گوشی‌های تاشو همچنان سهمی کمتر از ۲ درصد از فروش جهانی موبایل را در اختیار دارند. با این حال، همین مؤسسه پیش‌بینی می‌کند که ورود اپل به این بازار که همواره به عنوان موتور محرک تقاضا شناخته می‌شود، بتواند علاقه عمومی به گوشی‌های تاشو را افزایش دهد و به رشد فروش این دسته در سال جاری میلادی کمک کند.

برخی تحلیلگران معتقدند اگر iPhone Duo بتواند تجربه نرم‌افزاری یکپارچه iOS را با فرم تاشو ترکیب کند، حتی با قیمت بالای ۱۹۹۹ دلاری، می‌تواند استاندارد جدیدی برای این بازار نوظهور تعریف کند؛ مشروط بر آنکه اپل برای نگرانی‌های ارگونومیک نیز راه‌حلی ارائه دهد.

آیا مشکل واقعاً جدی است؟

باید توجه داشت که همه افراد چپ‌دست الزاماً با دست چپ با گوشی کار نمی‌کنند؛ بسیاری از آن‌ها به دلیل عادت یا طراحی غالب ابزارها، استفاده از دست راست را برای کار با موبایل آموخته‌اند. همچنین بخش بزرگی از بحث‌های فعلی جنبه نظری دارد، چرا که هنوز عموم کاربران فرصت آزمایش iPhone Duo را نداشته‌اند.

این گوشی قرار است در تاریخ ۲۳ اکتبر (۱ آبان) به بازار عرضه شود و پیش‌سفارش آن از ۱۶ اکتبر آغاز خواهد شد. تا این لحظه اپل هیچ حالت نرم‌افزاری یا سخت‌افزاری ویژه‌ای برای کاربران چپ‌دست معرفی نکرده و مشخص نیست آیا در به‌روزرسانی‌های بعدی، امکان جابه‌جایی نوار ناوبری یا تنظیم حساسیت دکمه کناری برای استفاده با دست چپ فراهم خواهد شد یا خیر.

آنچه مسلم است، اپل که همواره بر طراحی انسان‌محور و دسترسی‌پذیری تأکید داشته، اکنون با آزمونی جدی در زمینه طراحی فراگیر روبه‌رو است؛ آزمونی که نتیجه آن می‌تواند رضایت ۱۰ درصد از جمعیت چپ‌دست و میلیون‌ها کاربر دارای محدودیت حرکتی را تعیین کند.