نشست آغاز به کار هیئت مؤسس انجمن شهابسنگشناسی با حضور جمعی از استادان، پژوهشگران و متخصصان دانشگاههای مختلف کشور به میزبانی دانشگاه شهید بهشتی برگزار شد؛ نشستی که در آن بر لزوم ایجاد یک تشکل علمی منسجم برای توسعه مطالعات شهابسنگها به عنوان یک ضرورت ملی تأکید شد.
خلأ علمی که باید پر شود
فریبرز مسعودی، رئیس مرکز گوهرشناسی و رئیس پارک علم و فناوری دانشگاه شهید بهشتی، در این نشست با ابراز خرسندی از شکلگیری انجمن گفت: حضور پژوهشگران و استادان برجسته در این جمع، نویدبخش شروعی قدرتمند برای فعالیت انجمن است.
وی با اشاره به وجود خلأ در حوزه شهابسنگشناسی تصریح کرد: همانگونه که در برخی گرایشهای علمی با کمبود ساختارهای تخصصی مواجه هستیم، در حوزه شهابسنگ نیز چنین خلأیی طی سالهای گذشته مانع از رشد متناسب با ظرفیتهای کشور شده است.
مسعودی با یادآوری پیشینه علمی کشور در این زمینه افزود: ایران از متخصصان توانمند کانیشناسی و سنگشناسی برخوردار است و دانش رسمی این حوزه حدود ۷۰ سال سابقه دارد که البته پیشینه واقعی آن فراتر از این رقم است. این سرمایه علمی میتواند به طور تخصصی در خدمت شناسایی، ردهبندی، مطالعه دقیق و حتی ساماندهی مباحث مربوط به تجارت شهابسنگها قرار گیرد و انجمن تازهتأسیس حلقه اتصال این ظرفیتهای پراکنده خواهد بود.
رئیس پارک علم و فناوری دانشگاه شهید بهشتی، شکلگیری انجمن را آغاز یک حرکت جدید توصیف کرد و ضمن قدردانی از تلاشهای چندین ساله فعالان این حوزه گفت: راهاندازی انجمنهای علمی به ویژه در شرایط کنونی با محدودیتهای متعددی همراه است و اینکه بتوان این ضرورت را به عنوان یک نیاز ملی مطرح کرد و مسئولان ذیربط را برای همراهی متقاعد ساخت، خود کار دشواری بوده که به ثمر نشستن آن قابل تقدیر است.
مسیر قانونی تأسیس انجمن
شهریار محمودی، عضو هیئت علمی دانشگاه خوارزمی و متخصص سنگشناسی، دیگر سخنران این نشست بود که ضمن تشکر از میزبانی دانشگاه شهید بهشتی و حضور استادان دانشگاههای تهران، اصفهان، ارومیه، تبریز و کرمان، تأکید کرد انجمن شهابسنگشناسی بر اساس یک نیاز واقعی و به ابتکار جمعی از استادان و در پاسخ به مطالبه عمومی برای شناخت بهتر شهابسنگها شکل گرفته است.
وی درباره روند قانونی تأسیس انجمنهای علمی توضیح داد: نخستین الزام، کسب موافقت وزارت علوم، تحقیقات و فناوری است. بر اساس ضوابط، برای تأسیس هر انجمن علمی حداقل ۱۴ عضو هیئت علمی با مرتبه دانشیاری یا استادی از دانشگاههای مختلف باید مشارکت داشته باشند و اساسنامه پس از تدوین، در هیئت انجمنهای علمی کشور در وزارت علوم بررسی و تصویب شود.
محمودی خاطرنشان کرد: جلسه امروز هیئت مؤسس با همین هدف برگزار شده تا اساسنامه پیشنهادی مورد بررسی و تأیید اعضا قرار گیرد و صورتجلسه تأسیس به امضا برسد. پس از آن، پیگیری مراحل اداری و قانونی برای ثبت و آغاز به کار رسمی انجمن دنبال خواهد شد.
وی ابراز امیدواری کرد این تشکل بتواند به مرجع علمی اصلی برای توسعه آموزش، پژوهش و فعالیتهای تخصصی در حوزه شهابسنگها در کشور تبدیل شود.
از رتبه دوم جهانی تا تأسیس دو موزه تخصصی
حجت کمالی، پژوهشگر با ۲۲ سال سابقه فعالیت در حوزه شهابسنگ، با تشریح دستاوردهای پژوهشهای انجامشده گفت: نتایج این تحقیقات به ارتقای جایگاه ایران در ثبت جهانی شهابسنگها منجر شده، به گونهای که کشورمان در سال ۲۰۱۶ بر اساس فعالیتهای مستند، به رتبه دوم جهان در این زمینه دست یافت و رکوردهایی نیز به ثبت رسید.
وی افزود: بخشی از این دستاوردها در قالب راهاندازی دو مجموعه موزهای متبلور شده است؛ نخستین موزه در تیرماه ۱۳۹۸ در برج آزادی تهران با نمایش بیش از ۲۰۰ قطعه شهابسنگ ثبتشده افتتاح شد و دومین مجموعه نیز در آذرماه ۱۴۰۳ با محوریت جواهرات و شهابسنگها راهاندازی شد. هدف از ایجاد این موزهها، معرفی ارزش علمی اجرام فرازمینی و افزایش آشنایی جامعه با این حوزه بوده است.
ضرورت ساماندهی بازار و صیانت از ارزش علمی
کمالی با اشاره به شکلگیری بازار خرید و فروش شهابسنگ در دو دهه اخیر گفت: در کنار توسعه علاقهمندی عمومی، برخی نابسامانیها نیز پدید آمد و در مواردی مسیر علمی این حوزه از ریل اصلی خود فاصله گرفت. به همین دلیل ضروری بود که فعالان دانشگاهی و پژوهشگران در کنار یکدیگر قرار گیرند تا فعالیتها از این پس به شکل اصولی و علمی دنبال شود.
وی از اعلام آمادگی استادان دانشگاههای مختلف از جمله دانشگاه اصفهان برای همکاری قدردانی کرد و مهمترین اولویت پیشرو را ایجاد زیرساخت پژوهشی منسجم دانست و گفت: راهاندازی آزمایشگاه تخصصی شهابسنگ و مرکز پژوهشی و آموزشی مرتبط، امکان تجمیع آزمایشها و مطالعاتی را که تاکنون به صورت پراکنده در آزمایشگاههای مختلف انجام میشد، فراهم میکند.
این پژوهشگر با اشاره به ارزش اقتصادی شهابسنگها اظهار کرد: قیمت این اجرام در بازار جهانی از حدود یک دلار آغاز میشود و در نمونههای کمیاب، به ویژه شهابسنگهای با منشأ مریخی، به ارقام بسیار بالایی میرسد. هرچند وجود بازار میتواند انگیزهبخش باشد، اما نباید اجازه داد ملاحظات تجاری، ارزش علمی بیبدیل این نمونهها را تحتالشعاع قرار دهد.
شهابسنگ؛ تنها نمونه مستقیم فرازمینی در دسترس پژوهشگران
کمالی شهابسنگها را مهمترین و در واقع تنها مواد فرازمینی دانست که به صورت مستقیم در اختیار دانشمندان قرار میگیرد و گفت: مطالعه این اجرام اطلاعات ارزشمندی درباره ترکیب سیارات، نحوه شکلگیری منظومه شمسی و حتی ساختار کیهان در اختیار پژوهشگران قرار میدهد.
وی تأکید کرد: با وجود ظرفیت گسترده کشور، این بخش از مطالعات تاکنون به اندازه شایسته مورد توجه قرار نگرفته و توسعه تحقیقات علمی در زمینه شهابسنگشناسی میتواند یک جهش علمی مهم برای ایران رقم بزند. امید است فعالیت انجمن جدید، نقطه آغاز یک حرکت منسجم، دقیق و هدفمند باشد که با همکاری دانشگاهها و متخصصان از ایران آغاز شده و جایگاه علمی کشور را در این حوزه بیش از پیش ارتقا دهد.
نظرات (0)