روسیه و چین گام جدیدی برای هوشمندسازی لجستیک فرامرزی برداشته‌اند. وزارت حمل‌ونقل روسیه اعلام کرده است که در حال مذاکره با طرف چینی برای ایجاد یک کریدور ویژه تردد کامیون‌های بدون راننده میان دو کشور است؛ طرحی که در صورت اجرا می‌تواند هزینه‌ها و زمان حمل کالا در بزرگ‌ترین مرز زمینی جهان را به شکل چشمگیری کاهش دهد.

مذاکرات مسکو و پکن برای کریدور خودران

آندری نیکیتین، وزیر حمل‌ونقل روسیه روز دوشنبه در جریان سخنرانی خود در ماراتن آموزشی «دانش اول» که در حاشیه مجمع بین‌المللی جوانان برگزار شد، از آغاز رایزنی‌ها با چین برای تعریف یک مسیر اختصاصی کامیون‌های خودران خبر داد. به گفته او، دو طرف در حال بررسی جزئیات فنی، حقوقی و زیرساختی این مسیر هستند.

نیکیتین تاکید کرد: «ما در حال حاضر در حال بحث درباره مسیر بدون راننده به چین هستیم و قطعا این پروژه را با همکاران چینی خود اجرا خواهیم کرد.» این اظهارات نشان می‌دهد که پروژه از مرحله ایده عبور کرده و وارد فاز مذاکرات اجرایی شده است.

همکاری حمل‌ونقلی میان روسیه و چین در سال‌های اخیر به طور مستمر گسترش یافته و دو کشور علاوه بر توسعه خطوط ریلی و جاده‌ای، به دنبال بهره‌گیری از فناوری‌های نوین برای افزایش ظرفیت ترانزیت و کاهش وابستگی به نیروی انسانی در مسیرهای طولانی و شرایط آب‌وهوایی سخت هستند.

تجربه موفق با قزاقستان به عنوان الگو

وزیر حمل‌ونقل روسیه در بخش دیگری از سخنان خود به تجربه پیشین این کشور در حوزه کامیون‌های خودران اشاره کرد و یادآور شد که در پایان مه سال جاری، نخستین عملیات حمل‌ونقل مرزی با استفاده از کامیون‌های بدون راننده میان روسیه و قزاقستان با موفقیت انجام شد.

این عملیات به عنوان یک آزمون میدانی مهم، توانست قابلیت‌های فنی ناوگان خودران در عبور از گذرگاه‌های مرزی، طی مسافت طولانی و رعایت پروتکل‌های گمرکی و ایمنی را محک بزند. موفقیت این پروژه، اکنون به عنوان الگویی برای توسعه مسیر مشابه با چین مورد استفاده قرار می‌گیرد و به دو کشور کمک می‌کند تا چالش‌های مشترک از جمله استانداردسازی ارتباطات خودرو به زیرساخت، نقشه‌برداری دقیق و مدیریت ناوگان در شرایط مرزی را سریع‌تر حل کنند.

همکاری فراتر از جاده؛ از کریدور زمینی تا مسیر دریای شمال

طرح کامیون‌های بدون راننده تنها بخشی از پازل همکاری گسترده‌تر مسکو و پکن در حوزه حمل‌ونقل است. به گفته مقام‌های روس، تعمیق همکاری با چین در همه حوزه‌ها از جمله ترانزیت، لجستیک و کشتیرانی در دستور کار قرار دارد.

در همین راستا، رومن چیکوشوف، معاون وزیر تجارت و صنعت روسیه روز یکشنبه اعلام کرد که این کشور در حال مذاکره با چین و هند برای همکاری در زمینه کشتیرانی در امتداد مسیر دریای شمال است. این مسیر که از آب‌های قطب شمال عبور می‌کند، به دلیل ذوب یخ‌ها و کوتاه شدن مسافت میان آسیا و اروپا، اهمیت راهبردی فزاینده‌ای یافته و روسیه به دنبال توسعه بنادر، ناوگان یخ‌شکن و زیرساخت‌های پشتیبانی آن با شرکای آسیایی خود است.

چرا کامیون‌های خودران برای تجارت روسیه و چین مهم است؟

راه‌اندازی ناوگان کامیون‌های خودران در مسیر روسیه و چین می‌تواند چندین مزیت کلیدی به همراه داشته باشد:

  • کاهش هزینه و افزایش بهره‌وری: حذف نیاز به استراحت اجباری راننده، امکان حرکت ۲۴ ساعته ناوگان و کاهش هزینه‌های نیروی انسانی، قیمت تمام‌شده حمل هر تن کالا را پایین می‌آورد.
  • افزایش ایمنی: سامانه‌های هوش مصنوعی، حسگرهای لیدار و رادار و ارتباطات ماهواره‌ای می‌توانند خطای انسانی را که عامل اصلی تصادفات جاده‌ای است، به حداقل برسانند، به‌ویژه در جاده‌های طولانی سیبری و مناطق مرزی.
  • سرعت در ترانزیت فرامرزی: یکپارچه‌سازی سامانه‌های گمرکی دیجیتال با ناوگان خودران، زمان توقف در مرزها را کاهش داده و زنجیره تامین میان دو اقتصاد بزرگ اوراسیا را روان‌تر می‌کند.
  • تاب‌آوری در شرایط سخت: کامیون‌های خودران برای فعالیت در دماهای بسیار پایین، کولاک و دید محدود بهینه‌سازی می‌شوند و می‌توانند خلاء کمبود راننده در مسیرهای کم‌تردد را پر کنند.

با این حال، کارشناسان معتقدند اجرای این طرح مستلزم هماهنگی‌های دقیق در حوزه‌هایی مانند قوانین تردد بین‌المللی خودروهای خودران، بیمه و مسئولیت تصادفات، استانداردهای ارتباطی نسل پنجم و پوشش سراسری ناوبری ماهواره‌ای است. ایجاد زیرساخت‌های کنار جاده‌ای از جمله ایستگاه‌های کنترل، مراکز پایش از راه دور و شبکه شارژ و سوخت‌رسانی هوشمند نیز پیش‌نیاز این تحول خواهد بود.

در مجموع، مذاکرات جاری میان مسکو و پکن نشان می‌دهد که حمل‌ونقل بدون راننده از یک پروژه آزمایشی به یک راهبرد بلندمدت برای بازتعریف کریدورهای تجاری اوراسیا تبدیل شده است. در صورت نهایی شدن توافق، این کریدور می‌تواند نه‌تنها تجارت دوجانبه روسیه و چین را متحول کند، بلکه الگویی برای توسعه شبکه‌ای از جاده‌های هوشمند در سراسر قاره آسیا باشد.