رئیس مرکز آمار و اطلاعات وزارت جهاد کشاورزی اعلام کرد دقت آمار در حوزه طیور گوشتی کشور به بیش از ۹۰ درصد رسیده است؛ دستاوردی که به گفته او نتیجه یکپارچه‌سازی گسترده سامانه‌های دولتی، مشارکت بهره‌برداران و استفاده از فناوری‌های نوین تحلیل داده در طول ۲۰ ماه گذشته است.

حسین آهنی با تشریح اقدامات این وزارتخانه در حوزه تحول دیجیتال و مدیریت داده گفت: وزارت جهاد کشاورزی در ۲۰ ماه اخیر گام‌های اساسی برای یکپارچه‌سازی سامانه‌ها و طراحی داشبوردهای مدیریتی مبتنی بر هوش تجاری و هوش مصنوعی برداشته است و امروز آثار این هوشمندسازی در دقیق‌تر شدن آمار و پایش مستمر زنجیره تولید به‌وضوح دیده می‌شود.

۱۷ ماه فعالیت یکپارچه در زنجیره طیور گوشتی

به گفته آهنی، یکی از مهم‌ترین پروژه‌های اجرا شده در این مدت، یکپارچه‌سازی سامانه‌های مختلف در زنجیره طیور گوشتی بوده است. در این طرح، با مشارکت فعال بهره‌برداران و اتصال همه سامانه‌های دولتی و منابع اطلاعاتی مرتبط، بستری واحد برای ثبت، تبادل و تحلیل داده‌ها ایجاد شد.

وی افزود: این سامانه یکپارچه حدود ۱۷ ماه است که به‌طور کامل زیر بار رفته و در حال بهره‌برداری است و اکنون تمام تولیدکنندگان و مدیران بخش بر مبنای یک آمار واحد و قابل اتکا صحبت و تصمیم‌گیری می‌کنند. به عبارت دیگر، پراکندگی آماری و تعدد روایت‌ها از میزان تولید که پیش از این چالش‌برانگیز بود، تا حد زیادی برطرف شده است.

چگونه دقت آمار به بیش از ۹۰ درصد رسید؟

رئیس مرکز آمار و اطلاعات وزارت جهاد کشاورزی تاکید کرد که راز دستیابی به دقت بالای ۹۰ درصدی، تطبیق هوشمند داده‌ها و بستن حفره‌های سیستمی بوده است. او توضیح داد: با تطبیق داده‌های تولید، رفتار بازار و میزان نهاده‌های مصرفی، عملاً امکان راستی‌آزمایی متقابل اطلاعات فراهم شد.

به گفته وی، وقتی سه ضلع اصلی زنجیره شامل آمار تولید، عرضه در بازار و مصرف نهاده‌ها با یکدیگر همخوانی داشته باشند و یکدیگر را پوشش دهند، خطای آماری به حداقل می‌رسد. این همپوشانی باعث شده است که آمار طیور گوشتی کشور امروز از اعتبار بالایی برخوردار باشد و بتوان با اتکای بیشتری برای تنظیم بازار و برنامه‌ریزی تولید تصمیم گرفت.

  • تطبیق داده‌های تولید و مصرف نهاده برای شناسایی مغایرت‌ها و جلوگیری از ثبت اطلاعات نادرست
  • تحلیل رفتار بازار به عنوان شاخصی برای سنجش صحت آمار تولید اظهارشده
  • مسدودسازی حفره‌های سیستمی که پیش‌تر امکان ثبت دوگانه یا ناقص اطلاعات را فراهم می‌کرد
  • مشارکت مستقیم بهره‌برداران در فرآیند ثبت اطلاعات و ایجاد شفافیت از مزرعه تا کشتارگاه

رصد هوشمند نهاده‌ها از بندر تا نقطه فروش

آهنی بخش دیگری از هوشمندسازی را مربوط به رصد و پایش نهاده‌های دامی عنوان کرد و گفت: در حال حاضر تمام فرآیند ورود نهاده از بندر تا زمان فروش به‌صورت هوشمند و لحظه‌ای رصد می‌شود.

وی تصریح کرد: اطلاعات مربوط به هر محموله نهاده شامل صاحب کالا، نام کشتی، میزان تناژ، زمان پهلوگیری و حتی ساعات تخلیه روزانه به تفکیک ثبت و پایش می‌شود. این سطح از جزئیات اجازه می‌دهد تا هرگونه اختلال احتمالی در تامین یا توزیع نهاده به‌سرعت شناسایی شود و پیش از آنکه بر تولید اثر بگذارد، اقدامات اصلاحی صورت گیرد.

این مقام مسئول خاطرنشان کرد که چنین پایش دقیقی نقش مهمی در پایداری تولید و جلوگیری از نوسانات مقطعی بازار مرغ دارد، چرا که نهاده مهم‌ترین و پرهزینه‌ترین بخش تولید طیور گوشتی محسوب می‌شود و هرگونه وقفه در تامین آن می‌تواند جوجه‌ریزی و عرضه نهایی را با چالش مواجه کند.

چرا آمار دقیق طیور برای امنیت غذایی حیاتی است؟

طیور گوشتی به‌ویژه مرغ، یکی از اصلی‌ترین منابع پروتئین ارزان و در دسترس خانوارهای ایرانی است و هرگونه خطا در برآورد تولید آن می‌تواند برنامه‌ریزی برای تامین، ذخیره‌سازی، واردات نهاده و تنظیم قیمت را مختل کند. آمار دقیق و به‌روز، پیش‌نیاز اصلی برای تصمیم‌گیری‌هایی مانند تعیین میزان جوجه‌ریزی ماهانه، مدیریت ذخایر استراتژیک، پیش‌بینی نیاز بازار در مناسبت‌ها و جلوگیری از مازاد یا کمبود عرضه است.

کارشناسان معتقدند یکپارچه‌سازی سامانه‌ها و اتکا به داشبوردهای مبتنی بر هوش تجاری، نه‌تنها شفافیت را افزایش می‌دهد بلکه امکان پیش‌بینی و هشدار زودهنگام را نیز فراهم می‌کند. به عنوان مثال، اگر داده‌های جوجه‌ریزی با میزان مصرف دان و الگوی کشتار همخوانی نداشته باشد، سامانه می‌تواند به‌صورت خودکار هشدار مغایرت صادر کند و مدیران را به بررسی میدانی وادارد.

همچنین دسترسی به آمار واحد و مورد توافق همه ذی‌نفعان، از تولیدکنندگان و تشکل‌ها گرفته تا مدیران دولتی و فعالان بازار، به کاهش تنش‌های رسانه‌ای و گمانه‌زنی‌های غیرکارشناسی درباره کمبود یا وفور تولید کمک می‌کند و فضای تصمیم‌گیری را منطقی‌تر و آرام‌تر می‌سازد.

گام بعدی؛ توسعه داشبوردهای مدیریتی و تعمیم الگو به سایر زنجیره‌ها

رئیس مرکز آمار و اطلاعات وزارت جهاد کشاورزی ابراز امیدواری کرد که تجربه موفق زنجیره طیور گوشتی به سایر زنجیره‌های مهم بخش کشاورزی از جمله تخم‌مرغ، گوشت قرمز، لبنیات و محصولات زراعی نیز تعمیم داده شود. به گفته او، توسعه داشبوردهای مدیریتی هوشمند و تعمیق تحلیل‌های مبتنی بر هوش مصنوعی می‌تواند به مدیریت کلان امنیت غذایی کشور کمک کند و وزارت جهاد را از مدیریت واکنشی به سمت مدیریت پیش‌نگر و مبتنی بر داده سوق دهد.

وی در پایان تاکید کرد که تداوم مشارکت بهره‌برداران، به‌روزرسانی مستمر سامانه‌ها و آموزش کاربران برای ثبت صحیح اطلاعات، شرط پایداری این دستاورد است و بدون همراهی زنجیره تولید، دقت آماری به‌تنهایی تضمین نخواهد شد.