شبکه خبری سیانان در گزارشی از اختلاف دیدگاه تهران و واشنگتن درباره دستور کار مذاکرات احتمالی آینده خبر داد؛ اختلافی که به گفته منابع آگاه، بازگشت دو طرف به میز گفتوگو را با پیچیدگی تازهای روبهرو کرده است.
بر اساس این گزارش، مقامهای دولت دونالد ترامپ در گفتوگوهای خصوصی با نمایندگان کشورهای حاشیه خلیج فارس اعلام کردهاند که اولویت اصلی آمریکا در هرگونه مذاکره آتی با ایران، تمرکز مجدد بر برنامه هستهای تهران است و نه موضوع بازگشایی یا مدیریت تنگه هرمز.
تأکید واشنگتن بر پرونده هستهای
به روایت سیانان، پیام واشنگتن به واسطههای منطقهای این بوده که کاخ سفید میخواهد مذاکرات احتمالی آینده، «هستهایمحور» باشد. این موضع در حالی مطرح میشود که دولت آمریکا به تازگی اعلام کرده به جای اتکای گسترده به گزینه نظامی، قصد دارد فشار اقتصادی و تحریمها علیه ایران را تشدید کند و از این مسیر تهران را به امتیازدهی در پرونده هستهای وادار سازد.
منابع مورد استناد سیانان گفتهاند مقامهای آمریکایی در این رایزنیها تصریح کردهاند که مسئله تنگه هرمز نباید دستور کار اصلی مذاکرات دوجانبه را تحتالشعاع قرار دهد و تمرکز باید بر ابعاد برنامه هستهای ایران باقی بماند.
پیششرط تهران؛ حل بحران تنگه هرمز و رفع محاصره بنادر
در نقطه مقابل، نمایندگان ایران به طرفهای منطقهای اعلام کردهاند که تهران تنها پس از حلوفصل مسئله تنگه هرمز حاضر به گفتوگو درباره برنامه هستهای خواهد بود. به گفته این منابع، از نگاه ایران «حل مسئله تنگه هرمز» شامل رفع محاصره اعمالشده از سوی آمریکا علیه بنادر ایران نیز میشود.
این شرطگذاری نشان میدهد تهران موضوع هرمز را نه یک مسئله حاشیهای، بلکه پیششرط ورود به هرگونه مذاکره محتوایی درباره فعالیتهای هستهای میداند و تا زمانی که محدودیتها و فشارهای مرتبط با آبراه راهبردی خلیج فارس برطرف نشود، حاضر به ورود به گفتوگوهای هستهای نخواهد بود.
اهمیت راهبردی تنگه هرمز در معادله مذاکرات
تنگه هرمز همچنان یکی از اصلیترین محورهای تنش میان ایران و آمریکا به شمار میرود. این آبراه باریک اما حیاتی، مسیر عبور حدود ۲۵ درصد از تجارت جهانی نفت و نزدیک به ۲۰ درصد از تجارت جهانی گاز طبیعی مایع (الانجی) است و هرگونه اختلال در تردد کشتیها یا ناامنی در آن میتواند پیامدهای فوری و گستردهای برای بازار جهانی انرژی، قیمت نفت و امنیت عرضه سوخت داشته باشد.
همین جایگاه ژئواقتصادی باعث شده است که کشورهای حاشیه خلیج فارس با حساسیت ویژهای تحولات مربوط به هرمز را دنبال کنند و نقش میانجی یا منتقلکننده پیام میان تهران و واشنگتن را ایفا کنند. اکنون روشن شده است که همین کشورها مخاطب پیامهای متفاوت دو طرف بودهاند؛ واشنگتن بر هستهای اصرار دارد و تهران بر هرمز.
تغییر راهبرد آمریکا؛ از فشار نظامی به فشار اقتصادی
گزارش سیانان در شرایطی منتشر شده که دولت آمریکا اخیراً تأکید کرده به جای ادامه استفاده گسترده از ابزار نظامی، سیاست تشدید فشار اقتصادی و تحریمها علیه ایران را در پیش خواهد گرفت. این تغییر لحن، هرچند به معنای کاهش تهدیدهای نظامی تعبیر شده، اما از منظر تهران فشار بر بنادر و مسیرهای کشتیرانی همچنان بخشی از همان سیاست فشار حداکثری تلقی میشود.
از همین رو، درخواست ایران برای رفع محاصره بنادر به عنوان بخشی از «حل مسئله هرمز»، در واقع مطالبهای برای کاهش ملموس فشار اقتصادی پیش از آغاز هرگونه مذاکره هستهای است؛ مطالبهای که واشنگتن تاکنون حاضر به پذیرش آن به عنوان پیششرط نشده است.
چشمانداز مبهم گفتوگوها
اختلاف بر سر اولویتها، چشمانداز ازسرگیری مذاکرات را مبهم کرده است. در حالی که آمریکا میخواهد مذاکرات آینده را به سرعت به موضوع هستهای محدود کند، ایران میگوید بدون تعیینتکلیف بحران هرمز و رفع محدودیتهای بندری، ورود به بحث هستهای فاقد زمینه لازم است.
ناظران معتقدند تا زمانی که دو طرف بر سر دستور کار اولیه به تفاهم نرسند، حتی با وجود تمایل اعلامشده واشنگتن برای ازسرگیری گفتوگوها و انتقال پیامها از کانال کشورهای عربی خلیج فارس، دستیابی به یک چارچوب مشترک برای آغاز مذاکرات دشوار خواهد بود. در این میان، نقش کشورهای منطقه به عنوان واسطه، برای نزدیک کردن دیدگاهها و جلوگیری از تشدید تنش در آبراه هرمز، بیش از پیش پررنگ شده است.
نظرات (0)