جنگ‌های مدرن دیگر محدود به پالایشگاه‌ها، انبارهای مهمات و مراکز فرماندهی نظامی نیستند؛ زیرساخت‌های محاسباتی، مراکز داده، شبکه‌های فیبر نوری و سامانه‌های پردازش هوش مصنوعی به اهداف راهبردی جدید تبدیل شده‌اند. حملات اخیر به مراکز داده سرویس ابری آمازون (AWS) در منطقه خاورمیانه، نمونه‌ای آشکار از این تغییر پارادایم در صحنه نبرد است.

توقف ۱۴۴ سرویس AWS در بحرین

منطقه ابری AWS بحرین که در سال ۲۰۱۹ با سه ناحیه دسترس‌پذیری (Availability Zone) افتتاح شد، طی ماه‌های اخیر هدف حملات پهپادی قرار گرفته است. نخستین گزارش رسمی از آسیب‌دیدگی این زیرساخت‌ها به اول مارس ۲۰۲۶ بازمی‌گردد؛ زمانی که AWS در بیانیه‌ای رسمی اعلام کرد حملات پهپادی موجب خسارت فیزیکی و اختلال در عملیات مراکز داده این منطقه شده است. پس از آن، در تاریخ‌های ۳۰ تیر و دوم مرداد ۱۴۰۵ نیز حملات دیگری علیه این مراکز صورت گرفت.

بر اساس آخرین آمار، از مجموع نزدیک به ۱۶۰ سرویس این منطقه ابری، ۱۴۴ سرویس به‌طور کامل از مدار خارج شده‌اند. این خروج به معنای توقف کامل ارائه خدمات است، نه اختلال موقت. وضعیت مذکور از طریق سامانه‌های پایش رسمی AWS قابل مشاهده است و امکان پنهان‌سازی آن وجود ندارد.

امارات نیز درگیر اختلال گسترده

در منطقه امارات نیز وضعیت مشابهی گزارش شده است. حدود ۱۳۵ سرویس ابری در این منطقه با اختلال کامل یا خروج از مدار مواجه شده‌اند. این رخداد برای نخستین بار در تاریخ فعالیت یکی از بزرگ‌ترین ارائه‌دهندگان خدمات ابری جهان به ثبت رسیده و یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های سرمایه‌گذاری زیرساختی آمریکا در کشورهای حاشیه خلیج فارس محسوب می‌شود.

مراکز داده؛ ابزار یا هدف جنگ مدرن؟

اردلان الیاسین‌فرید، کارشناس فناوری اطلاعات و هوش مصنوعی، با اشاره به ابعاد این حملات تأکید می‌کند که هدف قرار گرفتن مراکز داده AWS نشان‌دهنده انتقال میدان نبرد از اهداف کلاسیک به مراکز پردازش داده است. وی همچنین به اهمیت اقتصادی این زیرساخت‌ها اشاره کرده و می‌گوید: بر اساس برآوردهای آژانس بین‌المللی انرژی، در سال ۲۰۲۵ حدود ۸۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری در حوزه مراکز داده انجام شده که این رقم در مقایسه با ۵۴۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری در بخش عرضه جهانی نفت، اهمیت روزافزون این حوزه را نشان می‌دهد.

ارتباط مراکز داده AWS با زنجیره نظامی آمریکا

الیاسین‌فرید در پاسخ به این پرسش که آیا مراکز داده AWS صرفاً خدمات تجاری ارائه می‌کنند یا در زنجیره نظامی آمریکا نقش دارند، توضیح می‌دهد: آمازون علاوه بر خدمات تجاری، به‌صورت رسمی در قالب خدمات ابری ویژه دولت آمریکا، خدمات محرمانه و فوق‌محرمانه را به وزارت دفاع و جامعه اطلاعاتی ایالات متحده ارائه می‌دهد. این موضوع کاملاً مستند و رسمی است.

وی افزود: وزارت دفاع آمریکا در قالب قرارداد «قابلیت مشترک جنگاوری ابری» (JWCC) با چهار شرکت آمازون، مایکروسافت، گوگل و اوراکل همکاری می‌کند. این قرارداد از نوع تحویل نامحدود و سفارش نامحدود (IDIQ) بوده و امکان بهره‌گیری گسترده نیروهای مسلح آمریکا از خدمات پردازش ابری را فراهم می‌کند. بنابراین هر مرکز داده AWS که در منطقه مستقر باشد، بخشی از زنجیره پردازش اطلاعات نظامی و امنیتی ایالات متحده را تشکیل می‌دهد.

پیامدهای حضور مراکز داده در کشورهای میزبان

این کارشناس فناوری اطلاعات در خصوص دلایل استقرار مراکز داده در بحرین و امارات می‌گوید: انتخاب این کشورها عمدتاً به دلیل ملاحظات اقتصادی از جمله هزینه پایین‌تر زمین، برق صنعتی، مالیات، بیمه و الزامات زیست‌محیطی نسبت به آمریکا بوده است. بنابراین واشنگتن با این رویکرد هزینه‌های عملیاتی خود را کاهش داده، نه اینکه صرفاً امتیازی به کشورهای میزبان اعطا کند.

الیاسین‌فرید در پایان خاطرنشان کرد: هدف قرار گرفتن این مراکز به معنای از بین رفتن کامل توان پردازشی ارتش آمریکا نیست، اما بدون تردید موجب اختلال در بخشی از زنجیره پردازش اطلاعات، کاهش ظرفیت پردازشی و محدود شدن توان عملیاتی سامانه‌های نظامی و امنیتی آمریکا خواهد شد.