سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) نسبت به پیامدهای گسترده انسداد تنگه هرمز بر تولید و عرضه جهانی مواد غذایی هشدار داد. به گفته این نهاد بینالمللی، هرگونه اختلال پایدار در این آبراه راهبردی میتواند زنجیره تامین غذا، انرژی و نهادههای کشاورزی را در ماههای آینده مختل کند و فشار مضاعفی بر بازارهای جهانی وارد آورد.
هشدار فائو درباره افت تولید در ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷
اولگ کوبیاکوف، رئیس دفتر رابط فائو در روسیه، در گفتوگو با خبرگزاری اسپوتنیک اعلام کرد که انسداد تنگه هرمز به کاهش قابل توجه تولید و عرضه جهانی مواد غذایی در نیمه دوم سال ۲۰۲۶ و همچنین در طول سال ۲۰۲۷ منجر خواهد شد. وی تاکید کرد: «عواقب این بحران تنها بر سطح کنونی قیمتها اثر نمیگذارد، بلکه در محصولات فصلهای بعدی نیز منعکس خواهد شد».
به گفته کوبیاکوف، این روند نزولی نتیجه مستقیم شوکهای بههمپیوستهای است که بازارهای غذا و انرژی را به طور همزمان تحت تاثیر قرار میدهد. تحلیل فائو نشان میدهد که تداوم نااطمینانی در مسیرهای حملونقل دریایی خلیج فارس، برنامهریزی تولیدکنندگان و کشاورزان را در سراسر جهان دچار اختلال کرده است.
تقویم کشاورزی قابل تعویق نیست
این مقام سازمان ملل با اشاره به ویژگیهای فصل کشت توضیح داد که تولید محصولات کشاورزی تابع تقویم زمانی بسیار دقیقی است و تاریخ کاشت، داشت و برداشت قابل جابهجایی نیست. حتی تاخیری چند هفتهای در تامین نهادهها میتواند کل چرخه تولید یک فصل را بر هم بزند.
کوبیاکوف افزود: در شرایطی که حملونقل کودهای شیمیایی، سوخت و بذر با تاخیر مواجه شود، کشاورزان ناچار میشوند مصرف کود را به شکل محسوسی کاهش دهند یا حتی به طور کامل حذف کنند. این تصمیم، صرف نظر از بهبود شرایط آبوهوایی یا بازار در ماههای بعد، به افت قطعی عملکرد مزارع و کاهش میزان محصول نهایی منجر خواهد شد.
به عبارت دیگر، اثری که امروز در زنجیره تامین ایجاد میشود، با یک وقفه زمانی چند ماهه، در قالب کاهش عرضه غلات، دانههای روغنی و سایر محصولات اساسی در نیمه دوم سال آینده خود را نشان خواهد داد و این کمبود به سال ۲۰۲۷ نیز منتقل میشود.
افزایش قیمت غذا و تشدید گرسنگی در مناطق آسیبپذیر
بر اساس تحلیل فائو، ترکیب شوکهای ناشی از بحران تنگه هرمز میتواند به افزایش قیمت جهانی مواد غذایی و تعمیق بحران گرسنگی در کشورها و مناطقی منجر شود که پیش از این نیز با ناامنی غذایی مزمن یا حاد دستوپنجه نرم میکردهاند.
کوبیاکوف هشدار داد که کشورهای واردکننده خالص مواد غذایی در آفریقا، بخشهایی از خاورمیانه و جنوب آسیا بیش از سایرین در معرض خطر قرار دارند، زیرا هم به واردات مستقیم غلات وابستهاند و هم از محل افزایش هزینه حملونقل و انرژی آسیب میبینند. در چنین شرایطی، خانوارهای کمدرآمد نخستین گروهی هستند که با کاهش دسترسی به غذای کافی و مغذی مواجه میشوند.
تنگه هرمز؛ شریان حیاتی انرژی و تجارت
تنگه هرمز به عنوان باریکترین گذرگاه دریایی خلیج فارس، مسیر عبور روزانه حجم عظیمی از نفت خام و گاز طبیعی مایع کشورهای حاشیه خلیج فارس به بازارهای جهانی است. انسداد یا ناامن شدن این آبراه، بلافاصله هزینه بیمه، حملونقل و قیمت حاملهای انرژی را افزایش میدهد.
در گزارش باشگاه خبرنگاران جوان به نقل از منابع فائو آمده است که حمله آمریکا و رژیم اسرائیل به ایران، به انسداد این گذرگاه حیاتی منجر شده و همین موضوع عامل اصلی جهش قیمت سوخت، کود شیمیایی و در نهایت مواد غذایی در بسیاری از کشورهای جهان بوده است. وابستگی متقابل بازار انرژی و بازار غذا باعث شده هر تکانهای در تنگه هرمز، به سرعت به سفره مصرفکنندگان در قارههای مختلف منتقل شود.
زنجیره بههمپیوسته سوخت، کود و غذا
کارشناسان فائو تاکید میکنند که پیوند میان سه بازار سوخت، کود و غذا، مهمترین کانال انتقال بحران است. افزایش قیمت نفت و گاز، هزینه تولید کودهای نیتروژنی و فسفاته را بالا میبرد، گرانی کود، هزینه تمامشده کشت را افزایش میدهد و در نهایت این هزینه به قیمت نان، برنج، روغن و سایر کالاهای اساسی منتقل میشود.
به همین دلیل، حتی اگر درگیریها در کوتاهمدت فروکش کند، اثر آن بر تصمیم کشاورزان برای فصل کشت جاری از بین نمیرود. کاهش مصرف کود در هفتههای حساس رشد گیاه، به معنای کاهش بهرهوری در زمان برداشت است؛ کاهشی که جبران آن تا فصل زراعی بعدی ممکن نخواهد بود.
فائو از دولتها و نهادهای بینالمللی خواسته است برای جلوگیری از تبدیل این شوک مقطعی به یک بحران غذایی فراگیر، مسیرهای جایگزین تامین نهادهها را فعال کنند، ذخایر راهبردی غلات را تقویت نمایند و از اعمال محدودیتهای صادراتی که به التهاب بیشتر بازار دامن میزند، خودداری کنند. این سازمان همچنین بر لزوم حمایت هدفمند از کشاورزان خرد و کشورهای کمدرآمد برای حفظ سطح تولید تاکید کرده است.
نظرات (0)