شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی در آستانه دویستمین شب از سلسله تجمعات شبانه مردمی و مقاومت ملی ایرانیان، بیانیهای تفصیلی منتشر کرد. در این بیانیه که با استناد به آیه ۱۴۶ سوره آلعمران «و چه بسیار پیامبرانی که همراه آنان تودههای مؤمن پیکار کردند و در برابر آنچه در راه خدا به آنان رسید سستی نورزیدند و ناتوان نشدند و تسلیم نگشتند و خدا صابران را دوست دارد» آغاز شده، آمده است که این رخداد ممتد اجتماعی باید فراتر از یک واکنش مقطعی، بهعنوان یک تجربه تاریخی ـ اجتماعی با ابعاد فرهنگی، سیاسی، امنیتی و راهبردی مورد واکاوی قرار گیرد.
دویست شب ایستادگی؛ از واکنش مقطعی تا حافظه جمعی
در بیانیه شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی تأکید شده است که دال مرکزی این تجربه ملی، بازآفرینی همبستگی و تبدیل تهدید به سرمایه اجتماعی و قدرت ملی است. به تعبیر این شورا، جامعه ایرانی در مواجهه با تهدید موجودیتی توانست از وضعیت واکنشی عبور کند و به کنشگری فعال، منسجم و اثرگذار برسد.
در متن بیانیه آمده است: «دویست شب، فقط شمارش شبها نیست؛ دویستبار تجدید عهد با ایستادگی است. ملتی که در امتداد تهدید، وهن نپذیرفت؛ زیر فشار، از پا ننشست و در برابر اراده دشمن، سر فرود نیاورد.» این شورا اجتماعات دویستشبه را «رستاخیزی مستمر از اتحاد مقدس اجتماعی ایرانیان» دانسته که در آن ملت ایران در متن بحران، خود را بازشناخت و قدرت «با هم بودن» را به نمایش گذاشت.
شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی با اشاره به تداوم این حضور در شرایط فشارهای اقتصادی و فضای فزاینده تهدید، تصریح کرده است که استمرار رفتار جمعی در ۲۰۰ شب، خود واجد معناست و نشان میدهد این پدیده توانسته انگیزه، معنا و شبکه اجتماعی لازم برای بازتولید خود را حفظ و تعمیق کند. آنچه در شب نخست میتوانست واکنشی طبیعی باشد، اکنون به تجربهای تثبیتشده در زیست اجتماعی و بخشی از حافظه جمعی بلندمدت جامعه تبدیل شده است و باید آن را فراتر از یک تجمع مناسبتی، یک «فرارویداد» فرهنگی و راهبردی دانست.
شهادت امام مجاهد و پیوند امت و امام
بخش نخست این بیانیه ۱۴ بندی به ریشههای معرفتی و هویتی این حرکت اختصاص دارد. در این بخش، اجتماعات شبانه شایسته تعبیر «بعثت مردم» دانسته شده؛ بعثتی که محرک آن، پیوند عمیق و دیرپای امت با امام و شهادت «امام مجاهد» عنوان شده است.
در این بیانیه آمده است شهادت امام خامنهای (رضوانالله تعالی علیه) برای جامعهای که هویت سیاسی و تاریخی خود را طی دههها با مفهوم ولایت گره زده، مواجههای جدید با مسأله استمرار راه و آرمان آن شهید است. از همین نقطه، به باور نویسندگان بیانیه، عاطفه سوگ ملی به اراده حضور تبدیل شد و سوگ جمعی به کنشی تاریخی بدل گشت.
شورا تأکید کرده است که مردم با حضور مستمر خود نشان دادند نسبت آنان با امام، پیوندی پویا، زنده، اجتماعی و تمدنی است که در لحظه بحران میتواند به نیرویی برای بازتولید انسجام ملی تبدیل شود. این حضور همچنین در امتداد «بیعت» با رهبر جدید انقلاب تفسیر شده؛ بیعتی عملی که در استمرار حضور، صیانت از مسیر امام شهید و تأکید بر تداوم راه مقاومت تجلی یافته و رابطه امت و امام را از سطح عاطفه به سطح اندیشه و کنش اجتماعی ارتقا داده است. یاد امام راحل، امام شهید و دیگر شهیدان نیز بهعنوان سازوکار تولید معنا و سرمایهای برای استمرار آرمان معرفی شده است؛ بهگونهای که هر اجتماع شبانه، بازخوانی میثاق دینی و عهد تاریخی ملت با آرمان دفاع از ایران اسلامی است.
بازآفرینی همبستگی ملی حول امر مشترک «ایران»
در محور سوم بیانیه، برجستهترین وجه این اجتماعات، بازگشت «عشق به ایران» به متن حیات همگانی جامعه عنوان شده است. شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی آورده است در شرایطی که دشمنان میکوشند با بهرهگیری از گسلهای اجتماعی و فرهنگی انسجام داخلی را تضعیف کنند، حضور شبانه مردم نشان داد احساس تعلق به سرزمین و سرنوشت مشترک، ظرفیتی فراتر از مرزبندیهای متعارف دارد.
در این بیانیه تصریح شده است که وحدت ملی به معنای یکسانسازی دیدگاهها و حذف تفاوتها نیست، بلکه توانایی قرارگرفتن تفاوتها در کنار یکدیگر حول امر مشترکی به نام «ایران اسلامی» و دفاع از استقلال و تمامیت کشور است. دفاع از میهن در برابر تعرض خارجی، میتواند زمینه برجسته شدن نقاط اشتراک و تقویت همبستگی میان طیفهای مختلف اجتماعی را فراهم آورد و این سرمایه پایدار تنها با به رسمیت شناختن تفاوتها، توجه به مطالبات مشروع و تقویت اعتماد عمومی صیانت خواهد شد.
از اضطراب فردی تا تابآوری جمعی
چهارمین محور بیانیه به کارکرد روانی و اجتماعی این تجمعات پرداخته است. به اعتقاد شورا، یکی از آثار کمتر دیدهشده بحرانهای نظامی و امنیتی، ایجاد اضطراب، احساس ناامنی و بیقدرتی در میان شهروندان است. اگر این تجربه در سطح فردی باقی بماند به انزوا و فرسایش روانی میانجامد، اما هنگامی که به کنش جمعی پیوند بخورد، ترس به اراده و اضطراب به مشارکت تبدیل میشود.
در این بخش آمده است: اجتماعات شبانه فرصتی برای تجربه دوباره قدرت جمعی و احساس همسرنوشتی است؛ فرد در میدان، دیگری را در کنار خود میبیند و درمییابد سرنوشتش با دیگران پیوند دارد. چنین تجربهای فشار ناشی از بحران را در شبکهای از ارتباطات انسانی توزیع میکند و به جای احساس تنهایی، تعلق، امید و توان ایستادگی میآفریند. از این منظر، یکی از مهمترین برکات دویست شب حضور، تبدیل اضطراب ناشی از تهدید نظامی به اراده اجتماعی و تقویت تابآوری درونی جامعه ارزیابی شده است.
سرمایه اجتماعی؛ ذخیره راهبردی ۲۰۰ شب حضور
در ادامه بیانیه، بر نقش این اجتماعات در بازتولید سرمایه اجتماعی تأکید شده است. سرمایه اجتماعی در بزنگاههای تاریخی، در تجربههای مشترک، اعتماد متقابل و کنش جمعی ساخته میشود و اجتماعات شبانه فرصتی برای تجربه دوباره «ایثار» و «با هم بودن» فراهم کردهاند؛ تجربهای که در شرایط عادی و میان شکافهای اجتماعی و نسلی به آسانی دستیافتنی نیست.
شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی خاطرنشان کرده است که سرمایه واقعی این شبها نه صرفاً در تعداد حاضران، بلکه در پیوندهای انسانی شکلگرفته در جریان این همحضوری نهفته است؛ پیوندهایی که میتواند به ذخیرهای راهبردی برای جامعه در مواجهه با بحرانهای آینده تبدیل شود.
این شورا در مجموع ۱۴ سرفصل، ابعاد مختلف این پدیده را فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، امنیتی و راهبردی توصیف کرده و آورده است که تداوم این حرکت، نشاندهنده ظرفیت جامعه ایرانی برای تبدیل تهدید به فرصت و بحران به بستری برای بازتعریف هویت جمعی و تقویت قدرت ملی است.
بیانیه در پایان با تأکید بر لزوم صیانت از این دستاورد اجتماعی و تبیین آثار و برکات آن، دویستمین شب ایستادگی را نه پایان یک مسیر، بلکه تجدید عهدی دوباره برای تداوم همبستگی ملی، پاسداشت خون شهیدان و دفاع از استقلال و تمامیت ایران اسلامی دانسته است.
نظرات (0)