ماجرای خدمت سربازی فوتبالیست‌ها که پیش از این با نام علیرضا بیرانوند خبرساز شده بود، حالا ابعاد تازه‌تری به خود گرفته است. بر اساس گزارش‌های اخیر، چهار بازیکن کلیدی و لژیونر تیم ملی فوتبال ایران با پایان یافتن مهلت معافیت‌های قانونی خود، در وضعیت مشمول قرار گرفته‌اند و برای تعیین تکلیف خدمت سربازی باید به‌زودی اقدام کنند. موضوعی که در برنامه «فوتبال برتر» با اجرای محمدحسین میثاقی نیز مورد تأکید قرار گرفت و زنگ خطر را برای کادر فنی تیم ملی به صدا درآورد.

چهار ستاره در فهرست مشمولان

بر اساس اطلاعات منتشرشده، سید مجید حسینی، علیرضا جهانبخش، مهدی قایدی و علی قلی‌زاده چهار بازیکنی هستند که دوران معافیتشان به پایان رسیده است. این نفرات که هر کدام در لیگ‌های خارجی شاغل هستند، در صورت عدم تعیین تکلیف وضعیت نظام وظیفه، برای ورود به کشور و همراهی تیم ملی با محدودیت‌های جدی مواجه خواهند شد.

در میان این چهار نفر، وضعیت سید مجید حسینی از پیچیدگی بیشتری برخوردار است. مدافع باتجربه فوتبال ایران که پس از پارگی رباط صلیبی از فهرست تیم کایسری اسپور ترکیه کنار گذاشته شد، در حال حاضر بازیکن آزاد محسوب می‌شود. همین شرایط، پرونده او را متفاوت کرده است؛ چرا که در صورت بازگشت به فوتبال داخل کشور، طبق قوانین موجود چاره‌ای جز گذراندن خدمت سربازی در تیم‌های نظامی نخواهد داشت.

علیرضا جهانبخش، کاپیتان تیم ملی که فصل گذشته در لیگ اردیویسه هلند به میدان رفت، دیگر چهره شاخص این فهرست است. در هفته‌های اخیر شایعاتی درباره احتمال بازگشت او به ملوان بندرانزلی مطرح شده بود، اما جهانبخش ترجیح داد همچنان به حضور خود در فوتبال اروپا ادامه دهد. با این حال، مشمول شدن او می‌تواند معادلات آینده‌اش را تغییر دهد.

مهدی قایدی، ستاره تکنیکی و تأثیرگذار باشگاه النصر امارات که فصل درخشانی را در لیگ این کشور سپری کرد، و علی قلی‌زاده، وینگر خلاق تیم لخ پوزنان لهستان که ماه‌هاست با مصدومیت دست و پنجه نرم می‌کند، دو نام دیگر این لیست هستند. هر دو بازیکن در سال‌های اخیر از مهره‌های ثابت دعوت‌شده به اردوهای تیم ملی بوده‌اند و غیبت احتمالی آن‌ها می‌تواند برنامه‌های آماده‌سازی تیم ملی را مختل کند.

پایان دوران وثیقه و معافیت تحصیلی

در سال‌های گذشته، بسیاری از فوتبالیست‌های لژیونر با استفاده از سازوکارهایی مانند تودیع وثیقه‌های سنگین و بهره‌مندی از معافیت‌های تحصیلی، مجوز خروج سالانه دریافت می‌کردند. این سازوکار به آن‌ها اجازه می‌داد بدون دغدغه بین باشگاه‌های خارجی و اردوهای تیم ملی در رفت‌وآمد باشند و از نظر قانونی با مشکلی برای خروج از کشور مواجه نشوند.

اما اکنون با پایان یافتن مهلت‌های قانونی برای این چهار بازیکن، آن امتیازها دیگر اعتبار ندارد. به این ترتیب، ادامه استفاده از وثیقه و معافیت تحصیلی برای آن‌ها ممکن نیست و هرگونه تأخیر در تعیین تکلیف، می‌تواند تبعات اداری و انضباطی به دنبال داشته باشد. نکته مهم این است که برخلاف گذشته که برخی بازیکنان با حضور مستقیم در اردوهای برون‌مرزی و بدون ورود به خاک ایران، از چالش‌های مرتبط با خروج از کشور عبور می‌کردند، شرایط فعلی برای این گروه از ملی‌پوشان به‌مراتب سخت‌تر شده و این راهکار موقتی دیگر پاسخگو نخواهد بود.

تنها گزینه داخلی؛ تیم‌های نظامی

بر اساس قوانین نظام وظیفه، فوتبالیست‌هایی که مشمول خدمت می‌شوند و قصد ادامه فعالیت حرفه‌ای در داخل ایران را دارند، باید دوران سربازی خود را در تیم‌های نظامی سپری کنند. در فوتبال ایران، دو باشگاه ملوان بندرانزلی و فجر شهید سپاسی شیراز به‌عنوان تیم‌های نظامی شناخته می‌شوند و مقصد احتمالی بازیکنان مشمول به شمار می‌روند.

اگر چهار لژیونر مورد اشاره نتوانند وضعیت خود را از طریق ادامه حضور در خارج از کشور یا اخذ مجوزهای قانونی جدید مدیریت کنند، در صورت بازگشت به لیگ داخلی، تنها راه ادامه فوتبال حرفه‌ای برای آن‌ها پیوستن به همین تیم‌های نظامی خواهد بود. سناریویی که بدون تردید برای بازیکنانی در سطح ملی و با سابقه حضور در لیگ‌های اروپایی و حوزه خلیج فارس، یک عقب‌گرد بزرگ محسوب می‌شود و می‌تواند مسیر حرفه‌ای آن‌ها را به‌کلی تغییر دهد.

این در حالی است که حتی ادامه حضور در خارج از کشور نیز بدون تعیین تکلیف قطعی، راه‌حلی پایدار نیست. در بلندمدت، عدم رسیدگی به وضعیت نظام وظیفه می‌تواند منجر به ممنوعیت خروج، مشکل در تمدید مدارک و در نهایت محرومیت از همراهی تیم ملی شود.

فدراسیون فوتبال در آزمون مدیریت بحران

اکنون نگاه‌ها به فدراسیون فوتبال و نهادهای مرتبط دوخته شده است. اینکه چه تدبیری برای جلوگیری از غیبت ستاره‌های ملی‌پوش در اردوهای پیش رو و رقابت‌های مهم آینده اندیشیده خواهد شد، پرسشی است که پاسخ آن می‌تواند سرنوشت تیم ملی را تحت تأثیر قرار دهد.

تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که بی‌توجهی به این موضوع می‌تواند در بزنگاه‌های حساس، تیم ملی را از در اختیار داشتن مهره‌های کلیدی محروم کند. از همین رو، انتظار می‌رود فدراسیون فوتبال با هماهنگی سازمان نظام وظیفه و وزارت ورزش، سازوکاری شفاف و قانونی برای مدیریت این بحران طراحی کند؛ سازوکاری که هم حقوق قانونی را رعایت کند و هم منافع ملی فوتبال ایران را در نظر بگیرد.

تا زمان اتخاذ تصمیم نهایی، شمارش معکوس برای چهار لژیونر مشمول آغاز شده است. آینده آن‌ها – چه در اروپا و امارات و چه در لیگ ایران – به تصمیمی گره خورده که باید هرچه زودتر گرفته شود؛ تصمیمی که می‌تواند مسیر حرفه‌ای چهار ستاره فوتبال ایران را برای سال‌های آینده تعیین کند.