مجلس نمایندگان ایالات متحده در تازهترین اقدام خود، برای سومین بار در چند ماه گذشته، به قطعنامهای رأی مثبت داد که هدف آن پایان دادن به وضعیت جنگی با ایران و جلوگیری از ادامه هرگونه اقدام نظامی بدون مجوز صریح کنگره است. این رأیگیری که اواخر شامگاه سهشنبه برگزار شد، بار دیگر شکافهای سیاسی در واشنگتن بر سر سیاست مواجهه با تهران را نمایان کرد.
رأی ۲۲۰ به ۲۰۴؛ افزایش حمایت جمهوریخواهان از پایان درگیری
بر اساس نتایج اعلامشده، این قطعنامه با ۲۲۰ رأی موافق در برابر ۲۰۴ رأی مخالف به تصویب رسید. این ترکیب آرا تا حد زیادی مشابه دو تلاش ناکام قبلی در تابستان امسال است، با این تفاوت که این بار تعداد بیشتری از نمایندگان جمهوریخواه به جمع حامیان پایان درگیری پیوستهاند و همین موضوع، نشانهای از افزایش تردید در بدنه حزب حاکم نسبت به ادامه مسیر نظامی ارزیابی میشود.
حامیان این طرح تأکید دارند که هرگونه عملیات نظامی فراتر از دفاع فوری، بدون مجوز کنگره، ناقض اصول قانون اساسی است و کنگره باید نقش نظارتی خود را احیا کند. مخالفان اما میگویند در شرایطی که ایران همچنان بهعنوان یک تهدید امنیتی توصیف میشود، محدود کردن دست رئیسجمهور در استفاده از ابزار نظامی میتواند پیام ضعف به منطقه مخابره کند.
هدف قطعنامه؛ بازگرداندن اختیار جنگ به کنگره
محور اصلی قطعنامه مصوب، سلب اختیار ادامه عملیات نظامی علیه ایران بدون تأیید کنگره است. بر اساس قانون اساسی آمریکا، اختیار اعلام جنگ در اختیار کنگره قرار دارد و رئیسجمهور به عنوان فرمانده کل قوا تنها در چارچوب مجوزهای قانونی میتواند دستور اقدام نظامی دهد.
این قطعنامه در امتداد تلاشهایی موسوم به «قطعنامه اختیارات جنگی» قرار میگیرد که به کنگره اجازه میدهد هرگونه درگیری نظامی اعلامنشده را متوقف کند. در متن این مصوبه آمده است که کابینه بدون مجوز صریح قانونگذاران حق ندارد منابع نظامی را برای یک جنگ جدید با ایران به کار گیرد و هرگونه اقدام باید از مسیر رأیگیری و بررسی رسمی در مجلس نمایندگان و سنا عبور کند.
موافقان و مخالفان چه گفتند؟
یکی از چهرههای اصلی پشت این قطعنامه، ست مولتون نماینده دموکرات ایالت ماساچوست بود؛ سیاستمداری که سابقه خدمت در نیروی دریایی آمریکا در دوران جنگ عراق را در کارنامه دارد. او در نطق خود با کنایه به وعدههای پیشین رئیسجمهور گفت: «یادتان هست دونالد ترامپ گفت این جنگ فقط چند هفته طول خواهد کشید؟»
مولتون با تأکید بر وظیفه نظارتی قوه مقننه افزود: «وقت آن رسیده که کنگره، همانطور که قانون اساسی ما را به انجام آن هدایت میکند، واقعاً سؤالات سخت را مطرح کند، به جای آنکه تسلیم دولتی شود که به دنبال جنگافروزی است.» به گفته او، ادامه وضعیت فعلی بدون یک راهبرد روشن برای خروج و بدون پاسخگویی دولت، تنها هزینههای انسانی و مالی را افزایش میدهد.
در مقابل، برایان مست نماینده جمهوریخواه فلوریدا و رئیس کمیته امور خارجی مجلس نمایندگان، با دفاع از رویکرد کاخ سفید، این پرسش را مطرح کرد که حامیان قطعنامه دقیقا میخواهند کدام داراییها و نیروهای نظامی را از منطقه خارج کنند. او مدعی شد ایران همچنان یک تهدید فعال است و کاهش حضور نظامی میتواند خلأ امنیتی ایجاد کند.
مست با اشاره به دههها خصومت و تنش میان تهران و واشنگتن گفت: «ترامپ با جنگهای بیپایان مخالف است و این چیزی است که او به آن پایان میدهد.» او استدلال کرد که فشار نظامی هدفمند، خود ابزاری برای جلوگیری از یک جنگ فراگیر است و نباید آن را تضعیف کرد.
سرنوشت مبهم قطعنامه در برابر وتوی احتمالی
با وجود تصویب در مجلس نمایندگان، سرنوشت این قطعنامه در مراحل بعدی بسیار مبهم ارزیابی میشود. حتی در صورت عبور از سد سنا، این مصوبه برای تبدیل شدن به قانون باید به امضای رئیسجمهور برسد؛ جایی که به گفته ناظران، دونالد ترامپ به احتمال بسیار زیاد آن را وتو خواهد کرد.
تجربه دو تلاش مشابه در ماههای گذشته نیز همین مسیر را طی کرده بود؛ هر دو قطعنامه در مجلس رأی آوردند اما هرگز به مرحله اجرا نرسیدند. برای بیاثر کردن وتوی ریاستجمهوری، کنگره به اکثریت دو سوم در هر دو مجلس نیاز دارد؛ نصابی که با توجه به شکاف فعلی و آرایش سیاسی کنگره، دستیابی به آن بسیار دشوار به نظر میرسد.
با این حال، حامیان این ابتکار میگویند حتی رأیگیری نمادین نیز اهمیت سیاسی دارد؛ زیرا نشان میدهد حمایت بیچونوچرا از سیاستهای جنگطلبانه در حال فرسایش است و افکار عمومی و بخشی از بدنه حزب جمهوریخواه نیز خواهان بازنگری در مسیر مواجهه با ایران هستند.
زمینه تنشها و اهمیت بازگشت به دیپلماسی
تصویب این قطعنامه در شرایطی صورت میگیرد که روابط ایران و آمریکا در ماههای اخیر تحت تأثیر تشدید تنشهای منطقهای، تبادل تهدیدها و افزایش تحرکات نظامی در خاورمیانه قرار داشته است. مجلس نمایندگان پیشتر نیز تلاش کرده بود با فعالسازی سازوکارهای قانونی، از کشیده شدن پای آمریکا به یک درگیری مستقیم و پرهزینه دیگر در منطقه جلوگیری کند.
کارشناسان معتقدند تکرار این رأیگیریها، بیش از آنکه یک اقدام اجرایی فوری باشد، پیامی سیاسی به کاخ سفید و متحدان منطقهای است؛ پیامی مبنی بر اینکه بخش قابل توجهی از قانونگذاران آمریکایی، راهحل نظامی بدون مجوز کنگره را نه مشروع میدانند و نه پایدار و بر ضرورت بازگشت به مسیر دیپلماسی و کاهش تنش تأکید دارند.
حالا باید دید آیا افزایش تدریجی آرای جمهوریخواهان به نفع این قطعنامهها میتواند در آینده موازنه را تغییر دهد و کاخ سفید را به تعدیل رویکرد خود وادار کند، یا اینکه همچون دفعات قبل، این مصوبه نیز در بنبست وتو متوقف خواهد ماند.
نظرات (0)