خبرگزاری بلومبرگ در گزارشی تازه با استناد به ارزیابیهای چند ارتش اروپای غربی، تصویری متفاوت از توازن میدانی در یمن ارائه کرده و میگوید عربستان سعودی در مقابله با پیشروی نیروهای مسلح یمن با چالشهای جدی روبهرو شده است. بر اساس این ارزیابیها، شرایط میدانی به سرعت در حال تغییر است و چشمانداز موفقیت ریاض در بازپسگیری مناطق کلیدی از جمله بندر المخا در ساحل غربی یمن، بسیار ضعیف ارزیابی میشود.
ارزیابی نظامی اروپا؛ المخا در دسترس ریاض نیست
به نوشته بلومبرگ، تحلیلگران نظامی اروپای غربی معتقدند روندهای اخیر میدانی نشان میدهد نیروهای یمنی دست برتر را در جبهههای جنوبی و ساحلی حفظ کردهاند و ساختار دفاعی و تهاجمی آنها در برابر حملات ائتلاف سعودی مقاومتر از گذشته شده است. در همین چارچوب، بازپسگیری المخا که به عنوان یک نقطه راهبردی برای کنترل خط ساحلی دریای سرخ اهمیت دارد، برای عربستان «بعید» توصیف شده است.
این ارزیابی در حالی منتشر میشود که طی ماههای گذشته درگیریها در محورهای ساحلی و مناطق مرزی شدت گرفته و ریاض تلاش کرده با افزایش تحرکات نظامی، ابتکار عمل را به دست گیرد. با این حال، به گفته منابع مورد استناد بلومبرگ، برتری تاکتیکی یمنیها و پیچیدگی جغرافیای نبرد، مانع اصلی پیشروی زمینی عربستان بوده است.
تردید ریاض برای اقدام یکجانبه علیه صنعا
بلومبرگ به نقل از دو منبع آگاه گزارش داده که عربستان سعودی نسبت به هرگونه اقدام انفرادی و گسترده علیه صنعا مردد است. به گفته این منابع، ریاض قصد ندارد بدون اطمینان از همراهی و مشارکت سایر کشورها، وارد یک عملیات نظامی وسیع شود. این احتیاط نشان میدهد که رهبری سعودی به خوبی از هزینههای سیاسی، نظامی و اقتصادی یک جنگ تمامعیار آگاه است.
در همین راستا خبرگزاری بلومبرگ تأکید کرده است که «حتی اگر محمد بن سلمان تصمیم به تشدید حملات علیه صنعا بگیرد، هیچ تضمینی برای موفقیت او وجود ندارد.» این جمله بهروشنی نشان میدهد که گزینه نظامی نه تنها پرهزینه، بلکه از نظر نتیجه نیز مبهم و غیرقابل پیشبینی ارزیابی میشود.
سفر بن سلمان به قاهره و پرونده دریای سرخ
در میانه همین تحولات، محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان روز سهشنبه برای دیدار با عبدالفتاح السیسی، رئیسجمهور مصر، به قاهره سفر کرد. دو طرف در این دیدار بر ضرورت تقویت هماهنگیهای دوجانبه تأکید کردند که یکی از محورهای اصلی آن «تضمین آزادی دریانوردی در دریای سرخ» عنوان شده است.
اهمیت دریای سرخ برای تجارت جهانی و صادرات انرژی، این آبراه را به یکی از حساسترین نقاط در معادلات یمن تبدیل کرده است. حملات و تنشهای دریایی در ماههای اخیر، امنیت کشتیرانی را به شدت تحت تأثیر قرار داده و مصر و عربستان به عنوان دو کشور ساحلی این دریا، نگرانی مشترکی نسبت به اختلال در تردد کشتیها و تأثیر آن بر کانال سوئز و بنادر منطقه دارند.
هشدار اقتصادی؛ نفت در پایینترین سطح دهههای اخیر
بخش دوم گزارش بلومبرگ به پیامدهای اقتصادی این رویارویی برای عربستان اختصاص دارد. به نوشته این خبرگزاری، تداوم تنشها، تولید نفت عربستان را به پایینترین سطح خود در دهههای اخیر رسانده و همین موضوع برنامههای عظیم و تریلیون دلاری ریاض برای تنوعبخشی به اقتصاد و کاهش وابستگی به نفت را با اختلال جدی مواجه کرده است.
شاخصهای بلومبرگ نشان میدهد اوراق قرضه دلاری دولتی عربستان در ماه جاری میلادی جزو بدترین عملکردها را در میان بازارهای نوظهور داشتهاند. این افت، بازتاب نگرانی سرمایهگذاران نسبت به چشمانداز مالی و ژئوپلیتیک این کشور در سایه درگیریهای فزاینده با یمن است.
بلومبرگ مینویسد درگیری مستقیم میان نیروهای سعودی و نیروهای مسلح یمن، تلاشهای ریاض برای جذب میلیاردها دلار سرمایهگذاری خارجی در حوزههای متنوعی از جمله مراکز داده، صنعت انرژی و خودروهای برقی را تهدید میکند. سرمایهگذارانی که قرار بود ستون فقرات چشمانداز ۲۰۳۰ عربستان باشند، اکنون با ریسک امنیتی و بیثباتی منطقهای مواجه شدهاند.
پیشبینی رکود عمیقتر از دوران کرونا
مونیکا مالک، اقتصاددان ارشد بانک تجاری ابوظبی، در گفتوگو با بلومبرگ پیشبینی کرده اقتصاد عربستان در سال جاری ۳.۱ درصد کوچک شود. او هشدار داده در سناریوی بدبینانه، اگر خط لوله نفت شرق-غرب به مدت یک ماه تعطیل شود و دولت عربستان نتواند در این مدت حجم قابل توجهی از نفت خود را از طریق تنگه هرمز صادر کند، این رکود میتواند به ۴.۵ درصد برسد؛ رقمی که حتی از اوج رکود ناشی از همهگیری کرونا در سال ۲۰۲۰ نیز عمیقتر خواهد بود.
تیم کالن، رئیس پیشین هیئت اعزامی صندوق بینالمللی پول به عربستان سعودی نیز در همین زمینه گفته است: «تحولات اخیر از نظر اقتصادی و ژئوپلیتیکی برای عربستان بسیار بد است و رشد اقتصادی بسیار پایینتر از انتظارات خواهد بود.» این اظهارات نشان میدهد که حتی نهادهای خوشبین به اصلاحات اقتصادی ریاض نیز نسبت به آینده کوتاهمدت این کشور دچار تردید شدهاند.
آزمون دیپلماسی بن سلمان برای جلب حمایت متحدان
به باور بلومبرگ، رویارویی اخیر با یمن، به آزمونی جدی برای توانایی محمد بن سلمان در متقاعد کردن متحدان بینالمللی برای همراهی با ریاض تبدیل شده است. این خبرگزاری گزارش داده که عربستان تاکنون از دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا و اندی برنهام، نخستوزیر بریتانیا درخواست حمایت نظامی بیشتر کرده، اما هیچیک از آنها تمایلی به ارائه چنین حمایتی نشان ندادهاند.
عدم تمایل واشنگتن و لندن به ورود مستقیم به این منازعه، دست ریاض را برای گزینههای نظامی محدودتر میکند و آن را بیش از پیش به سمت راهحلهای سیاسی و ائتلافسازی سوق میدهد. ناظران معتقدند بدون حمایت قدرتهای غربی، هرگونه تشدید تنش از سوی عربستان میتواند این کشور را در موقعیتی آسیبپذیرتر هم در میدان نبرد و هم در بازارهای مالی قرار دهد.
در مجموع، گزارش بلومبرگ تصویر یک بنبست دوگانه را ترسیم میکند؛ بنبستی نظامی در جبهه یمن که در آن ریاض قادر به تغییر معادله به سود خود نیست، و بنبستی اقتصادی که چشمانداز بلندپروازانه تنوعسازی اقتصادی عربستان را در معرض تهدید قرار داده است. ادامه این روند، آینده برنامههای توسعهای و جایگاه منطقهای عربستان را با ابهامی جدی مواجه خواهد کرد.
نظرات (0)