همکاری‌های کشاورزی و صنعتی میان ایران و تاجیکستان وارد مرحله تازه‌ای شده است؛ مرحله‌ای که بر تولید مشترک، انتقال فناوری و اتصال به بازارهای منطقه متمرکز است. در دیدار اخیر مقامات بازرگانی و کشاورزی دو کشور، نقشه‌راهی برای تعمیق روابط از تأمین نهاده‌ها تا ایجاد زنجیره‌های ارزش صادرات‌محور ترسیم شد.

محمدصادق مفتح، قائم‌مقام وزیر صنعت، معدن و تجارت در امور بازرگانی، در دیدار با نورعلی محمدالله، معاون اول وزارت کشاورزی تاجیکستان، ضمن تشریح ظرفیت‌های شرکت‌های ایرانی، بر عزم تهران برای توسعه همکاری‌های پایدار و متوازن با دوشنبه تأکید کرد.

آمادگی ایران برای تأمین نهاده‌ها و تجهیزات کشاورزی

به گفته مفتح، شرکت‌های ایرانی آمادگی کامل دارند نیازهای بخش کشاورزی تاجیکستان را در حوزه‌های مختلف تأمین کنند؛ از ادوات و ماشین‌آلات کشاورزی و تجهیزات آبیاری نوین گرفته تا سموم دفع آفات نباتی، کودهای شیمیایی، دارو و واکسن دامی و تجهیزات مورد نیاز دامداری و مرغداری.

وی با اشاره به ضرورت حمایت برابر از تولیدکنندگان، از ارائه پیشنهادهایی برای بهره‌مندی یکسان تولیدکنندگان ایرانی و تولیدکنندگان مشترک از تسهیلات و مشوق‌ها خبر داد و ابراز امیدواری کرد این پیشنهادها با اهتمام طرف تاجیکستانی به مرحله اجرا برسد.

قائم‌مقام وزیر صمت همچنین بر لزوم بازنگری و اصلاح تعرفه واردات قطعات منفصله در حوزه کشاورزی تأکید کرد؛ اقدامی که به گفته او می‌تواند هزینه تولید را کاهش دهد، مونتاژ و ساخت داخل را تسهیل کند و زمینه را برای سرمایه‌گذاری مشترک هموار سازد.

پروژه تولید و مونتاژ تراکتور در تاجیکستان

یکی از محورهای اصلی مذاکرات، تعریف پروژه‌ای مشخص برای تولید و مونتاژ تراکتور و ماشین‌آلات کشاورزی در خاک تاجیکستان بود. بر اساس آنچه در این دیدار مطرح شد، این پروژه با مشارکت شرکت تاجیران دنبال خواهد شد و علاوه بر تأمین نیاز بازار داخلی تاجیکستان، ظرفیت صادرات به بازارهای منطقه را نیز ایجاد می‌کند.

این مدل همکاری، فراتر از تجارت صرف کالا، بر انتقال دانش فنی، بومی‌سازی فناوری و ایجاد اشتغال مشترک استوار است و می‌تواند تاجیکستان را به پایگاهی برای تولید و توزیع ماشین‌آلات کشاورزی ایرانی در آسیای میانه تبدیل کند.

طراحی زنجیره کامل پنبه؛ از مزرعه تا پوشاک صادراتی

طرف ایرانی همچنین پیشنهاد طراحی یک پروژه زنجیره‌ای برای پنبه را مطرح کرد؛ زنجیره‌ای که از مرحله تأمین و خرید پنبه آغاز می‌شود و تا فرآوری، ریسندگی، بافندگی و تولید محصولات نهایی ادامه می‌یابد. هدف این زنجیره، تولید کالاهای با ارزش افزوده بالا و صادرات آن‌ها به بازارهای ثالث عنوان شده است.

در کنار این زنجیره، توسعه پروژه‌های گلخانه‌ای، سردخانه، بسته‌بندی و صنایع تبدیلی با اتکا به خدمات فنی و مهندسی ایران در دستور کار قرار دارد. این پروژه‌ها می‌تواند ضایعات محصولات کشاورزی را کاهش دهد، ماندگاری محصولات را افزایش دهد و قدرت چانه‌زنی دو کشور در بازارهای صادراتی را تقویت کند.

پایانه صادراتی و مرکز لجستیک مشترک

ایجاد پایانه صادراتی و مرکز لجستیک محصولات کشاورزی از دیگر توافق‌های محوری این دیدار بود. این مرکز قرار است وظیفه تجمیع، بسته‌بندی، فرآوری و صادرات محصولات کشاورزی ایران و تاجیکستان را بر عهده بگیرد و با استفاده هدفمند از معافیت‌های گمرکی و مالیاتی پیش‌بینی‌شده، هزینه‌های تجارت فرامرزی را کاهش دهد.

کارشناسان معتقدند راه‌اندازی چنین پایانه‌ای، به‌ویژه با توجه به موقعیت ترانزیتی تاجیکستان و دسترسی ایران به آب‌های آزاد، می‌تواند مسیر صادرات محصولات کشاورزی دو کشور به بازارهای اوراسیا و آسیای میانه را کوتاه‌تر و رقابتی‌تر کند.

همکاری در سلامت دام و اصلاح نژاد

در حوزه دارو و سلامت دام و طیور نیز دو طرف درباره امکان ایجاد واحد تولید مشترک داروهای دام و طیور گفت‌وگو کردند. مقرر شد پس از ارزیابی دقیق بازار و دریافت بازخورد از وزارت کشاورزی و فعالان بخش خصوصی تاجیکستان، مطالعات امکان‌سنجی این طرح تکمیل شود.

علاوه بر این، شناسایی ظرفیت‌های اصلاح نژاد دام و انتقال فناوری در بخش دامپروری مورد تأکید قرار گرفت. بر این اساس، برقراری ارتباط مستقیم میان شرکت‌های ایرانی فعال در حوزه ژنتیک دام و مرکز اصلاح نژاد دام تاجیکستان با هدف انتقال دانش فنی، بهبود بهره‌وری و توسعه همکاری‌های مشترک در دستور کار قرار گرفته است.

مجموعه این توافق‌ها نشان می‌دهد تهران و دوشنبه به دنبال گذار از مبادلات مقطعی به همکاری‌های ساختاری و بلندمدت هستند؛ همکاری‌هایی که می‌تواند امنیت غذایی، تاب‌آوری بخش کشاورزی و حضور مشترک در بازارهای منطقه‌ای را به‌طور هم‌زمان تقویت کند.