تغییر لحن و روایت شبکه ایران اینترنشنال درباره زیرساخت‌های انرژی کشور، موجی از واکنش‌ها را در فضای رسانه‌ای به دنبال داشته است. بررسی مواضع اخیر این شبکه نشان می‌دهد که رویکرد آن از تشویق به هدف قرار دادن مراکز حیاتی انرژی تا هشدار درباره پیامدهای چنین اقدامی بر زندگی روزمره مردم، دچار چرخشی آشکار شده است.

به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، این شبکه فارسی‌زبان مستقر در خارج از کشور که در مقاطعی خواستار فشار حداکثری و حتی حمله به زیرساخت‌های انرژی ایران شده بود، در گزارش‌های اخیر خود به موضوع تأمین بنزین و آثار مخرب هرگونه اختلال در شبکه انرژی بر معیشت شهروندان پرداخته است؛ موضوعی که از سوی ناظران به عنوان «دو روایت متناقض از یک شبکه» توصیف شده است.

از دعوت به حمله تا نگرانی برای بنزین

در ماه‌های گذشته، برخی از تحلیل‌ها و مهمانان دعوت‌شده در برنامه‌های ایران اینترنشنال، به صراحت از لزوم هدف قرار گرفتن زیرساخت‌های نفت و انرژی ایران به عنوان اهرم فشار سخن گفته بودند. این مواضع در حالی مطرح می‌شد که کارشناسان داخلی و بین‌المللی بارها نسبت به تبعات انسانی و زیست‌محیطی چنین اقداماتی هشدار داده بودند.

اما در گزارش‌های جدید این شبکه، لحن به شکل محسوسی تغییر کرده است. در این گزارش‌ها، با طرح پرسش‌هایی درباره «چه اتفاقی برای تأمین بنزین می‌افتد؟» و «مردم چگونه سوخت مورد نیاز خود را تأمین خواهند کرد؟»، تلاش شده نگرانی نسبت به پیامدهای حمله به پالایشگاه‌ها، خطوط انتقال و مراکز توزیع سوخت برجسته شود. این چرخش روایی، توجه مخاطبان و رسانه‌ها را به میزان انسجام و صداقت خط خبری این شبکه جلب کرده است.

چرا زیرساخت انرژی خط قرمز است؟

کارشناسان حوزه انرژی تأکید می‌کنند که زیرساخت‌های نفت، گاز و برق، شاهرگ حیاتی هر کشوری محسوب می‌شوند و هرگونه آسیب به آن‌ها فراتر از یک موضوع سیاسی یا نظامی، مستقیماً زندگی میلیون‌ها نفر را تحت تأثیر قرار می‌دهد. در ایران، وابستگی حمل‌ونقل عمومی و خصوصی، صنایع تولیدی، کشاورزی و حتی تأمین برق خانگی به شبکه پایدار انرژی، باعث شده هرگونه اختلال در این حوزه به سرعت به صف‌های طولانی بنزین، افزایش هزینه حمل‌ونقل و اختلال در چرخه تولید منجر شود.

به همین دلیل، حتی در مناقشات بین‌المللی، حمله به زیرساخت‌های غیرنظامی و انرژی بر اساس حقوق بشردوستانه بین‌المللی ممنوع محسوب می‌شود و افکار عمومی چنین اقداماتی را به عنوان تهدیدی علیه امنیت انسانی تلقی می‌کند.

بازتاب تناقض در افکار عمومی

انتشار ویدئویی که دو روایت متفاوت این شبکه را کنار هم قرار می‌دهد، در شبکه‌های اجتماعی بازتاب گسترده‌ای داشته است. بسیاری از کاربران با بازنشر این ویدئو، از استاندارد دوگانه در پوشش خبری انتقاد کرده و پرسیده‌اند چگونه رسانه‌ای که خود مروج ایده حمله به تأسیسات انرژی بوده، امروز ژست دلسوزی برای مردم و نگرانی برای کمبود بنزین به خود می‌گیرد.

تحلیلگران رسانه نیز معتقدند این تناقض، بیش از آنکه یک اشتباه خبری باشد، نشان‌دهنده تغییر تاکتیک در جنگ روانی است؛ زمانی که پروژه «فشار از طریق تهدید زیرساخت» با واکنش منفی افکار عمومی مواجه شد، روایت جدید با محور «نگرانی برای مردم» جایگزین شد تا ضمن حفظ فشار رسانه‌ای، چهره‌ای مردم‌محور از شبکه به نمایش گذاشته شود.

رسانه و مسئولیت در قبال امنیت مردم

ماجرای اخیر بار دیگر نقش و مسئولیت رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از کشور را در قبال امنیت روانی و معیشتی مردم ایران پررنگ کرده است. در حالی که رسالت حرفه‌ای رسانه، اطلاع‌رسانی دقیق، بی‌طرفانه و پرهیز از تشویق به خشونت علیه زیرساخت‌های غیرنظامی است، ترویج حمله به تأسیسات انرژی و سپس ابراز نگرانی نمایشی از عواقب آن، اعتماد مخاطب را به شدت مخدوش می‌کند.

ناظران تأکید می‌کنند که افکار عمومی امروز بیش از گذشته نسبت به تناقض‌های رسانه‌ای حساس شده و با مقایسه آرشیو مواضع یک رسانه در طول زمان، به راحتی می‌تواند تغییر رویکردهای فرصت‌طلبانه را تشخیص دهد. از همین رو، انتظار می‌رود رسانه‌ها به جای دامن زدن به ناامنی انرژی، به پیامدهای انسانی و اجتماعی هرگونه ماجراجویی علیه زیرساخت‌های حیاتی با نگاه مسئولانه‌تری بپردازند.