قطعی‌های مکرر برق در ماه‌های اخیر، دامنه خسارت‌های خود را از بخش صنعت و خانگی فراتر برده و حالا به یکی از چالش‌های جدی بخش کشاورزی تبدیل شده است. تازه‌ترین ارزیابی وزارت جهاد کشاورزی نشان می‌دهد که ناترازی انرژی، کاهش محسوسی در تولید محصولات زراعی و باغی کشور به همراه داشته و میلیاردها تومان خسارت به کشاورزان وارد کرده است.

افت ۱۰ میلیون تنی تولید در پی خاموشی چاه‌ها

به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، امیر هدایتی، مدیرکل دفتر امور آب وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به جمع‌بندی گزارش‌های ارسالی از استان‌های مختلف کشور گفت: بر اساس آخرین آمار تجمیع‌شده، میزان خسارت وارده به بخش کشاورزی از نظر کمی و کیفی معادل ۹ تا ۱۰ میلیون تن محصول بوده است.

وی ارزش ریالی این خسارت را ۳۵۰ همت (۳۵۰ هزار میلیارد تومان) اعلام کرد و افزود: این برآورد هم کاهش حجم تولید و هم افت کیفیت محصولات را شامل می‌شود؛ موضوعی که مستقیماً بر درآمد کشاورزان و امنیت غذایی کشور اثرگذار است.

ناترازی انرژی؛ ریشه اصلی اختلال در آبیاری

هدایتی با بیان اینکه تأمین برق مورد نیاز بخش کشاورزی تابعی از توان کشور در تولید و توزیع حامل‌های انرژی است، تأکید کرد: تا زمانی که ناترازی برق به عنوان یک مسئله ساختاری ادامه داشته باشد، بخش کشاورزی به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین مصرف‌کنندگان آب و انرژی، بیشترین آسیب را متحمل خواهد شد.

به گفته وی، تداوم قطعی برق به‌ویژه در فصل تابستان که مصادف با اوج نیاز آبی گیاهان است، چرخه آبیاری را مختل کرده و موجب شده بسیاری از مزارع نتوانند در زمان مناسب آبیاری شوند. این اختلال نه‌تنها عملکرد در واحد سطح را کاهش داده، بلکه کیفیت محصول نهایی را نیز تحت تأثیر قرار داده است.

خسارت به تجهیزات و تأسیسات چاه‌های کشاورزی

مدیرکل دفتر امور آب وزارت جهاد کشاورزی هشدار داد که پیامدهای قطعی برق تنها به کاهش محصول محدود نمی‌شود. نوسانات و قطع و وصل مکرر جریان برق، به تجهیزات، پمپ‌ها و منصوبات چاه‌های کشاورزی نیز آسیب وارد کرده و هزینه‌های تعمیر و نگهداری را برای بهره‌برداران افزایش داده است.

وی خاطرنشان کرد: ارزیابی دقیق خسارت‌های واردشده به تأسیسات و زیرساخت‌های آبی پس از عبور از پیک گرما و پایان فصل اوج مصرف انجام خواهد شد و در حال حاضر جمع‌بندی نهایی آثار سوء قطعی برق بر کمیت و کیفیت محصولات در دست انجام است.

راهکار وزارت جهاد برای کاهش وابستگی به شبکه برق

هدایتی در ادامه به برنامه‌های وزارت جهاد کشاورزی برای کاهش آسیب‌پذیری بخش کشاورزی در برابر ناترازی انرژی اشاره کرد و گفت: دو راهکار اصلی در دستور کار قرار دارد:

  • احداث نیروگاه‌های خورشیدی در جوار چاه‌های کشاورزی: با هدف تأمین برق پایدار و مستقل برای پمپاژ آب، بدون اتکا به شبکه سراسری در ساعات اوج مصرف.
  • اجرای طرح بهینه‌سازی منصوبات و تجهیزات چاه‌های کشاورزی: این طرح با مشارکت و همکاری بخش خصوصی دنبال می‌شود و می‌تواند مصرف برق را به‌طور محسوسی کاهش دهد و راندمان آبیاری را افزایش دهد.

به گفته وی، این دو طرح در صورت حمایت و اجرای گسترده، می‌تواند وابستگی تولیدات کشاورزی به شبکه برق را کم کند و کشاورزان را در برابر خاموشی‌های ناخواسته تا حد زیادی مصون سازد. وزارت جهاد کشاورزی تأکید دارد که حمایت‌ها باید به سمت کاهش قطعی برق چاه‌ها و تسهیل سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدیدپذیر در مزارع هدایت شود.

ضرورت حمایت فوری از کشاورزان خسارت‌دیده

کارشناسان بخش کشاورزی معتقدند با توجه به سهم بالای کشاورزی در اشتغال و تأمین غذای کشور، جبران خسارت ۳۵۰ همتی و جلوگیری از تکرار آن در سال‌های آینده نیازمند هماهنگی میان وزارت نیرو، وزارت جهاد کشاورزی و بخش خصوصی است. تسریع در پرداخت تسهیلات برای تجهیز چاه‌ها به سامانه‌های خورشیدی، بازنگری در برنامه خاموشی‌ها برای حفظ ساعت آبیاری مطمئن و نوسازی تجهیزات فرسوده، از جمله مطالباتی است که فعالان این حوزه مطرح می‌کنند.

وزارت جهاد کشاورزی اعلام کرده است بررسی‌های تکمیلی درباره میزان نهایی خسارت‌ها و راهکارهای جبرانی پس از پایان موج گرمای تابستان و تثبیت شرایط شبکه برق اطلاع‌رسانی خواهد شد.