ایالات متحده آمریکا شامگاه پنجشنبه اعلام کرد که بهطور رسمی عضویت و همکاری خود با شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد را پایان داده است. این تصمیم که از سوی وزارت امور خارجه آمریکا رسانهای شد، بار دیگر شکاف عمیق میان واشنگتن و یکی از مهمترین نهادهای حقوق بشری سازمان ملل را آشکار کرد.
بر اساس گزارش باشگاه خبرنگاران جوان به نقل از پایگاه خبری «عاجل»، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا در بیانیهای رسمی تأکید کرده است که شورای حقوق بشر سازمان ملل در سالهای اخیر به نهادی با «مواضع ضدآمریکایی» تبدیل شده و در قبال آنچه واشنگتن «رژیمهای سرکوبگر» میخواند، رویکردی همراه با مماشات و چشمپوشی در پیش گرفته است.
اتهام واشنگتن؛ از ادبیات ضدآمریکایی تا مماشات با ناقضان حقوق بشر
وزارت خارجه آمریکا در توضیح دلایل این خروج، دو محور اصلی را برجسته کرده است. نخست، آنچه مقامهای آمریکایی «ترویج ادبیات و قطعنامههای ضدآمریکایی» در شورا مینامند و دوم، ناکارآمدی این شورا در برخورد قاطع با موارد نقض گسترده حقوق بشر در برخی کشورها. واشنگتن معتقد است ترکیب فعلی شورا و نحوه رأیگیری و صدور قطعنامههای آن، باعث شده کشورهایی که خود به نقض حقوق بشر متهم هستند، از پاسخگویی مصون بمانند و حتی از جایگاه عضویت برای مشروعیتبخشی بینالمللی استفاده کنند.
شورای حقوق بشر سازمان ملل که در سال ۲۰۰۶ جایگزین کمیسیون حقوق بشر شد و مقر آن در ژنو است، ۴۷ عضو دارد و مأموریت آن نظارت بر وضعیت حقوق بشر در جهان، بررسی گزارشهای دورهای کشورها و واکنش به بحرانهای حقوق بشری است. آمریکا پیش از این نیز در دوره نخست ریاستجمهوری دونالد ترامپ در سال ۲۰۱۸ از این شورا خارج شده بود و بعدها در دوره جو بایدن دوباره به آن بازگشت. تصمیم اخیر به معنای بازگشت دوباره واشنگتن به سیاست فاصلهگذاری از این نهاد تلقی میشود.
همزمانی با مواضع تند ترامپ درباره ایران
نکته قابل توجه در زمانبندی این اعلام، همزمانی آن با اظهارات جدید دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، درباره ایران است. به نوشته منابع خبری، ترامپ همزمان با اعلام خروج از شورای حقوق بشر تأکید کرده که ایالات متحده در مواجهه با ایران به یک «نقطه عطف حیاتی» نزدیک میشود و «تمامی گزینهها روی میز است».
مقامهای آمریکایی همچنین تصریح کردهاند که دولت ترامپ قصد دارد کارزار فشار مالی و اقتصادی علیه تهران را با جدیت ادامه دهد. به گفته واشنگتن، این کارزار که مجموعهای از تحریمها و محدودیتهای مالی را شامل میشود، با هدف تغییر رفتار منطقهای ایران و محدودسازی برنامههای مورد اختلاف دنبال خواهد شد.
تحلیلگران معتقدند پیوند دادن موضوع خروج از شورای حقوق بشر با پرونده ایران، تلاشی از سوی دولت آمریکا برای ارسال این پیام است که واشنگتن نهادهای بینالمللی را در صورتی که به زعم آن در برابر آنچه تهدیدهای حقوق بشری و امنیتی میخواند، کارآمد عمل نکنند، کنار خواهد گذاشت و مسیر یکجانبه را در پیش خواهد گرفت.
واکنشها و پیامدهای احتمالی
خروج آمریکا از شورای حقوق بشر میتواند پیامدهای مهمی برای جایگاه این شورا و همچنین برای دیپلماسی حقوق بشری واشنگتن داشته باشد. منتقدان این تصمیم میگویند غیبت بزرگترین قدرت غربی از مهمترین نهاد حقوق بشری سازمان ملل، خلأ نظارتی ایجاد میکند و میدان را برای کشورهایی که رویکرد سختگیرانهتری نسبت به مسائل حقوق بشری دارند، باز میگذارد.
در مقابل، حامیان تصمیم دولت ترامپ استدلال میکنند که شورا در سالهای گذشته اعتبار خود را به دلیل سیاسیکاری و استانداردهای دوگانه از دست داده و حضور آمریکا در آن، بدون اصلاحات اساسی، سودی برای ارتقای حقوق بشر نداشته است. به باور آنان، فشار بیرونی و عدم مشروعیتبخشی به شورا میتواند در بلندمدت این نهاد را به بازنگری در سازوکارهای عضویت و رأیگیری وادار کند.
هنوز مشخص نیست که دیگر متحدان غربی آمریکا چه واکنشی به این اقدام نشان خواهند داد و آیا آنان نیز خواستار اصلاحات در شورا خواهند شد یا تلاش میکنند واشنگتن را به بازگشت ترغیب کنند. آنچه روشن است، خروج دوباره آمریکا از شورای حقوق بشر، فصل تازهای از تنش میان واشنگتن و نظام حقوق بشری سازمان ملل را گشوده و چشمها را به نشستهای آینده این شورا در ژنو دوخته است.
نظرات (0)